I SA/Sz 893/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. spółki jawnej z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu XII raty za 2011 r. oraz I raty za 2012 rok w podatku od nieruchomości. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. H. spółka jawna z siedzibą w W. wniosła 4 października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej opisaną decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I (k.2) ustalono wpis od skargi na kwotę [...]. Wraz ze skargą spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podniosła, że w toku prowadzonego postępowania wielokrotnie wykazała, że nie jest w stanie ponieść należności z tytułu podatku od nieruchomości, w tego względu nie jest też w stanie ponieść kosztów sądowych ,a szczególnie opłaty od skargi w kwocie [...]. Zwróciła uwagę na dwie inne skargi, i konieczność uiszczenia tytułem wpisów od skarg kwoty łącznie [...] w trzech sprawach. Skarżąca Spółka wskazała, że od dłuższego czasu nie prosperuje w sposób prawidłowy, od dłuższego czasu przynosi dochody o [...] mniejsze w skali roku. Z uwagi na liczne wydatki natury publiczno jak i prywatnoprawnej, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Spółka podała na urzędowym formularzu, że przedmiot działalności obejmuje produkcję gotową wyrobów tekstylnych. Kapitał wynosi [...], środki trwałe [...], w 2011 r. osiągnęła zysk w kwocie [...], a 2012 r. stratę o wartości -[...]. Wykazała dwa rachunki bankowe z ujemnym stanem środków finansowych na koniec października b.r. w wysokości -[...]. G.B. oświadczył, że spółka nie ma wolnych środków finansowych, zawiesiła działalność produkcyjną, nie otrzymuje zamówień od kontrahentów. Wezwaniem z dnia 31 października 2012 r. zobowiązano skarżącą Spółkę, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwana: "p.p.s.a.") do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącej. Przy sporządzeniu wezwania uwzględniono także solidarną odpowiedzialność odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki jawnej (art. 22 § 2 kodeksu spółek handlowych). Zobowiązanie referendarza sądowego obejmowało zatem: - dokumenty potwierdzające zawieszenie działalności produkcyjnej spółki, - wyciągi z księgi rachunkowej spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencję stanu środków pieniężnych (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa), za ostatnie trzy miesiące, - wyciąg z prowadzonej ewidencji VAT, ewidencji dla potrzeb podatku akcyzowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kopie deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatków za ostatnie trzy miesiące albo zaświadczeń właściwych urzędów skarbowych i celnych o nieskładaniu takich deklaracji, - odpisy rocznych zeznań podatkowych wspólników skarżącej spółki o wysokości osiągniętego dochodu za 2011 r. wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, - wyciągi z rachunków bankowych spółki oraz wspólników spółki za okres od 24 września do 31 października b.r. W odpowiedzi na to wezwanie spółka przedłożyła: 1) deklaracje VAT- UE, VAT-7, rejestr sprzedaży i zakupów, bilans, rachunek zysków i strat spółki, za sierpień, wrzesień i październik b.r. 2) zeznania dwóch wspólników o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 roku (PIT 36L) z wykazanym zadeklarowanym dochodem spółki do opodatkowania w wysokości [...] (przychód [...], koszty uzyskania przychodu [...]) oraz dochodem wspólników po [...]), 3) wyciągi z dwóch rachunków bankowych Spółki : - z [...] Banku z dnia 17 i 31 października b.r. r. z saldem ujemnym przekraczającym -[...], - z Banku [...] z okresu od 1 sierpnia do 30 września b.r. z saldem [...]. 4) bilans oraz rachunek zysków i strat spółki wg stanu na 31 grudnia 2011 r. i 31 grudnia 2010 r. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza, strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadność wniosku referendarz sądowy/Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować. Wskazać należy, że na skarżącej spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w zainicjowanych trzech postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, t.j. w sprawach o sygn. I SA/Sz 893 - I SA/Sz 895/12, w łącznej kwocie [...]. Oceniając przedłożone dokumenty i oświadczenia należy stwierdzić, że wartość środków jakimi Spółka dysponowała w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnych opłat sądowych, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. Przede wszystkim, należy zaznaczyć, że Spółka, wbrew wezwaniu, nie potwierdziła złożonego we wniosku oświadczenia o zawieszeniu działalności produkcyjnej. Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Z przedłożonych dokumentów wynika, że zadeklarowała przychody za 2011 rok w kwocie [...]. Z przedłożonych dokumentów finansowych wynika bowiem, że Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Z deklaracji VAT-7 wynika, że aktualnie miesięczne obroty kształtują się na poziomie [...], spółka na bieżąco dokonuje zakupów ( na poziomie od [...] do [...]) i sprzedaży ( na poziomie od [...] do [...]). Spółka posiada znaczny majątek, t.j. aktywa trwałe (na koniec października b.r.) o wartości [...], aktywa obrotowe w kwocie [...] (w tym zapasy o wartości [...], należności krótkoterminowe w wysokości [...]). Z końcem października b.r. Spółka wykazała zobowiązania długoterminowe na kwotę [...] (prawie w całości z tytułu kredytów i pożyczek), zobowiązania krótkoterminowe w wysokości [...] (większość z tytułu kredytów i pożyczek). Spółka na koniec sierpnia, września i października b.r. posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w wysokości odpowiednio: [...] (dane z bilansu za poszczególne miesiące). Wbrew wezwaniu Spółka nie przedłożyła jednak ewidencji stanu środków pieniężnych, która umożliwiłaby dokonanie oceny jakimi pieniężnymi spółka rzeczywiście dysponowała w całym trzymiesięcznym okresie (wpływy i wydatki). To samo dotyczy wyciągów bankowych. W miejsce wymaganych wyciągów z okresu od 24 września do 31 października 2012 r. Spółka przedłożyła, w odniesieniu do rachunku prowadzonego przez [...] Bank, tylko wybrane trzy dzienne wyciągi. W tym miejscu należy podnieść, że od osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej należy wymagać zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z tym wydatków, w tym kosztów sądowych( por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2009 r. I FZ 70/09 LEX nr 564254 i z 15 marca 2012 r. II GZ 89/12 LEX 1145551). Następnie, należy podnieść, że spółka wskazała wprawdzie, że październik 2012 r. zamknęła stratą -[...] (we wrześniu b.r. wykazała zysk o wartości [...]), należy jednak zaznaczyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad dochodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Przedsiębiorstwo , które nie wykazało natomiast, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008). W tym miejscu warto podkreślić, że z dokonanych ustaleń wynika, że Spółka oczekuje na należności krótkoterminowe w wysokości przekraczającej [...]. Analiza przedstawionych dokumentów prowadzi do wniosku, że sytuacja Spółki nie jest zła. Na bieżąco reguluje zobowiązania i nie wykazała problemów z dochodzeniem należności od kontrahentów, czy innych podmiotów. Spółka w złożonym wniosku nie wykazała zatem niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego ze środków finansowych, którymi dysponuje, tym bardziej, że kwota wpisu sądowego w tej sprawie wynosi [...]. Mając zatem na uwadze stan posiadanych przez spółkę środków pieniężnych, dokonane obroty, wartość środków trwałych, należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej sytuacji finansowej i majątkowej. W orzecznictwie podkreśla się (por. postanowienie NSA 19 listopada 2004 r. , sygn. akt FZ 463/04, postanowienie NSA z 19 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 199/12, LEX 1123054, dostępny w bazie orzeczeń NSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że osoba dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że Spółka jest w stanie uiścić należne wpisy sądowe w kwocie [...], analiza sytuacji finansowej wspólników spółki jawnej okazała się zbędna, choć zaznaczyć należy, że wbrew wezwaniu, wspólnicy nie przekazali wyciągów ze swoich rachunków bankowych. Dlatego, mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.