II SA/Sz 775/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...], nr [...]. Starosta S. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", odmówił uznania G. P. za osobę bezrobotną z dniem 3 kwietnia 2017 r. Organ ustalił, że w dniu 3 kwietnia 2017 r. G. P. zgłosił się do Urzędu Pracy w S. celem rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej. W formularzu "Dane przekazane w trakcie rejestracji w charakterze bezrobotnego" oświadczył, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Ponadto pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań w oświadczeniu nr 1, G. P. własnoręcznym podpisem potwierdził, że wszystkie podane przez niego w trakcie rejestracji dane są zgodne ze stanem faktycznym. Dodatkowo w dniu rejestracji zapoznał się z informacją dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i zawartymi tam prawami i obowiązkami, składając pod tą informacją swój własnoręczny podpis. W części II tej informacji "Status Bezrobotnego" został pouczony, że status bezrobotnego nabywa osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Z aktualnego stanu prawnego ujawnionego w KRS wynika, że firma pod nazwą: "[...] ul. [...] została zarejestrowana pod numerem KRS [...] dnia 28.03.2002 r., zaś G. P. pełniąc w niej jednoosobowo funkcję prezesa zarządu posiada wyłączne uprawnienia do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, co wynika z treści art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym – oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub i, j, l, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją, jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Według Starosty S. kluczowe znaczenie przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy ma posiadanie przez G. P. pełnej gotowości do podjęcia pracy. Pełnienie funkcji prezesa w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia, przychodu z udziałów zysków spółki, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia (patrz pogląd wyrażony w wyroku WSA siedziba w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2014 r. Sygn. akt IV SA/GL 721/13, wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12.04.2007 r. Sygn. akt V SA/Wr 6/07 i wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10.02.2011 r. Sygn. akt II SA/Sz 1102/10). W ocenie organu, przesłanka pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia jest tym bardziej przez G. P. nie spełniona, gdyż pełni on funkcję członka zarządu jednoosobowo, a więc zakres wykonywanych przez niego obowiązków służbowych związanych z bieżącym funkcjonowaniem spółki jest o wiele większy niż przy zarządzie wieloosobowym. Pełnienie przez osobę funkcji prezesa w takiej spółce wyklucza możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej, gdyż osoba taka nie jest gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy – w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia – z powodu obowiązków nałożonych przez Kodeks spółek handlowych na członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zatem rejestrując się w charakterze osoby bezrobotnej G. P. nie spełniał ustawowych warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Od decyzji tej strona odwołała się podnosząc, że ostatnim działaniem, jakie prezes [...] zobowiązany był wykonać było złożenie w kwietniu 2017 r. do Sądu Rejonowego w Koszalinie wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej spółki (sprawa o sygn. akt VII GU 103/17). Spółka nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, a jedynie oczekuje na wyznaczenie przez sąd syndyka masy upadłości. Tym samym, G. P. gotowy jest do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze. Organ, w ocenie odwołującego się, nie dokonał właściwych ustaleń i oceny jego gotowości do pracy, na którą to okoliczność przytoczył wyroki sądów administracyjnych o sygnaturach akt – I OSK 1184/07, I OSK 141/12, III SA/Gd 573/09, III SA/Gd 746/12. Wojewoda Z. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, po rozpatrzeniu odwołania G. P. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i podkreślił, iż art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy wynika, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. W ocenie organu, treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia jasno wskazuje, że nie tylko pełna gotowość i zdolność do podjęcia pracy, która może być ograniczona przez pełnienie funkcji prezesa spółki kapitałowej, ale także niepodleganie na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczeń społecznych stanowi pozytywną przesłankę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Tymczasem strona na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, jako prezes zarządu spółki [...], której jest wyłącznym udziałowcem. Jest ona zatem osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i jako taka na podstawie tych odrębnych przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Sam fakt podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uniemożliwia stronie nabycie statusu osoby bezrobotnej. Strona nie wykazała by została zwolniona z obowiązkowego ubezpieczenia. Wojewoda Z. stwierdził, że zgodnie z wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2014 r. (sygn. akt IV SA/GL 721/13): Istotą definicji osoby bezrobotnej jest założenie, iż chodzi tu o osobę, która poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z zamiarem i gotowością jej podjęcia. Oznacza to, że już w samej istocie "bycie bezrobotnym" tkwi to, iż osoba, która ma uzyskać status prawny bezrobotnego, nie ma pracy, nie prowadzi innej działalności zarobkowej, a tym bardziej nie jest podmiotem gospodarczym. Wyjątki od tej zasady, które dopuszcza sama ustawa, muszą być interpretowane ściśle. Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu, G. P. pełniąc w dniu rejestracji funkcję prezesa spółki, nie spełnia przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez brak pełnej zdolności i gotowości do podjęcia pracy, jak również obowiązkowi podlegania ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu. Powyższa decyzja została zaskarżona przez G. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonym decyzjom zarzucił: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 6, 7, 77 § 1 K.p.a., poprzez nie ustalenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób odpowiadający rzeczywistości, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez organ II instancji, dyspozycji art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.), które to przepisy nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, że skarżący nie jest jedynym udziałowcem w spółce: [...] (spółka: nie jest spółką jednoosobową), a tym samym skarżący nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ww. przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; 2) art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie przez organy (zarówno I, jak i II instancji) wadliwej oceny materiału dowodowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji uznanie, że skarżący nie jest gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, w sytuacji gdy spółka od końca marca 2017 roku nie prowadzi działalności gospodarczej, skarżący złożył wniosek o upadłość spółki, ustanowiono dla spółki syndyka, a skarżący nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; 2. rażące naruszenie przez organ II instancji przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że przepisy te będą miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie; 2) art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie przez organ II instancji, że skarżący podlega, na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, w sytuacji gdy skarżący nie jest jedynym udziałowcem w spółce oraz poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie przez organ I i II instancji, że skarżący nie jest gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Z. z dnia [...] ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Wojewody Z. z dnia [...], a także decyzji Starosty S. z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi G. P. między innymi podniósł, że [...] rozpoczęła działalność 28 marca 2002 r., a jej wspólnikami są: 1. Gr. P. - skarżący; 2. R. K. W dniu 17 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie, VII Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość spółki i ustanowił syndyka w osobie W. S. W opinii skarżącego, z art. 2 ust. 2 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia nie wynika, że w każdym przypadku członkostwo osoby w zarządzie spółki wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną. Nieodzowne jest bowiem ustalenie, czy osoba ta jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, przy czym ocena ta winna odnosić się do obiektywnie i realnie ocenionej sytuacji faktycznej. Pojęcie "gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej" oznacza sytuację, gdy określona osoba nie tylko wyraża wolę (zamiar) i chęć wykonywania pracy, ale jednocześnie osoba ta ma obiektywne możliwości świadczenia tej pracy, a zatem nie występują jednocześnie żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OSK 338/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Co istotne, gotowości do podjęcia zatrudnienia nie należy też utożsamiać z brakiem jakiegokolwiek zajęcia lub całkowitym zakazem podejmowania przez osobę bezrobotną innego zajęcia, lecz z brakiem takiej działalności lub obowiązków, które nie będą kolidować z realną możliwością podjęcia zatrudnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2011 r. o sygn. akt IV SA/WR 176/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Innymi słowy, skoro z definicji osoby bezrobotnej wynika, że jest to osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, to przyjmuje się, że zajęcia niezarobkowe mogą być przez osobę bezrobotną wykonywane, o ile nie kolidują z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia (zob. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. akt III SA/LU 61/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt II SA/GO 257/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). W odpowiedzi na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że decyzja Wojewody Z. została wydana z istotnym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Przyjęto w niej bowiem, jako podstawę orzekania stan faktyczny nie wynikający w żaden sposób z akt sprawy, bowiem ze znajdującego się w aktach częściowego wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego nie można wyprowadzić twierdzenia, że skarżący jest prezesem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a tym samym, iż prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, czego z kolei konsekwencją miałby być fakt podlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Ponadto, ani organ odwoławczy, ani organ pierwszej instancji nie starały się wyjaśnić konkretnej sytuacji faktycznej, w jakiej znajduje się skarżący, jako prezes spółki i dokonać jej oceny pod względem zdolności i gotowości do zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Kierując się zasadami wykładni językowej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Niewątpliwie taka deklaracja także jest niezbędna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost i w konkretnej formie uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do pracy winna być oceniana w kategoriach obiektywnych i oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych (patrz wyroki NSA sygn. akt I OSK 2732/15, I OSK 3283/15). W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych, prezes, jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tej działalności. W niniejszej sprawie te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącego, jako że został on wybrany do pełnienia funkcji prezesa. Co do zasady pełnienie funkcji prezesa spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Mając jednak na uwadze oświadczenia skarżącego o gotowości do pojęcia zatrudnienia oraz przedłożone dokumenty (wypowiedzenie, świadectwo pracy) organ I instancji winien był wyjaśnić, jaka jest konkretna przyczyna takiego stanu rzeczy, a w tym także, czy spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, a następnie dokonać oceny tych ustaleń na dzień rejestracji. Ponieważ organy nie wyjaśniły sprawy w pełnym zakresie oraz nie dokonały właściwej oceny poczynionych ustaleń, sąd uznał, że wydane decyzje naruszają art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a także art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji także art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez zastosowanie tego przepisu pomimo braku ustalenia, że skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek gotowości do podjęcia zatrudnienia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uzupełnić postępowanie dowodowe, a następnie rozstrzygnąć sprawę uwzględniając przedstawioną powyżej ocenę sądu.