I SA/Wa 1155/12

WyrokWSA w Warszawie2012-09-14

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Iwona Kosińska, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej, która nie była stroną postępowania w chwili jej wydania, jest decyzją nieważną?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej, która w chwili jej wydania nie posiadała przymiotu strony postępowania, jest obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Taka decyzja nie podlega konwalidacji i powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Sąd administracyjny ma obowiązek stwierdzić nieważność takiej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 PPSA.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1975 r. Decyzja Ministra została zaskarżona przez Gminę W. i [...] w W. do WSA w Warszawie. W toku postępowania ustalono, że zarówno decyzja Ministra, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., zostały skierowane do L. S., który zmarł przed datą wydania tych decyzji. Skarżący zarzucali naruszenie prawa przez skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej.
Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz [...] w W. i Gminy W. kwoty po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skarg Gminy W. i [...] w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz [...] w W. i Gminy W. kwoty po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. K. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] stwierdzającą, że decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1975 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ustaleniu odszkodowania wydana została z naruszeniem prawa i stwierdził nieważność wskazanej decyzji z dnia [...] maja 1975 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Minister podał, że decyzją z dnia [...] maja 1975 r. Naczelnik [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), o powierzchni [...] m2 uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą [...] na imię S. K. w ½ części i W. S. w ½ części oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. na cele budowy osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego [...]. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przyznane zostało w ½ części na rzecz S. K. (o nieustalonym adresie zamieszkania) oraz w ½ części na rzecz nieustalonych spadkobierców współwłaścicielki W. S. Przy czym decyzję dla wskazanych osób pozostawiono w aktach sprawy, a jeden egzemplarz decyzji przekazano do właściwego ze względu na położenie nieruchomości Urzędu [...] w celu wywieszenia jej na tablicy ogłoszeń. W dniu [...] kwietnia 1999 r. spadkobiercy byłych współwłaścicieli Z. K. i K. S. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej Naczelnika [...] z dnia [...] maja 1975 r. Kolegium decyzją z lipca 1999 r. odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Jednakże po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. uchylił w całości swoją poprzednią decyzję i orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej z [...] maja 1975 r. Decyzja z dnia [...] stycznia 2000 r. została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA 239/00. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji przekazało do rozpatrzenia Wojewodzie [...], uznając się za niewłaściwe w sprawie. Wojewoda [...] decyzją z listopada 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z 1975 r., jednakże Minister Budownictwa decyzję tę uchylił decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Budownictwa wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1891/06. Wojewoda [...], po raz kolejny rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. orzekł, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] maja 1975 r. wydana została z naruszeniem prawa, lecz nie stwierdził jej nieważności, ponieważ od dnia jej ogłoszenia upłynęło 10 lat. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja wywłaszczeniowa została skierowana do nieżyjącego wówczas S. K. (zmarł on przed wszczęciem postępowania). Z tego względu decyzja ta dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, ale ze względu na przesłankę przewidzianą w art. 156 § 2 kpa niedopuszczalne jest stwierdzenie jej nieważności. Na skutek złożonego przez Z. K. odwołania, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. i jednocześnie stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1975 r. Minister nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, tj. że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Organ wskazał, że współwłaściciele nieruchomości na dzień prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i wydania decyzji w tej sprawie nie żyli. W. S. zmarła bowiem w dniu [...] stycznia 1972 r., a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zostało wydane w dniu [...] marca 1972 r., natomiast S. K. zmarł w dniu [...] września 1943 r. a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zostało wydane w dniu [...] lipca 1971 r. Przy czym osoba nieżyjąca nie może być podmiotem praw ani prawa cywilnego ani prawa administracyjnego, co oznacza, że decyzja skierowania do takiej osoby dotknięta jest, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wadą rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie organ nie stwierdził istnienia nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1975 r., bowiem przedmiotowa nieruchomość, oznaczona obecnie jako działka nr [...] z obrębu [...], stanowi własność Miasta W. Działki nr [...] pozostają wprawdzie w użytkowaniu [...], jednakże prawo użytkowania wieczystego nie zostało wpisane do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, a zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami powstanie prawa użytkowania wieczystego następuje dopiero z chwilą wpisu w księdze wieczystej. Ponadto w księdze hipotecznej [...] jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości wpisani są wciąż S. K. i W. S., a Sąd Rejonowy [...] odmówił ujawnienia Skarbu Państwa jako współwłaściciela działki o powierzchni [...] m2. Skargi na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Miasto W. oraz [...] w W. Po ich rozpatrzeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 370/10 oddalił przedmiotowe skargi, w uzasadnieniu wskazując, że zarzut dotyczący naruszenia art. 17 ust. 2 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest niezasadny. Kwestie te mogą bowiem być oceniane w postępowaniu wznowieniowym a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Miasta W. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 829/11 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W treści uzasadnienia Sąd ten podniósł, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trafność podniesionego w niej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270). Autor skargi kasacyjnej zasadnie bowiem zauważył, że Sąd I instancji w toku postępowania sądowego ustalił, że L. S., spadkobierca jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, zmarł kilka lat przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Dysponując takimi informacjami, Sąd I instancji zobowiązany był zatem zastosować instytucję przewidzianą w powołanym przepisie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie oddalić skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarówno zaskarżona do sądu decyzja nadzorcza Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. zostały skierowane do nieżyjącej od kilku lat osoby. Taka sytuacja musi być zawsze kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu II instancji oceny tej nie zmienia fakt, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby wprost, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, gdyż wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Nie może zatem ulegać wątpliwości, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że decyzja skierowana do nieżyjącej już osoby rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd II instancji podkreślił, że sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji powinna przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności należy ocenić zaskarżoną decyzję i postępowanie, które ją poprzedziło, z punktu widzenia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę zbędną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić stwierdzenie tej nieważności przez wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od jakichkolwiek okoliczności. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa za zasadny. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej za przedwczesne. Postępowanie nadzorcze w sprawie wywłaszczenia spornej nieruchomości musi być bowiem przeprowadzone ponownie z udziałem wszystkich następców prawnych byłych współwłaścicieli, w tym spadkobierczyni zmarłego L. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że merytoryczna ocena zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej Miasta W. została już dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłym, po rozpoznaniu złożonej skargi kasacyjnej, wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 829/11. Orzeczeniem tym Naczelny Sąd Administracyjny, z przyczyn wyjaśnionych przez Sąd powyżej w stanie faktycznym sprawy, uchylił zapadły w sprawie wyrok Sądu I instancji z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 370/10 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dokonując zatem ponownej kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji muszą zostać wycofane z obiegu prawnego (stwierdzona ich nieważność), ponieważ obarczone są one wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, czyli z uwagi na stwierdzenie, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 kpa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie zarówno Minister Infrastruktury, jak i Wojewoda [...]prowadzili postępowanie nieważnościowe czyniąc jego stroną L. S. (zmarłego w dniu [...] marca 2003 r.), czyli osobę nieżyjącą w datach wydania obu decyzji. Takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie i powołanym wyżej wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 829/11. (Takie samo stanowisko zawarte jest również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 532/07.) Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 kpa organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Przepis art. 109 § 1 kpa daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji administracyjnej wiążą się bowiem przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 156 § 1 kpa, szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. W razie śmierci strony w toku postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć, czy uprawnienie lub obowiązki, których dotyczy postępowanie, mają charakter osobisty, czy rzeczowy lub majątkowy. W zależności od tej oceny organ administracyjny wyda decyzję o umorzeniu postępowania w przypadku uprawnień lub obowiązków osobistych, bądź też w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych do zajęcia miejsca dotychczasowej strony wezwie jej następców prawnych (art. 30 § 4 kpa). W przypadku zaś, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą wskazane w art. 30 § 5 kpa okoliczności, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, to należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczanie wyłącznie takim osobom decyzji. Jeżeli zaś organ administracji wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 i 5 kpa, art. 97 § 1 pkt 1 kpa bądź art. 105 kpa, czy też skierował decyzję do osoby zmarłej, to wadliwość takiej decyzji pozwala na ewentualne jej uchylenie, jeżeli jest ona badana w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie nieważności takiego rozstrzygnięcia. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (np. wyroki NSA z 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 140/11, wyrok WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd orzekający stwierdził, że zarówno Minister Infrastruktury, jak i Wojewoda [...] skierowali wydane przez siebie decyzje (odpowiednio z dnia [...] grudnia 2009 r. i z dnia [...] grudnia 2008 r. ) do zmarłego w dniu [...] marca 2003 r. L. S. spadkobiercy jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, uczestnikami postępowania i adresatami powyższych decyzji winni natomiast być następcy prawni zmarłego, okoliczność śmierci którego nie była prawdopodobnie znana organom w dacie wydawania tych decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że wydane w sprawie decyzje skierowane zostały do osoby już nieżyjącej. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Jeżeli zaś w trakcie postępowania administracyjnego strona utraciła zdolność prawną (np. na skutek jej śmierci), to organy administracji publicznej zobowiązane są podjąć stosowne czynności procesowe mające na celu ustalenie kręgu osób, które należy wezwać do udziału w sprawie, jako następców prawnych zmarłej strony. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, uczestnikami postępowania i adresatami wydawanych decyzji winni być następcy prawni zmarłej osoby. Oznacza to, że organy obu instancji nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, przez co naruszyły przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności. Skierowana została bowiem do osoby niebędącej stroną w sprawie. W powołanym powyżej orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, ugruntowany jest już pogląd, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która w chwili wydania decyzji nie miała już przecież przymiotu strony, jest wadliwością decyzji powodującą stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od ponownej merytorycznej oceny prawidłowości zapadłych w sprawie orzeczeń administracyjnych. Rozpatrując ponownie sprawę organ przede wszystkim prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Dopiero po prawidłowym ustaleniu obecnego kręgu stron postępowania organ nadzoru przejdzie do ponownej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] maja 1975 r., która umożliwi odpowiedź na pytanie, czy kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku oraz powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także wymogi określone w art. 107 § 3 kpa organ nadzoru przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 190 oraz art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło