I SA/Wa 1365/17

WyrokWSA w Warszawie2017-12-05

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dariusz Chaciński, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być uznana za wadliwą, jeśli organ nadzoru uznał, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych budził wątpliwości interpretacyjne w dacie wydania decyzji, mimo że skarżąca twierdzi, iż przepis ten jest jednoznaczny?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji była prawidłowa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych budził wątpliwości interpretacyjne w dacie wydania zaskarżonej decyzji, co wyklucza możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Nawet jeśli późniejsze orzecznictwo stało się jednolite, nie można uznać za wadliwe stanowisko organu oparte na jednej z możliwych interpretacji w sytuacji sporów interpretacyjnych.
Stan faktyczny
J. S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę D. K., argumentując rażące naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że przepis budził wątpliwości interpretacyjne. WSA w Warszawie oddalił skargę J. S., podzielając stanowisko Kolegium co do braku rażącego naruszenia prawa w sytuacji sporów interpretacyjnych dotyczących art. 17 ust. 1 ustawy.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją tego organu z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2014 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę D. K., utrzymało w mocy decyzję z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że [...] lutego 2013 r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydał orzeczenie zaliczające D. K., urodzoną [...] grudnia 1996 r., do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - od urodzenia. W punkcie 7 orzeczenia uznał, że okresowo wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz w punkcie 8 uznał, że nie dotyczy jej "konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Miejskiego. Wyrokiem z [...] kwietnia 2014 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w W. zmienił orzeczenie z [...] kwietnia 2013 r. w ten sposób, że w zakresie wskazań dotyczących punktu 8 "konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" ustalił, że - "dotyczy". J. S. pismem z 26 maja 2014 r. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką D. K. Decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] Prezydent W. odmówił przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego na córkę D. K. W uzasadnieniu wskazał, że podopieczna legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, wobec czego nie spełnia dyspozycji przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2016, poz. 1518, z późn. zm.). Decyzję doręczono stronie [...] czerwca 2014 r. Od decyzji nie wniesione zostało odwołanie. Pismem z 6 grudnia 2016 r. J. S. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2014 r. Wskazała, że organ pominął zdanie drugie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy, czym rażąco naruszył prawo. W ocenie wnioskodawczyni D. K. spełnia kryteria ustawowe, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności na okres do [...] lutego 2018 r. wraz z adnotacją, że okresowo wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2014 r. J. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że Kolegium błędnie zinterpretowało przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyraźnie wskazuje na dwa rozłączne warunki przyznania świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając ponownie sprawę przytoczyło treść art. 156 § 1 i § 2 kpa. W ocenie Kolegium analiza kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Prezydenta W. wykazała, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 kpa. Decyzję wydał właściwy organ, była ona pierwszą decyzją w tej sprawie, skierowano ją do strony, decyzja nie była niewykonalna, nie zawierała też wady powodującej nieważność z mocy prawa. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ nadzoru wyjaśnił, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium podzieliło stanowisko zawarte w swojej decyzji z [...] kwietnia 2017 r. co do różnego charakteru orzeczeń, którymi legitymować powinna się osoba niepełnosprawna, tj. orzeczeń o niepełnosprawności i orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Podniosło, że przepis art. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 214, poz.1407 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 2002 r. stanowi, że osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Przepis ten zawiera zatem szczególną regulację odnoszącą się do zasad orzekania o niepełnosprawności w stosunku do osób, które nie ukończyły 16 lat. Nie ma zatem prawnej możliwości orzekania o znacznym stopniu niepełnosprawności w stosunku do osoby, która nie ukończyła 16 lat. Legalna definicja znacznego stopnia niepełnosprawności zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji odnosi się bowiem do pojęcia zdolności do pracy, która nie może być badana u osoby poniżej 16 roku życia. Zdaniem Kolegium powyższa kwestia budzi wątpliwości interpretacyjne. W wyroku z 29 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1923/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że konstrukcja przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na odrębnych zasadach, z tytułu opieki nad osobą powyżej lat 16 - w odniesieniu do której niezbędne jest istnienie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i z tytułu opieki nad osobą, która wieku tego nie ukończyła, co do której wymagane jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ma prawnych podstaw, by do sytuacji opieki nad dzieckiem - poniżej lat 16 odnosić odrębne regulacje dotyczące opieki nad osobą dorosłą. Sąd wskazał, że zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozumienie pojęcia niepełnosprawności w odniesieniu do osoby, która nie ukończyła 16 roku życia i zrównanie jej w istocie ze znacznym stopniem niepełnosprawności orzekanym w stosunku do dorosłych, czego konsekwencją byłoby uznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla każdego opiekuna sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawna, która nie ukończyła 16 roku życia - naruszałoby zasadę racjonalności prawodawcy. Powodowałoby bowiem, że określenie w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych szczególnych przesłanek sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji musiałoby zostać uznane za całkowicie zbyteczne. Kolegium podało, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2014 r., sygn. I SA/Wa 2719/13 Sąd stwierdził, że na gruncie takiego brzmienia przepisu (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) organy wywodziły, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku dziecka, które ukończyło 16 rok życia jest legitymowanie się przez nie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pogląd ten jest rezultatem wykładni systemowej omawianego przepisu, przy której uwzględniono odmienny sposób orzekania o stanie niepełnosprawności przyjęty w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zależności od tego czy dotyczy to osoby poniżej 16 roku życia, czy też starszej. W stosunku do drugiej grupy osób niepełnosprawnych wedle tej ustawy orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność obligatoryjnie określa stopień niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany, lekki), a w stosunku do pierwszej jedynie stwierdza zaliczenie do osób niepełnosprawnych (vide art. 4 i art. 4a ust. 1 powołanej ustawy). Zdaniem Sądu, taka wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędna i prowadzi do rezultatów sprzecznych z ratio legis tego przepisu, jakim jest wsparcie finansowe przez państwo osób rezygnujących lub niepodejmujących zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które ze względu na tę dysfunkcję nie ma możliwości samodzielnej egzystencji względnie ma ją w znacznym stopniu ograniczoną i wymaga stałego wsparcie opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie Sądu przez orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o którym stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumieć należy zarówno orzeczenie wydawane w stosunku do osób nieprzekraczających 16 roku życia, jak też orzeczenie o zaliczeniu osoby niepełnosprawnej do innego niż znaczny stopnień niepełnosprawności (np. umiarkowanego), o ile w treści takich orzeczeń zawarte zostały wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna osoby niepełnosprawnej w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium podniosło, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności w stosunku do decyzji, której podstawą rozstrzygnięcia jest przepis, co do którego istnieją różne jego wykładnie. Nie można bowiem mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy brzmienie przepisu nasuwa jakiekolwiek wątpliwości, nawet gdy późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie stało się jednolite. Dla oceny, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, istotne jest, czy w okresie wydawania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności istniał spór co do wykładni ww. przepisów. Opowiedzenie się przez organ za jedną z prezentowanych w orzecznictwie wykładni prawa i danie temu wyraz w wydanej decyzji nie może być potraktowane jako rażące naruszenie prawa. W sytuacji wątpliwości interpretacyjnych, co do tego jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć w sprawie zastosowanie, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. (wyroki: NSA z 24 II 2017 r., sygn. II OSK 1599/15, lex 2271875, WSA w Warszawie z 29 IX 2016 r., sygn. II SA/Wa 499/16, lex 2148486). Podsumowując Kolegium uznało, że wobec braku jednolitego stanowiska co do dopuszczalnej interpretacji przepisu art. 17 ust. 1 ustawy nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2014 r. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2017 r. skargę wniosła J. S. Zaskarżonej zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie, jako podstawy prawnej do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2014 r., w sytuacji gdy przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędna wykładnię, podczas gdy przepis nie budzi żadnych wątpliwości i nie ma sporu co do jego wykładni, a spójnik "albo" zastosowany przez ustawodawcę w ww. przepisie wyraźnie wskazuje na dwie sytuacje prawne. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w decyzji Prezydenta z [...] maja 2014 r. organ skupił się tylko na pierwszej części przepisu - art. 17 ust 1 ustawy pomijając dalszą jego treść. Tymczasem z art. 17 ust 1 ustawy wynika, aby osoby wymagające opieki legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami (dwoma warunkami nierozłącznymi): konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem skarżącej zostało to podkreślone w licznych orzeczeniach: np. wyrok WSA w Krakowie z 16 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1675/16 oraz w komentarzu ustawy (Katarzyna Małysa-Sulińska (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz art. 17) Zdaniem skarżącej o istotnych wątpliwościach interpretacyjnych, ograniczających możliwości orzekania o rażącym naruszeniu prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa można mówić wówczas, gdy na gruncie reguł językowych i systemowych, znajdujących się na tym samym poziomie procesu wykładni, możliwe są do przyjęcia i jednakowo dają się uzasadnić różne i w istotnej części przeciwstawne wyniki wykładni oraz, gdy weryfikacja cełowościowo-funkcjonałna i aksjologiczna odwołuje się do tak istotnych celów, skutków czy wartości społecznych, przeważających nad wynikami wykładni językowo-systemowej, że ich nieuwzględnienie naruszałoby stan praworządności (państwa prawnego). Zależności te musiałyby zostać ponadto nałożone na określone elementy stanu faktycznego, które usprawiedliwiałyby uwzględnienie takiej korekty (wyrok NSA z 1 VII 2009 r., I OSK 1442/08 lex nr 552311). Skarżąca podniosła, że sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie można stosować, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze. Taka sytuacja, w jej ocenie, nie zachodzi odnośnie wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jest to przepis jednoznaczny. Dlatego, zdaniem skarżącej, Prezydent wydając decyzję z [...] maja 2014 r. rażąco naruszyło prawo, co z kolei skutkować powinno stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z zasady trwałości decyzji administracyjnych, określonej w art. 16 § 1 kpa wynika, że przepisy na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco. Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny. Prawidłowość decyzji administracyjnej ocenie się stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania kontrolowanej decyzji, a nie dokonując aktualnej interpretacji tych przepisów. W kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (vide wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, LEX nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowej wykładni art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego treść organ nadzoru przytoczył. Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane tylko w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną i tylko taką osobą, której niepełnosprawność została stwierdzona jednym z dwóch orzeczeń wskazanych w przepisie i przy warunkach w nim spełnionych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że przepis ten budził wątpliwości interpretacyjne i rozbieżności zarówno w orzecznictwie administracyjnym jak i sądowym (które organ nadzoru powołał). Otóż wynikało to z interpretowania treści art. 17 ust. 1 ustawy w powiązaniu z przepisami ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a więc stosowaniem wykładni systemowej przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 4a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 2002 r. stanowi, że osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Przepis ten zawiera zatem szczególną regulację odnoszącą się do zasad orzekania o niepełnosprawności w stosunku do osób, które nie ukończyły 16 lat. Nie ma zatem prawnej możliwości orzekania o znacznym stopniu niepełnosprawności w stosunku do osoby, która nie ukończyła 16 lat. Legalna definicja znacznego stopnia niepełnosprawności zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji odnosi się bowiem do pojęcia zdolności do pracy, która nie może być badana u osoby poniżej 16 roku życia. Wywodzono więc, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku dziecka, które ukończyło 16 rok życia jest legitymowanie się przez nie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Córka skarżącej w dacie składania przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia miała ukończone [...] lat. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym w uzasadnieniu decyzji wyroku z 29 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1923/11 wskazał, że konstrukcja przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na odrębnych zasadach, z tytułu opieki nad osobą powyżej lat 16 - w odniesieniu do której niezbędne jest istnienie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i z tytułu opieki nad osobą, która wieku tego nie ukończyła, co do której wymagane jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma prawnych podstaw, by do sytuacji opieki nad dzieckiem - poniżej lat 16 odnosić odrębne regulacje dotyczące opieki nad osobą dorosłą (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 IX 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1543/04). Natomiast w późniejszym orzecznictwie, na które wskazał organ odstąpiono od wykładni systemowej przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże nie można uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa, w sytuacji, gdy brzmienie przepisu nasuwało wątpliwości interpretacyjne i rozbieżności w orzecznictwie, nawet wówczas, gdy późniejsze orzecznictwo stało się jednolite i przyjmowało takie rozumienie przepisu jak wskazano w skardze. Dlatego z przyczyn wyżej omówionych chybiony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Kolegium przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło