I SA/Wa 1003/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 137/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. K. B. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 137/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta do wydania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy orzeczenia w przedmiocie złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej: ugn) wniosku z dnia 10 grudnia 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] pochodzącą z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], hip. nr [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ww. skardze skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 3000 zł, zasądzenie od Prezydenta na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 20.236,05 zł stanowiącej połowę 10-krotnosci przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd ustalił, iż akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. wpłynęły do Prezydenta w dniu 19 lipca 2013 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 19 września 2013 r. Sąd ustalił również, że w sprawie zostały wydane przez tut. Sąd trzy wyroki w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta ww. wyroku. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3100/13, Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Drugim wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1283/15, Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 3000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Trzecim wyrokiem z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 983/16 Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 3000 zł, przyznał od Prezydenta na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 4000 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że Prezydent decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ustalił odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości będącej własnością [...]. Wobec czego skarżąca pismem z dnia 24 marca 2017 r. wezwała Prezydenta do wykonania ww. wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. w zakresie pozostałej części gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest – z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ugn, zgodnie z którym jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie przedmiotowej nieruchomości jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość w terminie czterech (powinno być dwóch) miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ zauważył, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ustalono odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości będącej własnością [...]. Do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia odszkodowania za część nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Organ podał, że w celu określenia wartości tej nieruchomości konieczne jest sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: ppsa), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem rozpoznawanej skargi na niewykonanie wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., po wyroku tut. Sądu, który zapadł w dniu 30 września 2016 r., skarżąca pismem z dnia 24 marca 2017 r. kolejny raz wezwała Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomimo trzech prawomocnych wyroków tut. Sądu z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3100/13, z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1283/15 i z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 983/16 zapadłych w przedmiocie niewykonania przez organ przedstawionego na wstępie wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent nie rozstrzygnął o całości wniosku odszkodowawczego z dnia 10 grudnia 1990 r. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r. organ pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony, co skutkowało wymierzeniem Prezydentowi grzywny w wysokości 3000 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad czteroletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku, jak również to, że pomimo trzykrotnego wymierzania organowi grzywny prawomocnymi wyrokami tut. Sądu Prezydent wciąż nie wydał decyzji odszkodowawczej rozstrzygającej o całości żądania. Sąd uwzględnił także, że wysokość wymierzonej grzywny mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa. Oceny tej nie może zmienić wydanie przez Prezydenta decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości będącej własnością [...]. Tym niemniej nieznaczna wysokość grzywny była determinowana faktem uprzedniego ustalenia i wypłacenia stronie skarżącej odszkodowania w kwocie ponad 1 milion zł. Wyrok WSA w Warszawie nie został wykonany w całości ale roszczenie skarżącej zostało w części zaspokojone nie tylko poprzez wydanie decyzji częściowej ale i poprzez jej wykonanie. Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. ma już charakter rażącego naruszenia prawa, gdyż z akt sprawy wynika, że organ w dalszym ciągu nie podejmuje czynności zmierzających do ustalenia odszkodowania za część przedmiotowej nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, gdyż organ częściowo rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania. Zdaniem Sądu, wymierzona grzywna i stwierdzenie rażącego naruszeniu prawa stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu mobilizującą go do wydania decyzji odszkodowawczej co do nierozpoznanej części żądania. Z powyższych względów, w pkt 1, 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2, w pkt 3 sentencji - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).