I SA/Sz 968/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od marca do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku ze skargą na opisana wyżej decyzję, Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 16 września 2016r.). Uzasadniając wniosek Spółka wyjaśniła, że jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie kosztów w całości ani nawet w części. Jest ona wynikiem splotu różnych wydarzeń, które w istotny sposób sparaliżowały jej działanie. Jako przykład Spółka wskazała na nieuregulowane zobowiązania przez kontrahentów dochodzone na drodze sądowej, których egzekucja w części jest bezskuteczna oraz na postępowania karne prowadzone wobec jej członków zarządu, w toku których zabezpieczono środki na rachunkach bankowych w [...], w [...] Banku, w Banku [...] do wysokości środków pieniężnych znajdujących się na rachunku. Istniejące blokady uniemożliwiają swobodne dysponowanie środkami na nich się znajdującymi. Wskazała, że sytuację finansową Spółki potwierdza również sprawozdanie finansowe Spółki za 2015 rok, z którego wynika, iż Spółka osiągnęła stratę w wysokości [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 2 października 2016 r. wskazała dodatkowo, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł; jej środki trwałe stanowią wartość [...] zł, stan środków pieniężnych na wskazanych czterech rachunkach bankowych wynosi: (-)[...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł. Dodała przy tym, że jest to stan środków na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2015r., gdyż na dzień złożenia wniosku nie było możliwym sprawdzenie aktualnego stanu. Zobowiązała się jednocześnie, że do dnia 24 października 2016 r. prześle do Sądu dane uzupełniające, czego jednak nie uczyniła. Dodatkowo Spółka wyjaśniła, że jest obciążana co miesiąc kosztami na kwotę ok. [...] zł. Z powodu braku środków pieniężnych większość zobowiązań nie jest regulowana systematycznie; znaczną część zobowiązań stanowią zobowiązania wekslowe w wysokości [...] zł. Wraz z wnioskiem Spółka przedłożyła kopie następujących dokumentów: - zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 26 lutego 2015 r. o zajęciu rachunku bankowego Spółki w [...] Banku do kwoty [...] zł, - wyciąg z rachunku bankowego Spółki z Banku [...] za okres od 1 kwietnia do 31 lipca 2016 r. z saldem dodatnim [...] zł, - wyciąg z rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez [...] Bank za okresy: od 1 do 30 kwietnia 2016 r. z saldem końcowym [...] zł; od 1 do 31 maja 2016 r. z saldem końcowym [...] zł; od 1 czerwca do 30 czerwca 2016 r. z saldem [...] zł; od 1 do 31 lipca 2016 r. z saldem końcowym [...] zł; - sprawozdanie finansowe Spółki za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. (wprowadzenie, bilans na dzień 31 grudnia 2015 r., rachunek zysków i strat za 2015 r., dodatkowe informacje i objaśnienia). Wezwaniem z dnia 28 października 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał Spółkę do przedłożenia: 1) bilansu oraz rachunku zysków i strat skarżącej Spółki na dzień 30 czerwca 2016 r., podpisanych przez osobę, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych i kierownika jednostki, stosownie do art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2016 r. poz. 1047), 2) dokumentów potwierdzających stan środków pieniężnych skarżącej Spółki na wskazanych rachunkach bankowych Spółki na koniec września 2016 r. (urzędowy formularz PPPr k. 51), 3) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej Spółki za okres od 1 października do 28 października 2016 r. lub dokumentów potwierdzających ich likwidację w ww. okresie, 4) dokumentów potwierdzających zajęcie rachunków bankowych skarżącej Spółki prowadzonych przez[...] Bank oraz [...], 5) deklaracje skarżącej Spółki dotyczące rozliczenia podatku VAT za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe (VAT-7, VAT-7K), 6) dokumentów potwierdzających stan środków pieniężnych skarżącej Spółki w kasie przedsiębiorstwa w okresie od 15 września do 15 października br. 7) rocznego zeznania podatkowego skarżącej Spółki o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za dwa ostatnie okresy rozliczeniowe, w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Ww. wezwanie doręczono Spółce w dniu 8 listopada br., dziesięciodniowy termin upłynął bezskutecznie 18 listopada br. W wyznaczonym terminie ani dotychczas skarżąca Spółka nie przedstawiła wymaganych dokumentów ani nie wyjaśniła przyczyny niewykonania wezwania. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienia NSA: z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadność wniosku referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować. Przypomnieć należy, że na skarżącej Spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł. Spółka prowadziła w 2015 r. działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Z akt sprawy wynika, że uzyskała w 2015 r. przychody w kwocie [...] zł, wykazała na koniec 2015 r. znaczny majątek, tj. aktywa trwałe o wartości [...] zł, aktywa obrotowe: [...] zł (w tym należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł). Kapitał własny Spółki stanowił wartość ujemną: (-)[...] zł. Należy zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom Spółki złożonym w uzasadnieniu wniosku, Spółka nie wykazała w bilansie jakichkolwiek wierzytelności dochodzonych na drodze sądowej ([...] zł). Spółka nie oczekiwała też na realizację należności długoterminowych ([...] zł), poczyniła inwestycje krótkoterminowe o wartości [...] zł. Sytuacja finansowa pozwoliła na udzielenie wsparcia finansowego innej Spółce (P. sp. z o.o. w S.) na łączną wartość [...] zł. Z kolei jej zobowiązania wobec innych podmiotów wynosiły [...] zł. Spółka nie ma zobowiązań z tytułu kredytów czy pożyczek ([...] zł). Na koniec 2015 r. posiadała w kasie i na rachunkach środki pieniężne w wysokości [...] zł. Spółka zaewidencjonowała na koniec 2015 r. stratę o wartości (-)[...] zł. Mając na uwadze powyższe trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14). Zatem ze złożonych przez Spółkę dokumentów wynika, że jej przychód za 2015 r. oraz posiadany majątek, wielokrotnie przewyższają kwotę wpisu od skargi. Wskazać w tym miejscu należy, powołując się na pogląd orzecznictwa sądów administracyjnych (postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04, z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r. sygn. akt I FZ 215/11, z 27 września 2012 r. sygn. akt I GZ 251/12), że nie można uznać, iż skarżąca dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że wbrew wezwaniu referendarza sądowego Spółka nie nadesłała innych dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby ocenić jak przedstawia się jej aktualna sytuacji finansowa i majątkowa i tym samym możliwości płatnicze w sprawie. Trzeba zwrócić uwagę, że Spółka nie złożyła bilansu oraz rachunku zysków i strat na dzień 30 czerwca 2016 r., podpisanych przez osobę, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych i kierownika jednostki, stosownie do art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2016 r. poz. 1047); nie przedstawiła: dokumentów potwierdzających stan środków pieniężnych na wskazanych na urzędowym formularzu rachunkach bankowych na koniec września 2016 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za okres od 1 października do 28 października 2016 r. lub dokumentów potwierdzających ich likwidację w ww. okresie ani dokumentów potwierdzających zajęcie rachunków bankowych prowadzonych przez [...] Bank oraz [...]. Spółka nie nadesłała deklaracji dotyczących rozliczenia podatku VAT za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe (VAT-7, VAT-7K), dokumentów potwierdzających stan środków pieniężnych w kasie Spółki w okresie od 15 września do 15 października br., ani rocznego zeznania podatkowego Spółki o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za dwa ostatnie okresy rozliczeniowe. Mając na uwadze stwierdzić należy, że Spółka nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego w wysokości [...] zł ze środków finansowych, którymi dysponuje. Mając zatem na uwadze dane wynikające z akt sprawy, tj. wielkość rocznych przychodów Spółki (kwota przekraczająca [...] zł), stan posiadanych środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych na koniec roku 2015 (ok. [...] zł), wysokość oczekiwanych należności od innych podmiotów (ok. [...] zł), wartość środków trwałych ([...] zł), okoliczność udzielenia wsparcia innym podmiotom (pożyczki na rzecz spółki P. Spółka z o.o. z siedzibą w S. w wysokości przekraczającej [...] zł) oraz będące w dyspozycji Spółki na koniec lipca 2016 r. zgromadzone na rachunku bankowym w [...] Bank środki w wysokości [...] zł, należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej sytuacji finansowej i majątkowej. Przywołane wyżej postanowienia NSA dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.