I SA/Wa 1993/14
WyrokWSA w Warszawie2014-08-27
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest właściwy do rozpatrzenia sprawy o ustalenie odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na drogę publiczną, czy też sprawa ta ma charakter cywilny i powinna być rozpatrywana przez sąd powszechny?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest właściwy do rozpatrzenia sprawy o ustalenie odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na drogę publiczną. Obowiązek zapłaty odszkodowania oraz pochodny od niego obowiązek zapłaty odsetek zachowują administracyjny charakter, mimo odesłania w art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego. Przepisy te mają jedynie na celu ułatwienie stosowania regulacji cywilnoprawnych w ramach postępowania administracyjnego, nie zmieniając jego charakteru.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej L. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty ustalającą odsetki za opóźnienie w zapłacie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Gmina zarzucała organom administracji brak właściwości do rozpatrzenia sprawy o charakterze cywilnym oraz naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych. Odszkodowanie zostało ustalone decyzją Starosty, a następnie utrzymane w mocy przez Wojewodę i potwierdzone wyrokiem WSA. Po wypłacie odszkodowania, właściciele zażądali ustalenia odsetek za opóźnienie, co zostało uwzględnione przez Starostę, a następnie przez Wojewodę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Miejskiej L.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...] ustalającej odsetki ustawowe w wysokości [...] zł. za opóźnienie w zapłacie kwoty głównej odszkodowania za grunt zajęty pod gminną drogę publiczną - ul. [...] i ul. [...] w L. oznaczoną jako działki ewidencyjne o numerach [...] i [...] w obrębie [...], o łącznej powierzchni [...] m2, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. Starosta [...] ustalił odsetki za zwłokę w wypłacie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną na kwotę [...] zł. Prezydent Miasta L. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr. 133 poz. 872) Starosta Powiatu [...] decyzją z [...] października 2012 r. nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz K. i M. W. za nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne o numerach [...] i [...] w obrębie [...], o łącznej powierzchni [...] m2, zajętą pod publiczna drogę gminną -ul. [...] i ul. [...] w L. Prezydent Miasta L. został zobowiązany do uiszczenia przedmiotowego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta L., Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] października 2012 r. nr [...].
Wobec wniesionej przez Prezydenta Miasta L. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ II instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] na podstawie art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) wstrzymał wykonanie powyższej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 130/13) oddalił skargę Prezydenta Miasta L.
Z informacji zawartych w piśmie Prezydenta Miasta L. z [...] listopada 2013 r.(nr [...]) przedmiotowe odszkodowanie podlegało zajęciu jako wierzytelność, zgodnie z zawiadomieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., będącego w sprawie organem egzekucyjnym. Odszkodowanie zostało wypłacone w dniu 6 czerwca 2013 r. w części na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w L. zgodnie z tytułami egzekucyjnymi, a w części na rachunek bankowy zgodnie z dyspozycją wnioskodawców. Konstancja i M. W. pismem z 9 września 2013 r. złożyli do Starosty [...] "wezwanie do zapłaty" w którym zażądali ustalenia odsetek za okres od 15 listopada 2012 r. – do dnia wypłaty odszkodowania.
Zawiadomieniem z dnia 29 września 2013 r. Starosta [...] poinformował strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w L., oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] i [...], zajętą pod publiczną drogę gminną. Decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] Starosta [...] ustalił odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie kwoty głównej odszkodowania w wysokości [...] zł, za okres od 3 maja 2013 r. do 6 sierpnia 2013 r. w kwocie [...] zł na rzecz małżonków K. i M. W. oraz zobowiązał Gminę L. do wypłaty odsetek jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna. Prezydent Miasta L. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o odmowie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie / zwłokę ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewoda [...] rozpoznając sprawę, wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art.104 kpa w związku z art.73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Zgodnie z art. 73 ust 4 ustawy odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r., będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości tj. według art.128-135 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów wykonawczych wydanych do tej ustawy.
Zdaniem Wojewody kwestia ustalania odsetek za nieterminowe wypłacenie odszkodowania uregulowana jest przepisem art.132 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z przepisu tego wynika, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego. Zdaniem organu błędne jest twierdzenie, że zastosowanie znajdują tylko uregulowania dotyczące stricte zasad i trybu ustalenia i wypłacenia odszkodowania. Regulacja odsetek za nieterminowe wypłacenie odszkodowania uregulowana przepisem art.132 ust. 2 ustawy jest nierozerwalnie związana z trybem i zasadami jego wypłaty, ponieważ wprost w tym przepisie określony jest termin wypłaty odszkodowania, który zgodnie z art. 132 ust.1 ustawy wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, a odszkodowanie jest wypłacane jednorazowo. Organ odwoławczy podkreślił, że roszczenie o zapłatę odsetek za zwłokę lub opóźnienie w wypłacie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną z mocy prawa, w oparciu o art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. nie nosi znamion sprawy cywilnej, a jest sprawą administracyjną, do której w drodze odesłania ustawowego, uregulowanego art.132 ust. 2 ugn. stosuje się jedynie odpowiednio przepisy k.c.
Zdaniem Wojewody odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.c. dotyczy, w tym przypadku głównie stosowania art. 476 i 481 k.c. Według art. 476 k.c dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony - gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela, ale nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. osoba uprawniona do odszkodowania może żądać odsetek za zwłokę w zapłacie, choćby nawet nie ponosiła żadnej szkody i choćby zwłoka wynikała z okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Ponadto, w myśl art. 481 § 3 k.c. w razie zwłoki w zapłacie może żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Z kolei, według art. 477 § 1 i 2 k.c., w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki, jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.
Zdaniem organu stosowanie przepisu art. 481 § 1 k.c. jest w sprawie prawidłowe i stanowi właściwą podstawę prawną decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2013 r. Nieuprawnione jest więc twierdzenie, iż zabrakło podstaw formalno prawnych i merytorycznych do wydania przez Starostę [...] decyzji. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego ich wykonanie w całości lub w części chyba, że zachodzą przesłanki, od których w postepowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
W niniejszej sprawie Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] wstrzymał wykonanie decyzji z [...] listopada 2012 r. do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Wyrokiem z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 130/13 Sąd oddalił skargę. W dniu tym upadło postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada bowiem w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 p.p.s.a.) Oznacza to, że z chwilą wydania przez sąd administracyjny pierwszej instancji orzeczenia kończącego postępowanie przed tym sadem, przestaje obowiązywać postanowienie organu administracyjnego o wstrzymaniu wykonania aktu bądź czynności organu administracji, i to bez względu, czy orzeczenie sądu ma cechę prawomocności, czy nie. Z analizy zebranego w sprawie materiału wynika, iż Prezydent Miasta L. nie wniósł skargi kasacyjnej do NSA oraz wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2012 r. Oznacza to, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2012 r. dotycząca zapłaty odszkodowania na rzecz M. i K. W. stała się wykonalna z dniem 18 kwietnia 2013 r tj. następnego dnia po ogłoszeniu wyroku WSA.
Inną natomiast kwestią jest moment, w którym można stwierdzić pozostawienie przez Gminę L. w zwłoce w zapłacie odszkodowania. Odsetki za opóźnienie nie są bowiem należne za okres od dnia następnego po wydaniu wyroku WSA, lecz zgodnie z art.132 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopiero po upływie 14 dniowego terminu liczonego od dnia , w którym decyzja stała się wykonalna tj. dnia następnego po dniu ogłoszenia wyroku WSA. Mając na względzie powyższe, organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił, iż pierwszym dniem pozostania w zwłoce przez Gminę Miasto L. jest 3 maja 2013 r.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji, wydając decyzję z [...] grudnia 2013 r. przeprowadził postępowanie w sposób wyczerpujący, zgromadził dowody niezbędne do oceny przesłanek warunkujących ustalenie odsetek za nieterminowe uiszczenie należnego odszkodowania, oraz uzasadnił należycie swe rozstrzygnięcie, przez co wypełnił dyspozycję obowiązujących go przepisów postępowania administracyjnego, t.j. art.7, 8 i 77 § 1 oraz art.107 § 3 k.p.a., a także dyspozycję przepisów, stanowiących materialno-prawną podstawę orzekania w sprawie, t.j. art.132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2014 r. skargę wniosła Gmina Miejska L.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie art. 73 ust.4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną w zw. z art.132 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że sprawa dochodzenia roszczeń o wypłatę odsetek za opóźnienie, zwłokę w wypłacie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie posiada cywilnego charakteru i właściwa dla jej rozpatrzenia jest droga postępowania administracyjnego;
- naruszenie art.104 § 1, art.107 § 1 i art.138 §1 pkt 2 kpa poprzez wydanie decyzji Wojewody [...] bez podstawy prawnej z uwagi na charakter cywilny przedmiotowego postępowania;
- naruszenie art. 168 § 1 w zw. z art. 270 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że Gmina L. pozostała w opóźnieniu z zapłatą odszkodowania do czasu uprawomocnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2013 r.( sygn.. akt I SA/Wa 130/13);
- naruszenie art.132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, że odwołanie do przepisów kodeksu cywilnego nie odnosi się do kwestii przedawnienia roszczeń o wypłatę odsetek za opóźnienie, zwłokę w wypłacie odszkodowania;
- naruszenie art.7, art.8,art.11 i art.77 oraz art.80 kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nierozpoznania wszystkich okoliczności sprawy.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie tej sprawy nie należy do postępowania administracyjnego. Sprawa ma charakter cywilny w rozumieniu art. 1 k.p.c., wobec czego właściwym do jej rozpoznania jest sąd powszechny. Skarżąca powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99, w którym Trybunał orzekł, co do rozumienia art. 1 k.p.c., w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" Wskazała także na stanowisko Sądu Najwyższego w postanowieniu kolegium kompetencyjnego z 8 marca 2001 r. sygn. akt III KKO 5/00, w którym Sąd ten orzekł, że do rozpoznania sprawy o odsetki z tytułu opóźnienia lub zwłoki w wypłacie odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami właściwy jest sąd powszechny.
W ocenie skarżącej Gminy o właściwości drogi administracyjnej dla dochodzenia tego typu roszczeń świadczy fakt, że odszkodowanie przyznane uprawnionym właścicielom działki gruntu zajętej pod drogę publiczną nie wiązało się z wywłaszczeniem orzeczonym na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lecz było skutkiem wywłaszczenia z mocy prawa na podstawie ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który to przepis wyłącznie na podstawie szczególnego odesłania z jego ust. 4 nakazuje stosowanie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże tylko w zakresie zasad i trybu ustalenia i wypłacania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. Dlatego też nie może budzić wątpliwości, że nie cały przepis art.132 ustawy o gospodarce nieruchomościami może mieć zastosowanie do odszkodowań o których mowa w art. 73 ustawy z 1998 r.
Skarżąca podniosła, że na podobny sposób rozumienia przepisu art. 73 ustawy 13 października 1998 r. wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok z 5.04.2007 r., sygn. akt I OSK 1746/06; wyrok WSA w Warszawie z 16.11.2007 r., sygn. akt. I SA/WA 1174/07). Skarżąca Gmina powołując treść przepisu art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarzuciła, że zarówno przepis art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., jak również art.132 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 138 k.p.a. nie stanowią podstawy prawnej do orzeczenia przez organ administracji publicznej w trybie postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej o obowiązku wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie/ zwłokę w zapłacie odszkodowania o którym mowa w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.
Skarżąca Gmina wskazała, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 130/13 oddalający jej skargę uprawomocnił się dopiero 18 maja 2013 r. Przed uprawomocnieniem wyroku Gmina nie mogła zadecydować co do zapłaty kwoty odszkodowania, w związku z zapadłym, nieprawomocnym wyrokiem. Skarżąca powołała się na treść art.168 § 1 i 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "ppsa") i podniosła, że orzeczenie nieprawomocne nie wiąże stron. Wobec tego nie tylko do dnia otrzymania przez Gminę odpisu wyroku WSA ale i do dnia uprawomocnienia się tego wyroku (co nastąpiło 18.05.2013 r.) nie można przyjąć, że Gmina pozostawała w zwłoce czy w opóźnieniu w zapłacie odszkodowania na rzecz byłych właścicieli. Skarżąca podniosła także, że uprawnienie do korzystania przez nią z prawa wniesienia skargi kasacyjnej od nieprawomocnego wyroku stanowiło przyczynę prawną usprawiedliwiającą powstrzymanie się dłużnika z wykonaniem zobowiązania. Co najmniej więc do daty uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku (18.05.2013 r.) z pewnością nie można mówić o stanie opóźnienia czy tym bardziej zwłoki po stronie Gminy. Wojewoda [...] nie wykazał więc, że skarżąca dopuściła się zwłoki w zapłacie odszkodowania. Skarżąca przelała środki pieniężne niezwłocznie kiedy stało się to możliwe.
Gmina Miejska L. stawiając zarzut niezgodności zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego z art. 5 kc wskazała na waloryzacyjny charakter odsetek, który stanowi element funkcji odszkodowawczej. Zarzuciła naruszenie art.107 kpa, poprzez nie wskazanie metody i rachunkowego sposobu obliczenia kwoty.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 73 ust.4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 132 ust.1a i ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 481 § 1 i § 2 zd.2 kodeksu cywilnego. Organy obydwu instancji prawidłowo wyjaśniły podstawy prawne decyzji wraz z ich przytoczeniem i właściwie je zastosowały, dokonując prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz właściwej subsumcji.
Wbrew twierdzeniom skargi, utrata przez właściciela prawa własności nieruchomości na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. jest de facto wywłaszczeniem tej nieruchomości (por. wyroki NSA z 16 VI 2011 r., I OSK 1185/10, lex 1082585; z 9 XII 2011 r., I OSK 41/11, lex 1149373; wyrok WSA w Warszawie z 23 XI 2011 r., I SA/Wa 291/11). Wywłaszczenie dokonało się z mocy prawa i potwierdzone zostało ostateczną decyzją wojewody. Za wywłaszczoną nieruchomość były właściciel ma prawo dochodzić odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 73 ust. 4 wyżej wskazanej ustawy odszkodowanie będzie ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela złożony w terminie określonym w tym przepisie. Mają więc w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami - w części dotyczącej odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości - w tym przepis art. 132 tej ustawy. Z kolei zgodnie z art. 132 ust.1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawach w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu zapłata odszkodowania następuje w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. Natomiast zgodnie z art. 132 ust. 2 wyżej powołanej ustawy do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego.
Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwaliło się stanowisko, że skoro obowiązek zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powstaje na tle stosunku administracyjnoprawnego, to również obowiązek zapłaty odsetek (jako pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej) od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Odesłanie w art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu cywilnego nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia (por. postanowienie NSA z 29 II 2012 r., I OSK 232/12 lex 1115964; wyrok NSA z 15 III 2006 r., I OSK 525/05; wyrok NSA z 15 V 2014, OSK 2440/12 ). Pozwala ono jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w kodeksie cywilnym na użytek sprawy administracyjnej. Sformułowanie zawarte w tym przepisie nie ma bowiem wpływu na zastosowanie administracyjnego trybu postępowania wynikającego z art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności ust. 2 tego przepisu nie wprowadza żadnych odstępstw. W tak określonym odesłaniu nie mieści się stosowanie cywilnoprawnego trybu oceny skutków zwłoki i dochodzenia odsetek lub odszkodowania, zwłaszcza że odsetki z tytułu opóźnienia lub zwłoki w zapłacie odszkodowania, jak wyżej wskazano, mają charakter akcesoryjny wobec samego odszkodowania, a przepisy kodeksu cywilnego mają tu jedynie odpowiednie zastosowanie. Tak więc przepis art. 73 ust.4 ustawy z 1998 r. w zw. z art. 132 ust 1a i ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowią samodzielną podstawę do żądania odsetek za opóźnienie w zapłacie kwoty głównej odszkodowania.
Nie można więc podzielić stanowiska skargi, że sprawę zapłaty odsetek powstałych w związku ze stosunkiem administracyjnoprawnym należy każdorazowo uważać za sprawę o charakterze cywilnoprawnym. Wywłaszczenie nieruchomości stwarza stosunek prawny o cechach wyraźnie administracyjnych, polega bowiem na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Jest przykładem nierówności stron stosunku prawnego i działania władczego organu administracji. Wywłaszczenie nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. następuje za odszkodowaniem, gdy strona o nie wystąpi.
Dlatego z przyczyn wyżej wskazanych niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. , art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym ust. 2 tego przepisu oraz art. 104 § 1 kpa.
Skarżąca Gmina na poparcie stanowiska, że niniejsza sprawa ma charakter cywilny powołała m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2000 r., sygn. SK 12/99. W orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że w pojęciu "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Jednakże wyrok ten nie może być brany pod uwagę w stanie faktycznym i prawnym zaistniałym w niniejszej sprawie, odnosi się on bowiem do sytuacji, gdy roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródłem jest decyzja administracyjna, w ogóle nie są unormowane w przepisach prawa. Trybunał Konstytucyjny ten aspekt zagadnienia wyraźnie w uzasadnieniu podkreślił. Luka prawna nie może przecież wyłączać dochodzenia roszczeń na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym. Stanowisko zaprezentowane w omawianym orzeczeniu nie oznacza automatycznego objęcia pojęciem "sprawy cywilnej" wszystkich roszczeń pieniężnych ustalanych w drodze aktu administracyjnego.
W niniejszej sprawie organ administracji prawidłowo na podstawie obowiązującego stanu prawnego, wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą kwestię odsetek od odszkodowania za wywłaszczoną (przejęta z mocy prawa) nieruchomość.
Natomiast powołane w skardze postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie
III KKO 5/00 nie wiąże sądu w niniejszej sprawie, tym bardziej, że odbiega od stanowiska przedstawionego w wyżej powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego i utrwalonego obecnie stanowiska sądów administracyjnych.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów art. 168 § 1 w zw. z art. 270 ppsa, poprzez uznanie, że skarżąca pozostawała w opóźnieniu w zapłacie odszkodowania, to wskazać należy, że jest on chybiony, gdyż organy wyżej wskazanych przepisów nie stosowały. Dotyczą one postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym przepis art. 270 ppsa stanowi o wznowieniu postępowania sądowego.
Natomiast gdy chodzi o opóźnienie w zapłacie, to wskazać należy, że na skutek wydania postanowienia Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ustalającej odszkodowanie w związku z wniesieniem przez skarżącą skargi do sądu, decyzja odszkodowawcza aż do chwili wydania wyroku przez Sąd nie wywierała żadnych skutków. Jednakże skutki wstrzymania decyzji odszkodowawczej upadły z dniem wydania wyroku przez sąd. Zgodnie bowiem z art. 61 § 6 ppsa wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Prawidłowo więc organy przyjęły, że 14 dniowy termin na wypłatę odszkodowania rozpoczął bieg od dnia następnego po wydaniu wyroku (wyrok zapadł 17 kwietnia 2013 r.) i upłynął 2 maja 2013 r. Wobec tego od dnia 3 maja 2013 r. do dnia zapłaty, tj. 6 sierpnia 2013 r. strona skarżąca pozostawała w zwłoce z zapłatą odszkodowania. Stanowisko skargi, że dopiero prawomocny wyrok daje podstawę do wypłaty odszkodowania pozostaje w sprzeczności z treścią art. 132 ust.1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast zgodnie z art. 481 § 1 kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Z kolei § 2 zd.1 tego przepisu stanowi, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Odsetki takie od kwoty odszkodowania za okres opóźnienia organ prawidłowo ustalił.
Wbrew zarzutom skargi, organy nie naruszyły przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 11, 77, 80 i 107 § 1 kpa, a organ odwoławczy nie naruszył przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Organy prawidłowo oceniły zebrane w sprawie dowody, wyjaśniły szczegółowo przyczyny rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzji i decyzja organu I instancji czynią zadość wymogom wskazanym przepisie art. 107 § 1 i § 3 kpa. Zawierają wskazanie organu administracji publicznej, datę wydania decyzji, oznaczenie stron postępowania, podstawę prawną rozstrzygnięcia, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji i pouczenie o środkach zaskarżenia. Uzasadnienie szczegółowo wyjaśnia przyczyny wydania rozstrzygnięcia z powołaniem na orzecznictwo. Jak wyżej podano, organ wskazał za jaki okres ustalono odsetki ustawowe, w jakiej wysokości i od jakiej kwoty, na czyją rzecz oraz w jakiej kwocie na rzecz każdego z byłych właścicieli. Odnośnie zarzutu braku wskazania metody wyliczenia, podnieść należy, że nie można go uznać za skuteczny. Organ określił datę wymagalności, okres opóźnienia w zapłacie ze wskazaniem dni i miesięcy, skapitalizowaną kwotę odsetek i kwotę odszkodowania, od jakiej zostały one naliczone. Organ wyjaśnił więc podstawy dokonanego wyliczenia. Natomiast wysokość odsetek jest uregulowana ustawowo - 13 procent w stosunku rocznym (rozporządzenie Rady Ministrów z 4 XII 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych Dz. U. Nr 220 poz. 1434).
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło