I SA/Wa 2274/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-25
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Anna Falkiewicz - Kluj, Magdalena Durzyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podlega umorzeniu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podlega umorzeniu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Spełnienie tych przesłanek, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powoduje wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości, niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu udziału w nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1973 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego. Organy administracji odmówiły zwrotu części nieruchomości z uwagi na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed 1998 r. i ujawnienie go w księdze wieczystej, a w odniesieniu do pozostałej części – z uwagi na realizację celu wywłaszczenia (budowę osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą). Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. P., J. P. i L. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej jako kpa., oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 z późn. zm.), dalej jako ugn., po rozpatrzeniu odwołań A. P., L. P. i J. P. od decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...].11.2020 r. orzekającej o odmowie zwrotu na rzecz: A. P., L. P. i J. P., udziału wynoszącego łącznie 1/3 części nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...]., nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], - utrzymał ją w mocy.
Stan sprawy przestawiał się w sposób następujący.
Decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] znak [...] z [...] września 1973 r., wydaną na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18 poz. 94), dalej wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha, oznaczoną jako Miasto [...] blok nr [...] działka nr [...].
Przedmiotowa nieruchomość zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...], znak: [...]., wydaną w dniu [...] maja 1971 r. przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...], przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".
Zgodnie z treścią powyższej decyzji wywłaszczeniowej przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność:
- w 1/3 części – R. S.,
- w 1/3 części – F. i M. małż. K.
- w 1/3 części nieustalonych właścicieli.
Dla nieruchomości prowadzony był przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] Zbiór Dokumentów Nr [...] oraz Nr [...].
Zgodnie z treścią zaświadczenia wydanego w dniu [...] kwietnia 1973 r. przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] ze Zbioru Dokumentów Rep. Zd. Nr [...], L.dz. [...], współwłaścicielami nieruchomości o powierzchni [...] ha, oznaczonej jako Miasto [...] blok nr [...] działka nr [...], byli: A. S., M. G. oraz F. i M. małżonkowie K., w częściach równych, po 1/3 udziału w prawie własności. Z treści zaświadczenia wydanego w dniu [...].04.1973 r. przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] ze Zbioru Dokumentów Rep. Zd. Nr [...], L.dz. [...], wynika, iż:
- aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1947 r. nr Rep. [...], A. S. sprzedał J. i I. małżonkom S. 1/3 niepodzielną część nieruchomości o powierzchni [...] ha, oznaczonej jako Miasto [...] blok nr [...] działka nr [...],
- na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...].03.1958 r., sygn. akt [...], spadek po zmarłym J. S. nabyły: żona I. S. w 2/8 częściach oraz córki K. D. i R. S., w częściach równych, po 3/8 części spadku każda z nich,
- na mocy aktu notarialnego z dnia [...].04.1972 r., nr Rep. [...], w wyniku zniesienia współwłasności R. S. nabyła udział wynoszący [...] części nieruchomości o powierzchni [...] ha.
Wobec powyższego R. S. stała się właścicielką udziału wynoszącego łącznie 1/3 części nieruchomości o powierzchni [...] ha, oznaczonej jako Miasto [...] blok nr [...].
23 kwietnia 1991 r. do Urzędu Dzielnicy - Gminy [...] wpłynął wniosek R. S. o zwrot udziału wynoszącego 1/3 części tej nieruchomości. Wniosek ten został podtrzymany pismami z dnia 14 stycznia 2019 r. przez A. P., L. P. i J. P. - następczynie prawne R. S., które zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...].03.1993 r., sygn. akt [...], nabyły spadek po zmarłej R. S., w częściach równych po 1/3 części spadku każda z nich.
W ramach postępowania wyjaśniającego, Prezydent [...], w oparciu o treść opracowania geodezyjnego sporządzonego w dniu [...] lipca 2019 r. przez geodetę uprawnionego J. S. ustalił, iż nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha, oznaczonej jako Miasto [...] bl. [...] działka nr [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1973 r., znak: [...], obecnie odpowiadają działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...].
Jak wynika z informacji z ewidencji gruntów działki ew. [...], nr [...], nr [...]i nr [...] z obrębu [...] są własnością [...].
W związku z powyższym Prezydent [...], postanowieniem Nr [...] z dnia [...].08.2019 r., wyłączył się z postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] i przekazał wnioski zwrotowe w zakresie ww. działek do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Wojewodzie [...].
Wojewoda [...], postanowieniem Nr [...] z dnia [...].01.2020 r., wyznaczył Starostę [...], jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...]i nr [...] z obrębu [...].
Po rozpatrzeniu wniosków zwrotowych Starosta [...], decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2020 r. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz: A. P., L. P. i J. P., udziału wynoszącego łącznie 1/3 części nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]
Od powyższej decyzji odwołania złożyły A. P., L. P. i J. P.
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania nie znalazł podstaw do odmiennej oceny niż ta dokonana przez organ I instancji.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 tej ustawy stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część. Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zobowiązuje organ do uznania tej nieruchomości za zbędną, a tym samym uprawnia do jej zwrotu.
Zgodnie z art. 229 ugn roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Artykuł 229 ugn nie czyni żadnej różnicy, co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z nim istotny jest sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, czy prawo to powstało ex lege, na mocy decyzji administracyjnej, czy umowy cywilnoprawnej - ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego; prawo takie powinna mieć osoba trzecia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, dopiero po ustaleniu, że nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania, z uwagi m. in. na spełnienie przesłanek z art. 229 ugn, następuje dokonywanie ustaleń co do celu wywłaszczenia i badanie przesłanki zbędności.
Jak wynika z zapisu w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla działki ew. nr [...] z obr. [...] właścicielem działki jest Miasto [...], natomiast użytkownikiem wieczystym jest [...] Sp. z o.o.
Organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w odniesieniu do części działki ew. nr [...] z obr. [...], ponieważ natrafił na negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości wymienioną w art. 229 ugn. W orzecznictwie sądowowadministracyjnym ugruntował się pogląd, iż jeżeli w sprawie o zwrot nieruchomości, wszczętej na podstawie art. 136 ust. 3 ugn, ujawni się okoliczność, iż nieruchomość wywłaszczona została oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy, prawo nabywcy zaś zostało ujawnione w księdze wieczystej, to postępowanie administracyjne powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe z uwagi na bezprzedmiotowość podmiotową wniosku o zwrot nieruchomości. Jak wynika z treści ww. księgi wieczystej podstawą wpisu prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do działki ew. nr [...] z obrębu [...], na rzecz Handlowej Spółdzielni Pracy [...] "[...]" w [...], była umowa użytkowania wieczystego Rep. A Nr [...] z [...] kwietnia 1997 r. Wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej złożono w dniu [...] kwitnia 1997 r. dz. [...]. Wpisu dokonano w [...] grudnia 1998 r.
Zgodnie z treścią art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2019, poz. 2204 z późn. zm.) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu.
Z powyższego wynika, że użytkowanie wieczyste zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. - dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 229 ww. ustawy.
Aktualnie, zgodnie z treścią przywołanej powyżej księgi wieczystej, użytkownikiem wieczystym opisanej powyżej nieruchomości, na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...].01.2011 r., jest spółka [...] Sp. z o.o.
Istotą przepisu art. 229 ugn jest m. in. zapewnienie bezpieczeństwa i pewności obrotu prawnego, które to reguły stanowią składnik konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Jeżeli zatem władanie nieruchomości przeniesiono na osobę trzecią przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i fakt ten ujawniono w księdze wieczystej, to nie ma potrzeby badania przesłanek zwrotu (zbędności wywłaszczonej nieruchomości), bo zwrot nieruchomości nastąpić nie może, poza sytuacją, gdy władającym jest Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego, co jednakże nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził tę kwestię w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt 1 OPS 3/1.
Oznacza to, że zwrot nieruchomości stanowiącej część działki ew. nr [...] z obrębu [...], objętej wnioskiem, nie jest możliwy.
Nie ma przy tym znaczenia w postępowaniu o zwrot, że grunt przedmiotowej działki został oddany w użytkowanie wieczyste, co podnoszą wnioskodawczynie, po złożeniu przez byłą właścicielkę wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż pozostaje to bez wpływu na zaistnienie przesłanek określonych w art. 229 ugn.
Organ rozpatrujący sprawę bada wyłącznie zaistnienie powyższych przesłanek tj. czy przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, gdyż ich spełnienie powoduje wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości bez względu na okoliczności, w jakich nastąpiło ustanowienie użytkowania wieczystego. Podważanie prawidłowości ustanowienia użytkowania wieczystego nie jest przedmiotem badania organów w postępowaniu zwrotowym.
Odnosząc się natomiast do części zaskarżonej decyzji Starosty [...], w której orzeczono o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...], organ wskazał, że badając przesłanki zbędności przez pryzmat art. 137 ust. 1 ugn. należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Trybunał orzekł, że: art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z sentencją niniejszego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r.
Organ rozpatrujący sprawę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej związany jest treścią art. 137 ust. 1 ugn, który zawiera zamknięty katalog okoliczności, w których można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i który to katalog nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Zbędność przejętej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też, w postępowaniu o zwrot nieruchomości, konieczne jest jednoznaczne ustalenie, przez organ orzekający, rzeczywistego celu wywłaszczenia. Dopiero bowiem wtedy możliwe stanie się badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem, na jaki nieruchomość została przejęta. Ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej.
W orzecznictwie trafnie uważa się, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej winny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu spraw i całokształtu jej okoliczności. Analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości, a w przypadku planowanej realizacji osiedla mieszkaniowego także od specyfiki wieloletnich inwestycji mieszkaniowych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem została wywłaszczona decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] znak [...] z dnia [...].09.1973 r. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z decyzją Nr [...], znak: [...] " wydaną w dniu [...].05.1971 r.
W niniejszej sprawie, dla rozstrzygnięcia wniosku zwrotowego stron, kluczowe jest ustalenie, czy na działce ew. nr [...] z obrębu [...] oraz na częściach działek ew. nr [...] i nr [...] przed dniem złożenia wniosku o zwrot, powstały elementy osiedla mieszkaniowego.
Organ I instancji ustalił, na podstawie analizy załącznika graficznego do ww. decyzji lokalizacyjnej Nr [...] oraz treści Planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego "[...]"[...], iż nieruchomość, objęta niniejszym postępowaniem znalazła się w granicach terenu oznaczonego symbolem planistycznym "[...]" - tereny mieszkaniowe, zabudowa administracyjna i usługowa.
W oparciu o treść Wytycznych do planu realizacyjnego z miejscowego planu-szczegółowego zagospodarowania przestrzennego os. [...], położonego w [...] w Dzielnicy "[...]" (część opisowa wraz z załącznikiem graficznym), sporządzonych przez architektów z Pracowni Urbanistycznej [...] w czerwcu 1970 roku, ustalono, iż nieruchomość, o której zwrot ubiegają się wnioskodawczynie stanowiła część terenu przeznaczonego pod ośrodek koncentracji usług II stopnia. W ramach realizacji programu usług II stopnia w części "B" osiedla na terenie o łącznej powierzchni ok. [...] ha miały zostać wybudowane: kino na 800 miejsc (II etap realizacji), biblioteka publiczna (I etap realizacji), przychodnia obwodowa i rejonowa (1 etap realizacji), apteka (1 etap realizacji), poczta (1 etap realizacji), centrala telefoniczna (II etap realizacji), handel 1-go i II-go stopnia, gastronomia I-go i II-go stopnia, rzemiosło II- go stopnia., parkingi, zieleń i przejścia piesze - realizowane sukcesywnie.
W celu zbadania stanu zagospodarowania nieruchomości organ I instancji pozyskał z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii zdjęcia lotnicze wykonane [...] maja 1987 roku, [...] listopada 1996 roku, [...] maja 1997 roku i [...] maja 2005 roku.
Analiza zdjęcia wykonanego [...] maja 1987 r. wykazała, że na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] zrealizowano drogę wewnętrzną wraz z parkingami wzdłuż niej usytuowanymi oraz tereny zieleni niskiej. Działki powyższe położone są pomiędzy budynkiem handlowym wybudowanym na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], będącym w użytkowaniu wieczystym spółki [...] Sp. z o.o., a budynkiem przychodni rejonowej wybudowanej na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zdjęcie lotnicze wykonane przed złożeniem przez wnioskodawczynie wniosku zwrotowego, jednoznacznie potwierdza, że działka ew. nr [...] z obrębu [...] oraz cały teren działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], a co za tym idzie i części tych działek, objęte decyzją wywłaszczeniową znak [...] z dnia [...] września 1973 r., których zwrotu domagały się wnioskodawczynie, został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]".
Wszystkie działki znajdują się w przestrzeni międzyosiedlowej. Na ww. terenie powstały parkingi, ulica osiedlowa oraz zieleń osiedlowa. Takie formy zagospodarowania terenu ww. działek, przed złożeniem wniosku o ich zwrot po dzień orzekania przez organy, świadczą niewątpliwie o zrealizowaniu na nich celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Ich zagospodarowanie służy bowiem wszystkim mieszkańcom osiedla, jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania osiedla i tworzy z nim jedną spójną całość.
Słusznie więc organ I instancji uznał, iż cel wywłaszczenia na przedmiotowych działkach został zrealizowany, tym samym orzekając odmowę ich zwrotu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodły A. P., L. P., J. P., dalej "Skarżące".
Zaskarżyły decyzję w całości.
Decyzji tej zarzuciły wydanie z:
naruszeniem następujących przepisów prawa materialnego:
1. - art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ugn i w związku z art. 8 kpa, polegającym na przyjęciu, że w stosunku do nieruchomości co do której wnioskodawczynie żądały zwrotu tj. udziału wynoszącego łącznie 1/3 części nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...] z obrębu [...] został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przed dniem złożenia wniosku o jej zwrot;
2. - art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 ugn polegającym na błędnym przyjęciu, że do ustanowienia na nieruchomości, położonej w [...] przy dawnej ul. [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej doszło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i w konsekwencji zaniechaniu badania czy dla tej części nieruchomości spełniony został cel wywłaszczeniowy.
3. - art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, polegającym na jego zastosowaniu, w sytuacji w której przepis ten nie znajduje zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy.
naruszeniem przepisów postępowania:
4. - art. 7, art. 8 § 1, 9, 11 w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie w sposób jasny i zrozumiały dla Skarżących z jakich powodów Wojewoda [...] uznał i powielił stanowisko Starosty [...], że istniejący sposób zagospodarowania nieruchomości, w stosunku do której zostało sformułowane żądanie zwrotu spełnia przesłanki realizacji celu wywłaszczeniowego opisanego w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] września 1973r. Prezydium Rady Narodowej [...] znak: [...], określonego w sposób nieprecyzyjny i generalny, jako "budowa osiedla mieszkaniowego "[...]".
Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzje organów obu instancji zostały wydane
z naruszeniem prawa.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz.137, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ppsa sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ppsa.
Odnosząc się do istoty sprawy, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 ugn.) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zaś zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 ugn).
W świetle art. 216 ust. 1 ugn przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio także do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy przepisów innych niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94). Dotyczy to również nieruchomości, które zostały nabyte na własność Skarbu Państwa w drodze umów cywilnoprawnych, zawartych w trybie przepisów tej ostatniej ustawy.
Z przytoczonych wyżej przepisów ugn wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie cywilnoprawnej), zawartej na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości). Oznacza to, że jedynie nieruchomość, która spełnia warunki wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 ugn może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom.
Podkreślenia zatem wymaga, że zasadniczym zadaniem organów orzekających
w tym zakresie jest ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej (umowie).
Należy podkreślić, że sądy administracyjne, stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji, zobligowane są do dokonywania wykładni przepisów ustaw w zgodzie z Konstytucją. Oznacza to, że obowiązkiem sądu jest zastosowanie takich dyrektyw interpretacyjnych, które pozwolą na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej w taki sposób, by w jak najszerszym zakresie uwzględnione zostały wartości konstytucyjne.
Zauważyć trzeba, że do niedawna w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych dominował pogląd, zgodnie z którym - w świetle art. 136 ust. 3
i art. 137 ust. 1 ugn - nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została wywłaszczona została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia (zob. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010, s. 358-360; E. Mzyk, w: G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. G. Bieniek, Warszawa 2007, s. 478 i n.; G. Bieniek, w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2006, s. 858 i n.; wyrok SN z dnia 6 marca 2002 r., III RN 11/01, OSNP 2002, Nr 21, poz. 513; wyroki NSA: z dnia 4 września 2003 r., II SA/Gd 1552/00 oraz z dnia 2 czerwca 2011 r., I OSK 1125/10).
W orzecznictwie sądowym ukształtował się także odmienny pogląd, który podziela w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę, opierający się na wykładni prokonstytucyjnej omawianych przepisów ustawy o gospodarki nieruchomościami. Zgodnie z tym poglądem nie da się pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego sytuacji, gdy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w której to sprawie wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot, ustalenie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie wskazanych w art. 137 ust. 1 ugn. terminów 7 i 10 lat, powodowałoby konieczność wydania decyzji o zwrocie, mimo że nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia już przez wiele lat. Jeżeli zatem zrealizowano cel wywłaszczenia, to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość która nie była zbędna na cel wywłaszczania, bowiem została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie, a roszczenie byłego właściciela mogło się stać aktualne tylko z tego powodu. W związku z tym stwierdzono, że w przypadku wykorzystania danej nieruchomości na cel wywłaszczenia, wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 sytuacji tej nie zmienia (zob. wyroki NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., I OSK 193/06, z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 514/11, z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2098/10, z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1558/10).
Stanowisko takie wyraził również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z sentencją tego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu terytorialnego zrealizowały przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o ich wywłaszczeniu, bez badania, czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że po wejściu w życie art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn. w obecnym brzmieniu doszło do niekonstytucyjnego pogorszenia sytuacji jednostek samorządu terytorialnego na skutek naruszenia przez ustawodawcę zasady niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji) oraz zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 1 Konstytucji). Jak stwierdził Trybunał, wobec tych jednostek samorządu terytorialnego powinny znaleźć dalsze zastosowanie dotychczas obowiązujące zasady, a nie nowy kierunek interpretacji przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, nakazujący realizowanie celu wywłaszczenia w każdym wypadku w ciągu 10 lat od chwili wywłaszczenia.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, w myśl którego jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, i to niezależnie od terminu realizacji, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1 ugn. (wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 czerwca 2013 r., II SA/Łd 372/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., II SA/Kr 1118/08, dostępne w CBOSA).
Z powyższego wynika, że obowiązkiem organów w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jest ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbadanie, czy sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej odpowiada temu celowi. Cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona, organ ma obowiązek ustalić ściśle, przy czym, gdyby okazało się, że treść decyzji wywłaszczeniowej nie określa tego celu w sposób jasny i precyzyjny, cel ten należy ustalić na podstawie wszelkich innych środków dowodowych (E. Mzyk, jw., s. 609).
W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Sporna nieruchomość składająca się obecnie z działek nr [...],[...] i [...], br. [...], została wywłaszczona zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z 20 września 1973 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Na podstawie załącznika graficznego do decyzji oraz treści planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego "[...]"[...] odpowiadające ww. działkom części nieruchomości położone były na terenie [...] – tereny mieszkaniowe, zabudowa administracyjna i usługowa. Organ II instancji szczegółowo opisał jakie obiekty mogły powstać na tym terenie (biblioteka, przychodnia, poczta, centrala telefoniczna, infrastruktura handlowa, gastronomiczna, zieleń, przejścia piesze. Na podstawie zdjęć lotniczych organ ustalił, że na działkach [...],[...] i [...] zagospodarowane zostały zgodnie z celem wywłaszczenia gdyż wszystkie działki znajdują się w przestrzeni międzyosiedlowej i urządzone są na nich parkingi, ulica osielowa i zieleń osiedlowa.
Wymowa powyższych dowodów oraz wynikające z nich wnioski, potwierdzone min. w zdjęciach załączonych do akt administracyjnych dają podstawę do stwierdzenia, że sporna nieruchomość nie podlega zwrotowi, z powodu zbędności na cel wywłaszczenia.
Wskazać trzeba, że Sąd w pełni podziela utrwalony już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów
i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę takiego osiedla, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich, jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlową, ciągi piesze czy place parkingowe (zob. wyroki NSA z dnia: 20 stycznia 1999 r., IV SA 2033/96, 20 grudnia 1993 r., SA/Kr 455/93; 16 grudnia 1993 r., SA/Po 423/93, 28 września 1993 r., SA/Po 1621/93, 24 marca 1993 r., SA/Kr 1603/93, 21 kwietnia 1993 r., SA/Kr 1962/93 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., III SA/Po 648/07, niepublikowane, dostępne w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za prawidłowy pogląd Wojewody, że na przedmiotowych działkach zrealizowany został cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, wynikający z decyzji wywłaszczeniowej . Nie ulega wątpliwości, że budowa parkingów, dróg dojazdowych czy zagospodarowanie zielenią stanowi elementy infrastruktury tego osiedla tworzące warunki do prawidłowego jego funkcjonowania zarówno w aspekcie zapewnienia potrzeb komunikacyjnych jak i potrzeb wypoczynkowych. (tereny zielone). Jest niekwestionowane współcześnie, że zieleń w przestrzeni osiedli mieszkaniowych
ma kluczowe znaczenie dla jakości życia. Dla prawidłowego kształtowania przestrzeni miejskiej konieczne jest więc tworzenie terenów zielonych w obszarach osiedli mieszkaniowych i z tego punktu widzenia intensywność oraz sposób zagospodarowania takich terenów nie ma istotnego znaczenia dla spełniania przez nie zakładanej funkcji. Na poparcie powyższej argumentacji należy przytoczyć stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2018 roku sygn. I OSK 789/18, w którym wskazano, że ,,przyjęcie terenów zielonych znajdujących się na terenie osiedla mieszkaniowego – o ile ich realizacja nie była celem wywłaszczenia – może stanowić realizację takiego celu o tyle, o ile stanowi przejaw pewnej zorganizowanej działalności właściciela tegoż terenu powiązanej z funkcjonowaniem osiedla, w szczególności z istniejącą zabudową".
W niniejszej sprawie zresztą zgodnie z wtycznymi do planu realizacyjnego przewidziana była na terenie osiedla realizacja m.inn. terenów zielonych.
Nie ulega też wątpliwości, że na części nieruchomości, został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci ciągów komunikacyjnych. Zarówno znajdujący się na działce ciąg drogowo - pieszy i parkingi nierozerwalnie związane są z prawidłowym funkcjonowaniem osiedla. Powyższe elementy, zdaniem Sądu prawidłowo kształtują przestrzeń techniczną zabudowy osiedla oraz w znaczący sposób ułatwiają życie jej mieszkańców.
Trzeba pokreślić, że na osiedle (w tym wypadku jedno z większych w ówczesnych czasach w [...]) nie składają się tylko i wyłącznie budynki mieszkalne, ale i pełna infrastruktura, w tym piesza, drogowa i zieleń. Bez przedmiotowej infrastruktury budowa takiego osiedla pozbawiona byłaby sensu, zaś życie jego mieszkańców byłoby znacznie utrudnione. Sąd w pełni akceptuje wywody organów, że inwestycja w postaci budowy osiedla jest inwestycją rozciągniętą w czasie co oznacza że w trakcie realizacji danego założenia architektonicznego może dojść do modyfikacji pewnych założeń. Pod pojęciem realizacji celu wywłaszczeniowego jakim jest budowa osiedla należy rozumieć realizację osiedla jako całości bez względu na to jakie budynki czy jakie części infrastruktury technicznej zostały na nim wybudowane. W tym wypadku należy mieć na uwadze to, że działki o których zwrot wystąpiły Skarżące położone są w środku osiedla, pomiędzy budynkami handlowymi i przychodnią i stanowią element jednego założenia architektonicznego – osiedla. Trudno przy tak ogólnie skonkretyzowanym celu wywłaszczenia uznać za zasadne zarzuty skargi o dowolności organu przy ocenie zebranego materiału dowodowego i lakoniczności wyciągniętych z tych ustaleń wniosków. Istotnie pojęcie "osiedla" jest pojęciem szerokim jednakże nie trzeba mieć dużego rozeznania, żeby przyjąć jakiego rodzaju infrastruktura jest charakterystyczna dla tego pojęcia. Jest to pojęcie powszechnie znane i przeciętny odbiorca jest w stanie wskazać typowe elementy osiedla mieszkaniowego. Skarżąca na poparcie swej tezy nie przedstawiły zresztą argumentacji która wykluczyłaby dany rodzaj infrastruktury z osiedla. Zresztą z powołanych przez same Skarżące wyroków np. WSA w Lublinie z 12 grudnia 2019 r., II SA/Lu 496/19 też wynika, że w zależności od tego jakiego rodzaju infrastruktura została wybudowana można przyjąć lub nie spełnienie celu wywłaszczenia.
Kwestia wybudowania na działce [...] domu handlowego nie była przedmiotem oceny organu pod kątem realizacji celu wywłaszczenia ponieważ w tym zakresie organ umorzył postępowanie z uwagi na brak możliwości zwrotu nieruchomości która została oddana w użytkowanie wieczyste. Sąd w pełni akceptuje wywody organu w tym zakresie i zasadność podjętej decyzji – bez potrzeby powtarzania identycznej argumentacji jaką przyjął organ. Jak wskazuje się w ostatnim orzecznictwem NSA (np. wyrok z 11 września 2020 r I OSK 210/20, wyrok ), brak jest możliwości skutecznego zgłoszenia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w razie jej zbycia albo ustanowienia użytkowania wieczyste na rzecz osoby trzeciej gdy do ujawnienia prawa w księdze wieczystej doszło przed datą wejścia w życie ugn. Pojęcie "ustanowienia użytkowania wieczyste rozumieniu art. 229 ugn należy rozumieć jako złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej czyli najpóźniej do 31 grudnia 1997 r. tj. do wejścia w życie ugn. Bez znaczenia przy tym jest czy użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa czy z umowy.
Odnosząc te wywody do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] ([...]) wynika, że wniosek o wpis prawa użytkowania wieczystego złożono [...] kwietnia 1997r. a więc przed wejściem w życie ugn. Wpisu istotnie dokonano po tej dacie. Okoliczność ta jest bez prawnego znaczenia gdyż zgodnie z art. 29 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. D.U. 2019, poz. 2204) wpisy w księgach wieczystych mają moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o wpis.
Organ w tym zakresie dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów i doszedł do niewadliwych wniosków o braku możliwości zwrotu działki nr [...] z uwagi na ustanowienie co do niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed datą wejścia w życie ugn. I prawo to i jego wpisanie w księdze wieczystej spełniało przesłanki z art. 229 ugn. Konsekwencją tego jest brak konieczności badania przesłanki realizacji celu wywłaszczenia.
Istotnie z uzasadnienia decyzji nie wynika wprost kiedy realizacja osiedla została zakończona jednakże mając na uwadze wszystkie znajdujące się w sprawie dowody zasadne jest przyjęcie, że osiedle zostało wybudowane przed 22 września 2004 r. i przed złożeniem wniosku o zwrot -wniosek został złożony przez R. S. 22 kwietnia 1991 r. (k. 13 akt adm). Dlaczego takie daty graniczne przyjęto Sąd wyjaśnił we wstępnej części uzasadnienia str.11-13). Powyższe ustalenia wynikają ze zdjęć lotniczych choćby z 1996 i 1997 r. i mapy (k 110, 109 akt adm.) na których widać ww. działki i sposób ich zagospodarowania. Ponadto w aktach administracyjnych znajdują się decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 30 grudnia 1972 r. (k 43) , plan ogólny zagospodarowania z października 1972 r., decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] maja 1972 r. o lokalizacji inwestycji (k 29), opinia sanitarna z [...] grudnia 1970 r. (k 28), opinia techniczna z [...] sierpnia 1972 r. (k.20), protokoły z zaopiniowania koncepcji osiedla z 1971 r (k 11) które to dokumenty świadczą o tym, że inwestycja była pod względem formalnym przygotowana przed wywłaszczeniem. Następnie, powołane w decyzji zdjęcia lotnicze z 1987 1996 i 1997 r. w konfrontacji z mapą ewidencyjną z nr działek w szczególności zdjęcie z 1987 r potwierdzają, że cel został zrealizowany do 1987 r. a więc przed datą złożenia wniosku o zwrot w 1991 r. Z powszechnych informacji (zawartych choćby w Internecie np. http://cargocollective.com/powojennymodernizm/[...] wynika że budowę osiedla [...] pomiędzy ulicami [...],[...],[...] i torami kolejowymi rozpoczęto w 1973 r. i były to trzy osiedla: [...],[...] i [...]. Całość realizacji trwała 20 lat a więc do 1993r. Budowa osiedla [...] była pierwszą z nich.
Art. 80 kpa statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, co oznacza, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zdaniem Sądu, Wojewoda prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wysnuł logiczne oraz przekonywujące wnioski, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty: materiały fotogramatyczne, mapy, decyzje, plany zostały sporządzone w przewidzianej prawem formie oraz przez uprawnione do tego podmioty, a w związku z tym mogły być podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, nie budzi zatem wątpliwości, że organy administracji obu instancji prawidłowo, to jest zgodnie z wymogami określonymi w przepisach art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniły, że nie zachodzą przesłanki do orzeczenia zwrotu wskazanej nieruchomości. Tym samym wydana przez Wojewodę decyzja nie narusza przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust.1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn i jest zgodna z prawem.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa. Sąd skargę oddalił.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło