II SA/Sz 1105/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na zarządzenie Burmistrza Gminy G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla miasta i gminy G. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Burmistrz Gminy G. w dniu [...] r. wydał zarządzenie nr [...] w sprawie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla miasta i gminy G. Pismem z dnia 22 czerwca 2017 r. (data wpływu 23 czerwca 2017 r.) S. B. złożył do Burmistrza Gminy G. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wnosząc o zmianę powyższego zarządzenia poprzez wykreślenie z załącznika "[...] -zabytki nieruchome Gmina G.[..] " poz. [...] wskazującej budynek mieszkalny położony przy ul.[...] w K. W. jako zabytek. W odpowiedzi na wezwanie Burmistrz Gminy G. w piśmie z dnia 4 lipca 2017 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie ujęcia powyższego budynku mieszkalnego w Gminnej Ewidencji Zabytków dla gminy i miasta G. Pismo to zostało doręczone S. B. w dniu 20 lipca 2017 r. Pismem z dnia 1 września 2017 r. (nadanym w urzędzie pocztowym dniu 5 września 2017 r.) S. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarządzenie Burmistrza Gminy G. z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie przyjęcia Gminnej Ewidencji Zabytków dla miasta i gminy G. w części dotyczącej umieszczenia w tej ewidencji pod pozycją nr [...] budynku położonego przy ul. [...] w K.W. Wraz ze skargą skarżący złożył w tym samym dniu wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że odpowiedź na wezwanie nie została opatrzona stosownym pouczeniem co do dalszych kroków prawnych wskazujących na możliwość odwołania się od stanowiska organu administracyjnego, wobec tego nie miał świadomości o przysługującej mu możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na powyższe zarządzenie. O takim rozwiązaniu procesowym dowiedział się dopiero na skutek udzielenia mu przez radcę prawnego informacji prawnej w dniu 29 sierpnia 2017 r., co nastąpiło już de facto po upływie terminu do złożenia skargi. Dodatkowo podkreślił, że nie posiadał wiedzy odnośnie tego, że przepisy aktualnie obowiązującej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały zmienione i że do jego sprawy znajduje zastosowanie trzydziestodniowy termin na złożenia takiej skargi. Powyższe w ocenie strony, wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, a ewentualnie przyczynienia się do tego organu administracyjnego poprzez zaniechanie wystosowania w tym przedmiocie pouczeń. Wnioskujący nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za zaniedbania leżące po stronie organu, a przede wszystkim szkody ze względu na swoją nieznajomość prawa, co do którego organ powinien, zgodnie z art. 9 k.p.a., udzielić mu niezbędnych wskazówek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), którą poza przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego znowelizowano również ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w art. 9) oraz ustawę o samorządzie gminnym (w art. 2). W myśl jednak art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej - art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro w przedmiotowej sprawie zaskarżone zarządzenie zostało podjęte w dniu 8 marca 2017 r., to tym samym skargę Sąd zobowiązany był rozpoznać przy uwzględnieniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak i przepisów ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu dotychczasowym, obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Termin do wniesienia skargi w trybie powołanego przepisu określony został w art. 53 § 2 P.p.s.a., w świetle którego skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy, odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została doręczona stronie w dniu 20 lipca 2017 r., co oznacza, że skarga wniesiona w dniu 5 września 2017 r. jest skargą spóźnioną. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ww. ustawy), w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2), równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawie wskazać należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego o możliwości wniesienia skargi, a tym samym i o uchybieniu terminu do jej wniesienia dowiedział się w dniu 29 sierpnia 2017 r. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 5 września 2017 r., a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Spełniony został również warunek z art. 87 § 4 P.p.s.a., skoro do wniosku załączono skargę. Jednakże analizując treść pisma skarżącego Sąd uznał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, aby niedokonanie czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez ich winy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (por. wyrok NSA oz. w Katowicach z dnia 20 maja 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 1718/96, postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 295/05, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wskazał, że okolicznością która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia skargi był brak wiedzy o możliwości wniesienia skargi (nieznajomość prawa), a także brak pouczenia o przysługującej drodze sądowej przez organ. Odnosząc się do argumentacji wniosku w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z powszechnie przyjętą przez orzecznictwo sądowe zasadą, nikt nie może się skutecznie powoływać się na nieznajomość prawa. Tym samym nieznajomość, czy niezrozumienie przepisów prawa procesowego nie możne być uznawana jako usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty jest ona zawiniona przez stronę (tak m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. II UKN 519/97). Podobnie, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 597/08 wskazał, że powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (tak samo NSA wypowiedział się w postanowieniu z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 139/12, czy też w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1314/15). Wyjaśnienia przy tym wymaga, że w procedurze podejmowania zarządzenia i następnie rozpatrywania wniosków o usunięcie naruszenia prawa, organ samorządu nie ma obowiązku pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia zarządzenia do sądu administracyjnego. Podkreślić też należy, że skarga wnoszona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie jest poprzedzona jakimkolwiek rozstrzygnięciem podejmowanym na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, a zatem w przedmiotowej sprawie nie obowiązuje zasada określona w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasada czuwania przez organy, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stąd powoływanie się na brak pouczenia co do możliwości zaskarżenia zarządzenia nie stanowi o braku winy oraz dochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu sprawy, uprawniającym do przywrócenia terminu (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1113/15). Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że również argument dotyczący zmiany stanu prawnego zaistniałego pomiędzy podjęciem zarządzenia a złożeniem skargi w żaden sposób nie świadczy o braku winy. Z treści wezwania wynika, że skarżący pomimo dokonanej nowelizacji P.p.s.a. miał świadomość konieczności poprzedzenia skargi wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o czym świadczy powołanie się wprost w wezwaniu na przepisy art. 52 § 1-4 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Skarżący miał zatem wiedzę o dokonanej nowelizacji jak i wiedział, który stan prawny znajduje zastosowanie w sprawie, a zatem przy dochowaniu należytej staranności mógł również i uzyskać informację co do terminu złożenia skargi, a zatem złożyć skargę z zachowaniem wymogów przewidzianych przepisami prawa. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.