I SA/Wa 2247/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-05
Skład orzekający: Sędzia Dariusz Chaciński, Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędzia Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie przez jednego ze spadkobierców w ustawowym terminie jest wystarczające do wszczęcia postępowania w sprawie pozostałych spadkobierców, którzy złożyli wnioski po terminie?Ratio decidendi
Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie przez jednego ze spadkobierców w ustawowym terminie (do 31 grudnia 2008 r.) odnosi skutek wobec pozostałych spadkobierców, nawet jeśli złożyli oni swoje wnioski po terminie. Ustawa nie wymaga, aby wszyscy spadkobiercy złożyli wnioski jednocześnie. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalić wszystkie strony i poinformować je o toczącym się postępowaniu lub o możliwości wznowienia postępowania zakończonego decyzją wydaną na wniosek jednego ze spadkobierców.Stan faktyczny
Skarżąca B. D. domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie pozostawione przez G. M. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty, uznając, że wnioski złożono po terminie. Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że każdy spadkobierca powinien złożyć indywidualny wniosek w ustawowym terminie. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów, wskazując, że złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców (A. D.) w terminie powinno odnieść skutek wobec wszystkich.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, zasądzając jednocześnie od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej B. D. kwotę 457,00 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1090), po rozpatrzeniu odwołania B. D. od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 25 listopada 2014 r. H. J., wnioskiem z 3 grudnia 2014 r. G. M., wnioskiem z 20 listopada 2014 r. B. L., wnioskiem z 27 listopada 2014 r. B. M., wnioskiem z 27 listopada 2014 r. M. Ł., wnioskiem z 18 grudnia 2014 r. B. D., wnioskiem z 27 stycznia 2015 r. D. B. oraz wnioskiem z 16 marca 2015 r. U. K. wystąpiły do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości B., dawne województwo [...], obecnie [...], nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha. Do przedmiotowych wniosków zostały załączone m. im. następujące dokumenty:
- kserokopia odpisu opisu mienia sporządzonego przez Rejonowego Pełnomocnika dla Spraw Ewakuacji w [...], zgodnie z którym G. M. pozostawiła w miejscowości B., województwo [...], nieruchomość o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, zabudowaną domem z cegły o kubaturze [...] m3, krytym blachą, wybudowanym w [...] r., domem z cegły o kubaturze [...] m3, krytym blachą, wybudowanym w [...] r. oraz stodołą (stajnią, komorą) z kamienia o kubaturze [...] m3, krytą dachówką, wybudowaną w [...] r.,
- kserokopia karty ewakuacyjnej nr [...] wystawiona na nazwisko G. M.,
- kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w R. z [...] grudnia 1978 r., z którego wynika, że spadek po G. M., zmarłej [...] kwietnia 1961 r., na podstawie ustawy nabyły dzieci: S. K., M. D., O. C., Z. R., M. M., J. M., J. M., Z. P., A. K. i T. M., każdy w 1/10 części,
- kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w O. z [...] lipca 1998 r., w którym stwierdzono, że spadek po J. M., zmarłym [...] stycznia 1997 r., na podstawie ustawy nabyły żona B. M. w ¼ części oraz córki B. L., H. J., M. Ł. oraz G. M. po 3/16 części każda.
Decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia H. J., G. M., B. L., B. M., M. Ł., B. D., D. B. i U. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości B., dawne województwo [...], obecnie [...], nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty zostały złożone przez ww. osoby po upływie terminów określonych w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., tj. po 31 grudnia 2008 r. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r., tj. po 27 sierpnia 2014 r.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła B. D. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., polegające na błędnym przyjęciu, iż złożenie wniosku przez jednego ze współspadkobierców utraconej nieruchomości w grudniu 2008 r., a zatem w ustawowym terminie, nie uprawnia do rekompensaty pozostałych współspadkobierców, nawet jeśli stosowny wniosek złożyli po terminie wynikającym z art. 5 ust. 1 ustawy.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i analizie akt sprawy Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:
a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub
b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub
c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)
- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;
2) posiada obywatelstwo polskie.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2.
Stosownie natomiast do art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r.
Z kolei art. 2 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195) stanowi, iż w terminie określonym w ust. 1 (6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 27 sierpnia 2014 r. -) osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane niniejszą ustawą.
Minister podkreślił, że z powyższych przepisów wynika, iż postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty może zostać wszczęte i toczy się wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Wniosek winien zostać złożony w terminach określonych w ww. przepisach. Zachowanie niniejszych terminów jest tym samym warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po ich upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa, co z kolei oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest czynnością dyspozytywną strony, bowiem od niej zależy, czy chce zrealizować swoje uprawnienie i złoży wniosek w ustawowo przewidzianym terminie. Organ wojewódzki nie jest ustawowo zobowiązany do poszukiwania osób potencjalnie uprawnionych do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w niniejszej sprawie wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożone zostały po upływie ustawowego terminu.
Odnosząc się zarzutów odwołania, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie przez jednego ze spadkobierców, tj. A. D. (5 grudnia 2008 r.), odniosło skutek także wobec pozostałych spadkobierców, w tym wobec B. D., Minister wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców.
Natomiast stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 składa spadkobierca lub osoba wskazana przez pozostałych spadkobierców. Oznacza to, że każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a w imieniu innych może to uczynić jedynie na podstawie pełnomocnictwa. Czym innym jest bowiem pojęcie osoby uprawnionej do rekompensaty, a czym innym osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, natomiast prawo to może zostać potwierdzone przez właściwego wojewodę jedynie w stosunku do tych spadkobierców, którzy złożyli wnioski o potwierdzenie tego prawa w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., tj. do 31 grudnia 2008 r. lub art. 2 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r., tj. do 27 sierpnia 2014 r.
Złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców właścicieli nieruchomości pozostawionych nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych spadkobierców. Bezwzględnym bowiem warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania prawa do rekompensaty wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2372/12 i sygn. akt I OSK 1481/13, wyroki WSA w Warszawie: z 10 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2050/10; z 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 87/14; z 26 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1334/13; z 15 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2041/12; z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 497/12; z 9 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 160/13.
Organ odwoławczy podkreślił, że w ustawie z 8 lipca 2005 r., w przeciwieństwie do uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99 ze zm.) brak jest wymogu, że stronami postępowania w sprawach "mienia zabużańskiego" są wszyscy spadkobiercy właściciela mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister podniósł, że z treści wniosku A. D. nie wynika, aby działał w imieniu któregokolwiek z pozostałych spadkobierców właściciela lub z ich upoważnienia. Fakt działania jednego ze spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości w imieniu i na rzecz innych współspadkobierców powinien wynikać z treści czynności, której chce on dokonać w imieniu innych. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony w ustawowym terminie przez A. D., działającego wyłącznie w imieniu własnym.
Minister wskazał, że jak wynika z dotychczasowego ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych osobom, które złożyły wnioski po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy nie przysługuje prawo do rekompensaty, ponieważ uprawnienie to wygasa wraz z upływem terminu, o którym mowa w art. 5 ust 1 ustawy z 8 lipca 2005 r.
W ocenie organu odwoławczego Wojewoda prawidłowo odmówił potwierdzenia H. J., i G. M., B. L., B. M., M. Ł., B. D., D. B. i U. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez G. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości B., gdyż wnioskodawcy złożyli wnioski z uchybieniem terminów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. oraz w art. 2 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r.
Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2015 r. skargę złożyła B. D.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła :
- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, tj. art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej, polegającą na błędnym przyjęciu, iż złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców nie odnosi skutku również wobec pozostałych spadkobierców;
- naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik postępowania poprzez ich niezastosowanie, tj. art. 138 § 1 ust. 2 kpa, polegające na nie uchyleniu przez Ministra Skarbu Państwa zaskarżonej decyzji i w tym zakresie nie orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem B. D. i nie wydaniu nowej decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy, potwierdzającej, że skarżącej przysługuje prawo do rekompensaty w 1/10 części z tytułu pozostawienia przez G. M. w miejscowości B., woj. [...], nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz decyzji organu I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła wadliwość zaskarżonej decyzji i podniosła, że organy obydwu instancji przywołując na potwierdzenie swojego stanowiska orzecznictwo sądowoadministracyjne dokonały tego w sposób ewidentnie wybiórczy, pomijając przy tym wykrystalizowaną w ostatnich latach linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą przedmiotowego zagadnienia. Skarżąca wskazała na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1730/12, z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 585/11, z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2019/12, z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/12, z 29 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2722/12, z 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2411/13. Podała, że z wyroków tych wynika wprawdzie, iż aby wniosek o rekompensatę mógł odnieść skutek powinien być złożony najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. Dotyczy to jednakże wniosku złożonego przez właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Odnośnie natomiast spadkobierców właściciela pozostawionego mienia wystarczy, aby w wyżej zakreślonym terminie złożył wniosek jeden ze spadkobierców. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy zwrócić uwagę, iż art. 5 ust. 2 ustawy stanowi, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, w przypadkach o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Ustawodawca w przepisie tym nie zawarł wymogu, aby wniosek w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy złożyli wszyscy spadkobiercy. Zatem złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców odnosi skutek wobec pozostałych. Przepis nie nakłada na wszystkich spadkobierców obowiązku złożenia wniosku w terminie zakreślonym w art. 5 ust. 1 ustawy. Z literalnej wykładni przepisu art. 5 ust. 2 ustawy nie wynika, że stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty, muszą zostać złożone od razu przez wszystkich uprawnionych we wskazanym w ustawie terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że stosowny wniosek może zostać złożony przez jeden uprawniony podmiot. Obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest natomiast ustalenie wszystkich stron postępowania.
Skarżąca podkreśliła, że A. D. będący jednym ze spadkobierców zmarłej G. M. złożył wniosek w dniu 8 grudnia 2008 r. (data wpływu), dotrzymując tym samym terminu wynikającego z art. 5 ust. 1 j ustawy. Okoliczność, iż z wniosku A. D. nie wynika, aby działał on również w imieniu pozostałych spadkobierców G. M. nie ma znaczenia w kwestii oceny tego, czy działał on również w imieniu pozostałych spadkobierców. Zgodnie bowiem z przywołanym powyżej orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców zawsze odnosi skutek wobec pozostałych spadkobierców.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek także z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Istota zagadnienia, które występowało w rozpoznawanej sprawie, sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy na podstawie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wymagane jest, aby do dnia 31 grudnia 2008 r. każda z uprawnionych osób wystąpiła ze stosownym wnioskiem, czy też wystarczy, aby w terminie tym wystąpiła chociaż jedna osoba z grona uprawnionych. Ma rację skarżąca, że organ w niniejszej kwestii powołał wybiórczo orzecznictwo, pomijając przy tym ukształtowaną w ostatnich latach linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą przedmiotowego zagadnienia. Organy nie wyjaśniły, dlaczego pominęły aktualną i dominująca linię orzecznictwa. Podnieść należy, że choć początkowo orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było w tym przedmiocie jednolite, to jednakże przeważa zdecydowanie pogląd, iż w sprawach zabużańskich zachodzi jedność materialnoprawna wniosku (vide: wyroki z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 642/11, z 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1209/11 i sygn. akt I OSK 1494/11, z 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12 oraz z 29 października 2013 r., sygn. akt I OSK 977/12). Sąd w niniejszym składzie to stanowisko w pełni podziela.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. W przepisie tym nie został zawarty wymóg, aby wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożone zostały od razu przez wszystkie osoby uprawnione. Przepis wymaga jedynie złożenia w terminie do 31 grudnia 2008 r. stosownego wniosku przez jedną z uprawnionych w art. 5 ust. 2 ustawy osób. Złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców odnosi więc skutek wobec pozostałych. W art. 5 ust. 1 ustawy ustanowiony został jedynie termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jedną ze wskazanych osób.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zasadnie skarżąca zarzuciła organom obrazę przepisów prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, polegającej na przyjęciu, iż każdy ze spadkobierców powinien złożyć, do dnia 31 grudnia 2008 r., oddzielny wniosek o przyznanie rekompensaty. Skoro zatem osoba współuprawniona do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty wystąpiła w terminie ustawowym z wnioskiem, to obowiązkiem organu - stosownie do art. 61 § 4 kpa- było powiadomić skarżącą oraz pozostałych spadkobierców byłego właściciela pozostawionego mienia o prowadzonym postępowaniu. A. D. wystąpił z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Polski przez G. M. w dniu 5 grudnia 2008 r., a więc w terminie ustawowym. Zważyć należy, że z akt sprawy zakończonej decyzją z [...] lipca 2010 r. (znanych Sądowi z urzędu, a załączonych do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 21/16) wynika, iż Wojewoda [...] miał wiedzę co do jeszcze innych (poza A. D.) spadkobierców po G. M. Jednakże organ nie podjął czynności mających na celu ustalenie wszystkich stron postępowania.
Skarżąca, tak jak i pozostali spadkobiercy G. M., powinni być stronami postępowania zainicjowanego wnioskiem A. D. Mieli oni bowiem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust.1 i 2 ustawy do udziału w tamtym postępowaniu.
Skoro organ pominął strony postępowania, to przysługiwał im wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2010 r. Cześć wnioskodawców składając wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty w 2014 r. i 2015 r. wprost powoływała się na numer decyzji wydanej wobec A. D. lub postępowanie toczące się z jego wniosku (np.: H. J., G. M., B. L., B. M., M. Ł.). Organ, w poszanowaniu zasad wynikających z przepisów art. 6,7,8,9 kpa, powinien pouczyć wnioskodawców, że wobec wydanej już decyzji w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione przez G. M. przysługuje im wniosek o wznowienie postępowania, a wnioskodawców którzy się nie powoływali się na decyzję poinformować o jej wydaniu i pouczyć o możliwości złożenia takiego wniosku. Jednakże organy tego nie uczyniły, naruszając wyżej powołane przepisy. Naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku sprecyzowania przez wnioskodawców żądania jako wznowienia postępowania, organ wydałby rozstrzygnięcie na podstawie art. 151 § 1 kpa albo art. 151 § 2 kpa (w przypadku zaistnienia okoliczności z art. 146 kpa). Zasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło