II SA/Sz 647/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie : Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie : Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. T. o wyłączenie sędziego WSA Anny Sokołowskiej, sędziego WSA Katarzyny Grzegorczyk – Meder, sędziego WSA Marzeny Kowalewskiej, sędziego WSA Ewy Wojtysiak, sędziego WSA Kazimierza Maczewskiego oraz sędziego WSA Arkadiusza Windaka od rozpoznania sprawy ze skargi C. T. na uchwałę Rady Gminy Kozielice z dnia 28 lutego 2013 r., nr XVII/190/2013 w przedmiocie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Kozielice p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wyłączenie wyżej wymienionych sędziów od rozpoznania sprawy. C. T. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na uchwałę Rady Gminy Kozielice z dnia 28 lutego 2013 r.,nr XVII/190/13 w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Kozielice. W piśmie z dnia 2 września 2013 r., skierowanym do Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. T. zwrócił się z wnioskiem o wyłączenie od orzekania wobec jego osoby i rodziny, sędziego WSA Ewy Wojtysiak, sędziego WSA Kazimierza Maczewskiego oraz sędziego WSA Elżbiety Woźniak, zarzucając sędziom stronniczość i niestosowanie przepisów albo wybiórcze stosowanie przepisów i "takie ich przekształcanie, że powstaje całkowicie nierzeczywisty obraz skarżenia nienadający się do zrozumienia". Ponadto skarżący zarzucił sędziom łamanie europejskich i polskich norm orzekania. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do sprecyzowania powyższego wniosku (sygn. [...]), skarżący w piśmie z dnia 7 października 2013 r. wyjaśnił, że dotyczy on także sprawy zarejestrowanej w Wydziale II Sądu, pod sygn. akt II SA/Sz 647/13. Ponadto skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy również sędziego WSA Anny Sokołowskiej, Sędziego WSA Arkadiusza Windaka, sędziego WSA Katarzyny Grzegorczyk – Meder oraz sędziego WSA Marzeny Kowalewskiej. C. T. podniósł, że wymienieni we wniosku sędziowie nigdy, nigdzie, w żadnej okoliczności nie orzekli, że skarżący, ma jakieś prawa lub jest stroną, jak również nie chcieli zrealizować ani jednego wniosku dowodowego, ani wyjaśnienia okoliczności wskazywanej przez skarżącego. Skarżący stwierdził, że można uznać prawo sądów do swobodnej oceny dowodów, ale w sytuacji zachowania pełnych procedur przez "urzędy". Stwierdził także, że nawet najbardziej dowolna interpretacja przepisów "nie pozwala jednak sędziom stwierdzać i forsować nieprawdy". Skarżący przedstawił następnie okoliczności sprawy, bez wskazania jej sygnatury, w której Sąd miał "wielokrotnie ustalać stan faktyczny powielając stwierdzenia urzędników o doręczeniach – nie widząc doręczeń przesyłek ani oryginałów dokumentów". Skarżący podał, że sprawy sądowe dotyczące jego żony M. T., są także jego sprawami. W dniu 11 października 2013 r., sędzia WSA Anna Sokołowska, sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder, sędzia WSA Marzena Kowalewska, sędzia WSA Ewa Wojtysiak, sędzia WSA Kazimierz Maczewski oraz sędzia WSA Arkadiusz Windak, złożyli do akt sprawy oświadczenie, że ze skarżącym nie pozostają w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do ich bezstronności przy orzekaniu w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.") ustawodawca umieścił, konstytucyjnie zagwarantowane (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) prawo do bezstronnego sądu poprzez instytucję wyłączenia sędziego z mocy samego prawa, w przypadku spraw: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 P.p.s.a.). Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego na złożony przez niego samego wniosek lub wniosek strony postępowania, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 P.p.s.a.). Przesłanki wymienione w art. 18 P.p.s.a. opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania. Są to takie powiązania, że niezależnie od odczuć osób występujących, czy odczuć samego sędziego dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, by sędzia, co do którego zachodzą przesłanki z powołanego przepisu, nie orzekał w sprawie. (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012 r., s. 230). W art. 19 P.p.s.a., ustawodawca ogólnie scharakteryzował przyczynę wyłączenia sędziego, przez odwołanie do stwierdzenia, że chodzi o okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego". Wyłączenie sędziego, czy to z mocy prawa, czy na wniosek (sędziego lub strony), ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych oraz nie mieli wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą (patrz. J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010 r., str. 76 -77). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania pozaprawnych przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 608/12, opubl. w Lex nr 1282364). Podkreślić należy, że wątpliwość, o której jest mowa w art. 19 P.p.s.a., co do bezstronności sędziego, musi wynikać z uzasadnionych obiektywnych powodów. Wątpliwość ta musi być przy tym realna, a nie potencjalna, nie wystarczy zatem samo subiektywne podejrzenie czy odczucie strony, co do braku bezstronności sędziego. Chodzi tu o udowodnienie zaistnienia takich powodów (okoliczności), będących w związku przyczynowym z osobą skarżącego lub też jego sprawą, a osobą sędziego, iż prawdopodobnym jest, że sędzia może okazać się nieobiektywny w swej ocenie. Okoliczności przedstawione we wniosku C. T. mające świadczyć o stronniczości, z powodu nieuwzględnienia żądań strony, czy rozstrzygania w sposób odmienny od jej oczekiwań w innych postępowaniach dotyczących skarżącego lub jego małżonki, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów objętych przedmiotowym wnioskiem od rozpoznania niniejszej sprawy. W ocenie Sądu, zarzuty przedstawione skarżącego mają charakter generalny i nie zostały poparte konkretnymi obiektywnymi okolicznościami oraz dowodami wskazującymi na realną wątpliwość co do bezstronności sędziów, którzy uprzednio orzekali w innych sprawach skarżącego. W ślad za poglądami orzecznictwa, Sąd pragnie powtórzyć, że nie można upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy z udziałem wnioskodawcy, z której przebiegu ten ostatni nie był zadowolony. Subiektywne przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia wskazanych sędziów nie poparte przy tym żadnymi dowodami nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OZ 798/12, opubl. w Lex nr 1282370). Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym (por. postanowienie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12, opubl. w Lex nr 1107908). Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 1044/12, opubl. w Lex nr 1240762; postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 1174/12 opubl. w Lex Lex nr 1274472). W ocenie Sądu, sformułowania użyte przez skarżącego we wniosku, są jedynie przykładem subiektywnych przeświadczeń o braku obiektywizmu sędziego, z powodu niesatysfakcjonujących stronę czynności i rozstrzygnięć podejmowanych w innych postępowaniach sądowych z udziałem sędziów objętych wnioskiem, a wynikających z oczekiwań skarżącego co do wyniku zakończenia postępowania. Wniosek ten w żadnej mierze nie zawiera takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziów wymienionych we wniosku, w rozpoznaniu sprawy, co czyni przedmiotowe żądanie niezasadnym. Sędziowie objęci przedmiotowym wnioskiem złożyli stosowne wyjaśnienie, iż nie pozostają z C. T. w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności, z powodu których zachodziłaby wątpliwość co do bezstronności sędziów przy orzekaniu w tej sprawie. Oświadczenia i ich prawdziwość nie budzą żadnych wątpliwości, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest zgodne w poglądach, że w sytuacji złożenia oświadczenia przez sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, wskazującego, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenie nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (patrz postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 896/10, opubl. w Lex nr 742152; postanowienie z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 89/13, opubl. w Lex nr 1282807). W innym orzeczeniu wskazano, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2011 r., sygn. I OZ 314/11, opubl. w Lex nr 795303; postanowienie NSA z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 147/12, opubl. w Lex nr 1121100). Reasumując Sąd stwierdził, że wywody C. T. nie uzasadniają wyłączenia wymienionych przez niego sędziów, z mocy samego prawa (art. 18 P.p.s.a.) lub na wniosek (art. 19 P.p.s.a.) od rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd, w całokształcie akt postępowania sądowego, również nie dopatrzył się takich powodów. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 § 1 - § 3 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił orzec, jak na wstępie.