I SA/Wa 1333/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Elżbiety Sobielarskiej od udziału w sprawie ze skarg M. M. oraz Miasta [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [...] na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: - oddalić wniosek - Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (Komisja) wniosła o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Elżbiety Sobielarskiej od rozpoznania sprawy ze skarg M.M. oraz Miasta [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [...] na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] lipca 2017 r.nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że sędzia Elżbieta Sobielarska wielokrotnie orzekała w sprawach z udziałem kuratorów osób nieznanych z miejsca pobytu lub kuratorów spadku (por. m.in. wyroki WSA w Warszawie w sprawach o sygn. akt I SAB/Wa 1429/16, I SAB/Wa 1430/16, I SA/Wa 1821/15, I SA/Wa 334/05). Co więcej w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1002/10 skład orzekający z udziałem sędziego Elżbiety Sobielarskiej przychylił się do poglądu skarżących, zgodnie z którym jeżeli organ prowadzący postępowanie administracyjne nie dysponuje prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu zgonu, czy uznaniu za zmarłego, jak również gdy nie dysponuje aktem zgonu strony, zachodzi konieczność ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej. Dopiero uzyskanie przez organ odpisu aktu zgonu lub prawomocnego orzeczenia sądu o stwierdzeniu zgonu, bądź uznaniu za zmarłego i brak prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym uprawniałoby organ do zawieszenia postępowania z powodu braku następców prawnych. Przy czym w ocenie Komisji stanowisko dotyczące ustanawiania kuratorów spadku lub kuratorów dla osób nieznanych z miejsca pobytu może mieć wpływ na kierunek orzekania w niniejszej sprawie. Jeden z zasadniczych powodów, który legł u podstaw wydania decyzji, dotyczył właśnie nieprawidłowości wyznaczenia kuratora spadku lub kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej. W ocenie Komisji, powyższa okoliczność jest tego rodzaju, że może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego Elżbiety Sobielarskiej w niniejszej sprawie. Sędzia Elżbieta Sobielarska w swoich orzeczeniach dawała bowiem wyraz poglądowi, zgodnie z którym w sytuacjach wskazanych powyżej należy ustanawiać kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu bez pogłębionej analizy, czy taki wniosek może być niezasadny, ze względu na wiek dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Powstają więc wątpliwości, czy sędzia ten będzie w stanie uznać tego typu postępowanie za co najmniej wątpliwe. Zdaniem Komisji, nie było właściwe ustanawianie kuratorów spadku, jak też kuratorów dla nieznanych z miejsca pobytu, w sytuacji, gdy już prima facie było oczywistym, że taka osoba nie żyje. Żaden organ, jak też Sąd orzekający w sprawie, w której pojawia się tego typu zagadnienie, nie może być zwolniony z dokonania analizy, czy zastosowanie instytucji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu może być uzasadnione, gdy już ze wstępnej analizy wynika, iż taka osoba nie żyje. W opinii Komisji akceptacja takiego postępowania w wielu stanach faktycznych umożliwiała następczy handel roszczeniami, a zatem prowadziła do naruszeń prawa, będących przedmiotem orzekania przez Komisję. Istnieć zatem może uzasadniona wątpliwość, czy sędzia, który wielokrotnie dawał wyraz poglądowi, że taka praktyka jest uzasadniona, będzie w stanie bezstronnie ocenić, czy istnieje możliwość uznania takiego postępowania za mogące mieć wpływ na ocenę naruszeń prawa przy wydawaniu decyzji, a pośrednio również decyzji reprywatyzacyjnej. Zdaniem Komisji uznanie przez skład orzekający z udziałem sędziego Elżbiety Sobielarskiej w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1002/10 za utrwalony pogląd co do ustanawiania kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu świadczy o jednoznacznym zaangażowaniu i akceptacji takiego poglądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sędzia jest wyłączony od udziału w sprawie z mocy samej ustawy w sprawach określonych w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym przepisie, stosownie do treści art. 19 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. Komisja wystąpiła o wyłączenie sędziego Elżbiety Sobielarskiej od rozpoznania sprawy ze skarg M.M. oraz Miasta [...] i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [...] na decyzję Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Oświadczeniem z dnia [...] czerwca 2018 r. sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Elżbieta Sobielarska wyjaśniła, że nie zachodzą przesłanki z art. 18 i 19 P.p.s.a. Okoliczności takich nie wskazała również Komisja we wniosku z dnia 8 czerwca 2018 r. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie Komisji o stronniczości sędziego i niewłaściwym podejściu do rozpoznawanych spraw, wynikające z bycia członkiem składów sędziowskich, które prezentowały linię orzeczniczą, kwestionowaną przez Komisję. Sam fakt bycia członkiem składu orzekającego w innych sprawach i wydanie orzeczenia, z którego treścią nie zgadza się organ administracji, nie świadczy o braku bezstronności sędziego. Okoliczność, że sędzia był członkiem składu wydającego wyrok, z którym nie zgadza się Komisja nie oznacza, że sędzia ten winien być wyłączony od rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie danej strony postępowania dla niej niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia, bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania, mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (postanowienie SN z: 26 marca 1997 r., III AO 5/97, OSNP 1997/24/502; 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, Lex 7068; postanowienia NSA z: 13 lutego 2014 r., II OZ 149/14, Lex 1450957; 16 stycznia 2013 r., II OZ 1174/12, Lex 1274472; 1 grudnia 2016 r., II FSK 2912/14, Lex 2170165, 4 lipca 2017 r. I OZ 1087/17, 27 września 2017 r., I OZ 1409/17). Sąd podkreśla, że Komisja w swoim wniosku nie powołała się na zaistnienie, a tym bardziej nie wykazała, istnienia jakiejkolwiek przesłanki z art. 18 P.p.s.a. Reasumując, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanego sędziego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.