I SA/Sz 802/17

PostanowienieWSA w Szczecinie2018-01-05

Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, prowadzący działalność gospodarczą i posiadający znaczące przychody oraz środki pieniężne, wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, uzasadniając tym samym częściowe zwolnienie od wpisu sądowego?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznając, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pomimo trudnej sytuacji finansowej, wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą na dużą skalę, osiągał znaczące przychody i dysponował środkami pieniężnymi przekraczającymi należny wpis sądowy, a także nie wykazał, że nie mógł poczynić oszczędności. Ponadto, sąd uznał za uzasadnione wezwanie do przedstawienia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ze względu na wspólne interesy i wsparcie finansowe.
Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Administracji Skarbowej w S. dotyczącą podatku od towarów i usług. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu ponad określoną kwotę. Uzasadniając wniosek, wskazał na trudną sytuację finansową spowodowaną sporami z organami podatkowymi, utratą płynności finansowej, zabezpieczeniem majątku i tymczasowym aresztowaniem. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał braku możliwości pokrycia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wskazując na jego dochody i posiadane środki. Skarżący wniósł sprzeciw, kwestionując ocenę referendarza.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 5 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 802/17 w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie G. K. w piśmie z dnia 9 sierpnia 2017 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Administracji Skarbowej w S. z dnia 30 czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2013 r. Skarżący odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę [...]zł. Uzasadniając swój wniosek, Skarżący podał, że toczy od kilku lat spór z organami podatkowymi, które domagają się zapłaty podatku VAT za 2013 i 2014 rok oraz wydają decyzje, które są niekorzystne i krzywdzące. Wyjaśnił, że owe postępowania doprowadziły praktycznie do zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej i utracenia koncesji, kontraktów handlowych, spowodowały utratę płynności finansowej przedsiębiorstwa Skarżącego. Dodał, że aktualnie są podejmowane czynności mające na celu zakończenie prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej. Od końca 2015 r. przychody Skarżącego z działalności uległy obniżeniu na skutek dokonanych przez organy podatkowe licznych blokad i zajęć składników majątkowych Skarżącego (rachunków bankowych, nieruchomości, naczep, cystern). Sytuacja Skarżącego pogorszyła się w związku z Jego tymczasowym aresztowaniem w okresie od października do grudnia 2016 r. Prokurator zamienił areszt na poręczenie majątkowe w wysokości [...] zł, którą to kwotę wpłacił ojciec Skarżącego z pożyczonych środków. Wskazał również, że prawie cały jego majątek został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych, w tym również oszczędności. W ocenie Skarżącego nie do przewidzenia było tak rażące naruszenie prawa i kwestionowanie przez organy skarbowe zakupu towaru, który został rzeczywiście zakupiony od firm widniejących jako dostawcy na fakturach zakupu. Tym samym nie mógł on zabezpieczyć się finansowo na wypadek takich decyzji. Podniósł ponadto, że odmowa zwolnienia z opłaty sądowej ponad kwotę [...]zł uniemożliwi mu dalszą obronę, a tym samym naruszy konstytucyjne prawo do obrony i dochodzenia swoich praw przed sądem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną K. K.; w jego małżeństwie istnieje od 27 listopada 2013 r. ustrój rozdzielności majątkowej; na utrzymaniu małżonków pozostaje córka (lat 7). Skarżący utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej z dochodem miesięcznym w wysokości [...] zł, umowy o pracę z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł, a żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. Odnośnie posiadanego majątku Skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m˛ (o wartości około [...] zł) oraz pomieszczenia biurowe o powierzchni około [...] m˛ zabezpieczone hipotekami: banku, naczelnika urzędu skarbowego i prokuratury. W złożonym dodatkowo oświadczeniu wskazał, że zgromadził oszczędności: gotówkę w kwocie [...]zł oraz [...] euro, zabezpieczoną przez prokuraturę; nieściągalne wierzytelności na kwotę około [...] zł od podmiotu zagranicznego – firma nie istnieje, zabezpieczone przez organ podatkowy wierzytelności na kwotę około [...] zł; naczepy cysterny o wartości około [...] zł oraz [...] o wartości brutto około [...] tys. zł – zabezpieczone przez organ podatkowy. Zobowiązania i stałe wydatki Skarżącego stanowią kredyty w kilku bankach na łączną kwotę przekraczającą [...] zł oraz koszty dzierżawy, opłaty za media, koszty zamieszkania i ubezpieczenia wynoszące około [...] zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, Skarżący nadesłał dodatkowo: - kopię swojego zeznania podatkowego PIT- 36L za 2015 r. z zadeklarowanym przychodem z działalności gospodarczej – usługi [...] w wysokości [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł); - kopię swojego zeznania podatkowego [...] za 2016 r. z zadeklarowanym przychodem z działalności gospodarczej – usługi [...], obrót paliwami w wysokości [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł), - wyciągi z pięciu rachunków bankowych Skarżącego – osobistych i związanych z działalnością gospodarczą za okres od 1 sierpnia do 10 października 2017 r.; - bilans oraz rachunek zysków i strat prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej pod firmą: "Usługi [...] "[...] G. K. na dzień 31 grudnia 2016 i na koniec sierpnia 2017 r.; - zaświadczenie pracodawcy Skarżącego – [...] z o.o. w K. o jego zatrudnieniu na czas nieokreślony od 2 maja 2017 r. w wymiarze ˝ etatu na stanowisku dyrektora z wynagrodzeniem netto [...] zł; - kopię decyzji Prezydenta Miasta K. ustalającej Skarżącemu podatek od nieruchomości na 2017 rok; - kopię skierowanego do Skarżącego wezwania Gminy K. o zapłatę zaległych należności za wieczyste użytkowanie gruntu; - kopię wypisu z aktu notarialnego – umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 27 listopada 2013 r. o rozdzielności majątkowej w małżeństwie Skarżącego; - protokół prokuratury z dnia 4 października 2016 r. tymczasowego zajęcia gotówki; - dwa wezwania bankowe: z dnia 19 lipca 2017 r. i 18 września 2017 r. – ostateczne wezwanie przedsądowe do zapłaty zadłużenia związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą z tytułu wypłaconej gwarancji wynoszącego kwotę [...]zł i wezwanie do zapłaty kwoty [...]zł; - dokumenty potwierdzające: prowadzoną egzekucję z nieruchomości (mieszkanie w K. - zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia (7 marca 2017 r.), zajęcie wierzytelności (zawiadomienia z dnia 13 marca 2017 r.). Pomimo wezwania referendarza sądowego Skarżący nie nadesłał dokumentów obrazujących sytuację finansową żony (wezwanie dotyczyło jej zeznania podatkowego, wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia pracodawcy o zatrudnieniu, decyzji w zakresie podatku od nieruchomości). Skarżący wyjaśnił, że ze względu na rozdzielność majątkową i nieudostępnienie dokumentów przez żonę nie miał możliwości wykonania wezwania w tym zakresie, ani nie miał wiedzy na temat majątku osobistego swej żony. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od wpisu od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, referendarz sądowy powołał się na brzmienie art. 245 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a.") w związku z art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. i wskazał, że z uwagi na to, że Skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia tytułem kosztów sądowych w sprawie wpisu od skargi w wysokości [...] zł, stwierdził, że jego wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]zł nie zasługuje na uwzględnienie. Według referendarza Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentów wynikało, że Skarżący (lat 33) ma aktualnie dwa źródła utrzymania: działalność gospodarcza pod firmą (od 2009 roku): Usługi [...] "[...]" G. K. w zakresie [...] drogowego towarów oraz pracę w "[...]" spółka z o.o. z siedzibą w K. na podstawie umowy o pracę. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną K. K.. Z powodu rozdzielności majątkowej Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających sytuację finansową i majątkową żony. Referendarz stwierdził, że wbrew oświadczeniu Skarżącego złożonym we wniosku o prawo pomocy, Skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym w 2015 i 2016 roku działalność gospodarczą na dużą skalę, o czym świadczą przychody z działalności. Na koniec sierpnia 2017 roku dysponował środkami pieniężnymi w kwocie [...]zł (środki pieniężne w kasie i na rachunkach), które wielokrotnie przekraczały należny w sprawie wpis od skargi. Referendarz zwracając uwagę, że Skarżący, nie wykazał, iż pomimo podjęcia niezbędnych działań, w sposób obiektywny nie był w stanie poczynić żadnych oszczędności i zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, szczegółowo opisał okoliczności o tym świadczące. Referendarz sądowy wskazał również, że wezwał Skarżącego, pomimo oświadczenia o rozdzielności majątkowej, o przedłożenie dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej jego żony, z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. Sporządzając wezwanie w tym zakresie, referendarz sądowy uwzględnił ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Analiza złożonych dokumentów w sprawie oraz powszechnie dostępnych danych o spółce, w której na stanowisku dyrektora, w wymiarze ˝ etatu z wynagrodzeniem netto [...] zł, jest zatrudniony Skarżący, doprowadziła do stwierdzenia, że prawdziwość oświadczenia Skarżącego o tym, że nie on ma wiedzy na temat sytuacji majątkowej swej żony budzi poważne wątpliwości. Przede wszystkim ze względu na zasilanie rachunku bankowego Skarżącego niemałymi kwotami pochodzącymi z rachunku bankowego jego żony oraz relacje zawodowe małżonków. Stwierdzono w oparciu o dane w KRS, że w "[...]" spółce z o.o. w K., żona Skarżącego pełni funkcję prokurenta samoistnego. Zatem pomimo przyjętej rozdzielności majątkowej, małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, łączą ich również kontakty zawodowe, a żona wspiera finansowo działalność gospodarczą Skarżącego. Dlatego, mając na uwadze powyższe, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, referendarz sądowy uznał, że trudno w takich okolicznościach przyjąć za wiarygodne oświadczenie Skarżącego o braku wiedzy na temat sytuacji majątkowej jego żony. W sprzeciwie wniesionym od ww. postanowienia referendarza, Skarżący podniósł, że referendarz sądowy dokonał nieprawidłowej oceny danych i dokumentów przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznając, że Skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie częściowym. Zdaniem Skarżącego trudno zgodzić się z dokonaną przez referendarza sądowego oceną, że dane wynikające ze złożonych dokumentów wskazują, że Skarżący był w stanie zgromadzić środki na opłacenie wpisu od skargi w pełnej wysokości, zauważył, że referendarz sądowy odniósł się do sytuacji finansowej Skarżącego, która miała miejsce w latach poprzedzających. Podniósł, że referendarz nie odniósł się do kwestii poręczenia majątkowego w wysokości [...] zł, które wpłacił ojciec skarżącego z pożyczonych środków. Zapłata przez ojca poręczenia majątkowego w całości świadczy o tym, że Skarżący nie posiadał i nie posiada środków na pokrycie wpisu sądowego. Tym bardziej, że Prokurator i organy skarbowe dokonały zabezpieczenia majątku Skarżącego, jaki na tamten dzień posiadał. Liczne zajęcia ruchomości z pewnością wpłynęły na to, że Skarżący nie mógł dokonać transformacji sprzedaży ruchomości na środki pieniężne, za pomocą których można by dokonać zapłaty opłaty sądowej. Ponadto, zauważył, że referendarz sądowy nie odniósł się do "strony wydatkowej Skarżącego", tj. do posiadanych kredytów, zaległości w ich spłacie (na kwotę [...] zł i [...] zł) oraz toczącej się egzekucji z nieruchomości (mieszkanie w K.). P. tym referendarz nie wziął pod uwagę stałych wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym, tj. kosztów dzierżawy, opłat za media, kosztów zamieszkania i ubezpieczenia. W tej sytuacji nie można mieć wątpliwości co do tego, że łączne wzięcie pod uwagę przychodów, kosztów uzyskania przychodu i uzyskiwanego dochodu nie może zostać oderwane od strony wydatkowej (w tym tzw. kosztów utrzymania koniecznego oraz regulowania stałych zaciągniętych zobowiązań). W ocenie Skarżącego złożone dokumenty pozwalają zasadnie przyjąć, że Skarżący nie jest w stanie ponieść wydatku stanowiącego pełną kwotę w wysokości prawie [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz nie wyciągnął prawidłowych wniosków z przedstawionych okoliczności faktycznych i dokumentów. Z całą pewnością przedłożone dokumenty finansowo-księgowe, jak również złożone inne dokumenty świadczące o egzekucjach i zabezpieczeniach majątkowych nie pozwalają na przyjęcie, że Skarżący jest w stanie uiścić opłatę sądową od skargi, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 11 sierpnia 2017 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), które zaczęły obowiązywać od dnia 15 sierpnia 2015 r. Stosownie do art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje się jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są możliwości finansowe wnioskującego. Obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "gdy wykaże" (osoba fizyczna). Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy istnieje realne zagrożenie nie zrealizowania przez stronę przysługującego jej prawa do sądu. Stanowisko to potwierdzone zostało w piśmiennictwie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013, s. 855-856). Dodać należy, że Skarżący powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony skarżącej od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym osoba, chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, LEX nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). W rozpoznawanej sprawie Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak słusznie stwierdził referendarz sądowy Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach (m.in. z wniosku o przyznanie prawa pomocy) Skarżący ma aktualnie dwa źródła utrzymania: działalność gospodarczą pod firmą: Usługi [...] "[...]" G. K. w zakresie [...] drogowego towarów oraz pracę w "[...]" spółka z o.o. z siedzibą w K. na podstawie umowy o pracę. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną K. K.. Z powodu rozdzielności majątkowej Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową i majątkową. W ocenie Sądu należy zgodzić się z referendarzem sądowym co do tego, że Skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym w 2015 i 2016 roku działalność gospodarczą na dużą skalę, o czym świadczą przychody z działalności, które w latach 2015 – 2016 wyniosły (odpowiednio): [...] zł (dochód [...] zł) i [...] zł (dochód [...] zł). Z przedłożonego bilansu oraz rachunku zysków i strat, według stanu na koniec sierpnia 2017 roku wynika, że Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiągając przychody w wysokości średnio [...] zł miesięcznie (zysk netto średnio [...] zł miesięcznie). Na koniec sierpnia 2017 roku dysponował środkami pieniężnymi w kwocie [...]zł (środki pieniężne w kasie i na rachunkach), które wielokrotnie przekraczały należny w sprawie wpis od skargi w wysokości [...] zł. Z uwagi na powyższe okoliczności nie można uznać, że Skarżący jest osobą ubogą, której nie stać na pokrycie kosztów związanych ze wszczętym postępowaniem sądowym. Ponadto, na co również słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy, Skarżący nie wykazał, iż pomimo podjęcia niezbędnych działań, w sposób obiektywny nie był w stanie poczynić żadnych oszczędności i zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych. Należy zauważyć, że Skarżący osiągając w latach 2015 i 2016 przychody w dużej wysokości ([...]), dysponując z końcem sierpnia 2017 r. znacznymi środkami pieniężnymi (około [...] zł), wiedząc o prowadzonym od 2014 r. postępowaniu kontrolnym i wydanej w dniu 30 czerwca 2017 r. zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji (doręczonej w dniu 13 lipca 2017 r.), mógł zabezpieczyć odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogły wyniknąć w związku z prowadzeniem tego postępowania. Skarżący odstąpił zaś od zabezpieczenia takich środków na pokrycie kosztów sądowych, jednakże wygospodarował jedynie środki na pomoc profesjonalnego pełnomocnika (w postępowaniu podatkowym i sądowym). Uprawnione było też wezwanie Skarżącego przez referendarza sądowego, pomimo oświadczenia o rozdzielności majątkowej małżeńskiej, o dokumenty dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej jego żony, z którą Skarżący prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. W orzecznictwie wskazuje się, że stosownie do treści art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Błędne jest przyjęcie, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia żonę Skarżącego z pomocy finansowej, a ponadto uniemożliwia uzyskanie i podanie informacji o sytuacji majątkowej żony (postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt II FZ 259/17, z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FZ 199/16, z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12; z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 21/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za prawidłowe należy również uznać spostrzeżenia referendarza sądowego co do tego, że z analiza dokumentów złożonych w sprawie oraz powszechnie dostępnych danych o spółce (Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego), w której Skarżący jest zatrudniony na stanowisku dyrektora, prowadzi do stwierdzenia, że prawdziwość oświadczenia Skarżącego o tym, że nie on ma wiedzy na temat sytuacji majątkowej swej żony budzi poważne wątpliwości. Referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że na rachunek bankowy Skarżącego wpływały niemałe kwoty pochodzące z rachunku bankowego żony Skarżącego (przelewy z dnia 26 września 2017 r. i 3 października 2017 r. kwoty [...]zł i [...] zł tytułem: "wpłata", "przelew środków" (k. 96). Ponadto, na podstawie danych zawartych w KRS, referendarz sądowy zasadnie zauważył, że w "[...]" spółce z o.o. żona Skarżącego pełni funkcję prokurenta samoistnego. Wobec tego za uprawniony należy uznać wniosek, że pomimo przyjętej rozdzielności majątkowej, małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, łączą ich również kontakty zawodowe, a żona wspiera finansowo Skarżącego. Zatem kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, słusznie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że nie można uznać ani za wiarygodne oświadczenia Skarżącego o braku wiedzy na temat sytuacji majątkowej jego żony ani za usprawiedliwiony brak przedłożenia, na wezwanie referendarza sądowego, dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, w tym wyciągów z rachunków bankowych żony, zeznań podatkowych za lata 2015 i 2016, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu żony Skarżącego. Odnosząc się do kolejnych zarzutów podniesionych w sprzeciwie, wskazać należy, że referendarz sądowy oceniając sytuację materialną i finansową Skarżącego, zaznaczył, że aktualnie Skarżący akcentuje przede wszystkim okoliczności związane z wydaniem krzywdzących decyzji, prowadzonym wobec niego postępowaniem karnym i zastosowanym w 2016 roku tymczasowym aresztowaniem, ciążącym zadłużeniem, koniecznością likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej oraz rozdzielnością majątkową. Dowodzi to tego, że miał na uwadze trudną sytuację Skarżącego. Jednakże nie negując tego, że na Skarżącym ciąży aktualnie wiele zobowiązań, jego majątek został zabezpieczony, prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, uznał, że dane wskazane przez Skarżącego nie są wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątku i sytuacji finansowej. W celu usunięcia powstałych wątpliwości, wezwał Skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów, w tym dotyczących sytuacji finansowej żony. Jednakże Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku. Wobec powyższego, w ocenie Sądu słusznie referendarz sądowy uznał, że wniosek Skarżącego o zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]zł nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie, czy to samodzielnie czy z pomocą swojej żony, ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W takiej sytuacji brak było podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 § 1 - § 3 P.p.s.a., art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło