I OZ 1409/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3818/15 w sprawie z wniosku [...] o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3818/15 ze skargi [...] na decyzję [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z 23 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3818/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek [...] (dalej skarżący) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3818/15 ze skargi [...] na decyzję [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Pismem z 23 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA [...] ze względu na "sposób procedowania" w tej sprawie pod przewodnictwem wymienionego sędziego, a ponadto "w toku jest proces (...) o naruszenia prawa (...) z wyznaczonym sędzią WSA [...]". W uzasadnieniu Sąd I instancji powołał się na art. 18 § 1-3, art. 19, art. 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. dotyczący instytucji wyłączenia sędziego. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1-3 i art. 19 P.p.s.a. Skarżący ponadto nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia, o których stanowi art. 20 § 1 P.p.s.a. Powyższe potwierdzało oświadczenie z 28 kwietnia 2017 r. sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...], w którym wyjaśnił, że między nim, a stron niniejszego postępowania nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 18 P.p.s.a., wyłączające go od rozpoznania sprawy, a także okoliczności, które wywołałyby uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 19 w zw. z art. 20 § 1 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, wynikające z nieprawidłowego uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia sędziego oraz że nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, podczas gdy skarżący wykazał, iż wątpliwości takie istnieją, co wynika z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i są one uzasadnione. Fakt ten uprawdopodobnił skarżący odpowiednio w złożonym wniosku o wyłączenie sędziego, z kolei zaistnienie takiej sytuacji obligował sąd do wyłączenie sędziego, a nie jedynie dawało sądowi swobodę podjęcia decyzji w tym przedmiocie. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o zmianę przedmiotowego postanowienia, poprzez uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego. W uzasadnieniu wskazał, że pisma wnoszone przez niego samodzielnie w trakcie toczącego się postępowania, a dotyczące "bezprawnego działania organów" oraz " odpowiedzialności za stan bezprawia" mogły mieć faktyczny wpływ na nastawienie sędziego, który orzekał w składzie Sądu w sprawie skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 18 P.p.s.a. Nie zachodzi także żadna z przesłanek ustawowych wskazana w art. 19 P.p.s.a. Z oświadczenia złożonego przez sędziego wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie ww. przepisu. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA z: 12 marca 2012 r. I FZ 147/12; 9 października 2013 r. II OZ 851/13; 24 września 2014 r. I OZ 754/14, cbosa). Podkreślenia wymaga, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienia NSA z 22 lutego 2008 r. II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 139, uw. 4). Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08; postanowienia NSA z: 26 stycznia 2012 r., I FZ 15/12; 29 czerwca 2012 r.; II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187, nb 5). We wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego oświadczenia. Nadto skarżący nie wykazał w żaden sposób, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, którego wniosek dotyczy. Skarżący upatruje przesłankę wyłączenia sędziego w tym, że w jego ocenie "samodzielnie wnoszone pisma, w których bardzo stanowczy sposób zarzucał organom bezprawne działanie oraz odpowiedzialność za stan bezprawia", mogły być przyczyną niekorzystnych dlań rozstrzygnięć, natomiast skarżący nie powołuje żadnej argumentacji, która pozwalałaby stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienia SN z: 26 marca 1997 r., III AO 5/97, OSNP 1997/24/502; 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, Lex 7068; postanowienia NSA z: 13 lutego 2014 r., II OZ 149/14, Lex 1450957; 16 stycznia 2013 r., II OZ 1174/12, Lex 1274472; 1 grudnia 2016 r., II FSK 2912/14, Lex 2170165). Niewłaściwe, w subiektywnej ocenie wnioskodawcy, stosowanie przepisów i orzekanie ww. sędziego w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku sędziego do skarżącego, dającego podstawę do zastosowania instytucji z art. 19 P.p.s.a.. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.