I SA/Wa 996/24

WyrokWSA w Warszawie2024-09-19

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Bożena Marciniak, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość pozostająca w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP, ale bez udokumentowanego tytułu prawnego, podlegała komunalizacji z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość pozostająca w faktycznym władaniu PKP, ale bez udokumentowanego tytułu prawnego (decyzji o oddaniu w zarząd, umowy o przekazaniu lub nabyciu), podlegała komunalizacji z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. Brak udokumentowanego tytułu prawnego oznacza, że nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i w związku z tym przeszła na własność gminy. Powoływanie się na przepisy ustawy o komercjalizacji PKP z 2000 r. jest chybione w kontekście oceny stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r.
Stan faktyczny
Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. (PKP) zaskarżyła decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą, że Gmina Kraków nabyła z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawo własności nieruchomości. PKP zarzuciło organom błędne zastosowanie przepisów ustawy komunalizacyjnej i brak uwzględnienia ich prawa zarządu do nieruchomości. Organy administracji oraz sąd uznały, że PKP nie wykazało posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., co skutkowało jej komunalizacją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 lutego 2024 r. nr KKU-171/23 w przedmiocie nabycia prawa własności przez gminę z mocy prawa oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej: "Komisja"), decyzją z 29 lutego 2024 r., nr KKU-171/23, po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie (dalej: "PKP"), utrzymała w mocy Wojewody Małopolskiego (dalej: "Wojewoda") z 15 maja 2023 r. nr WS-VII.7532.1.1587.2013.AD stwierdzającą, że 27 maja 1990 r. Gmina Kraków nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie, prawo własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,0044 ha, [...] o pow. 0,0038 ha, [...] o pow. 0,0014 ha, [...] o pow. 0,0010 ha, [...] o pow. 0,0004 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa- [...] w Krakowie, [...] (dalej: "przedmiotowa nieruchomość"). Decyzja Komisji wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Krakowa pismem z 23 marca 2023 r. zwrócił się do Wojewody o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Kraków w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) dalej: "ustawa komunalizacyjna", prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda zawiadomieniem z 27 marca 2023 r. poinformował o wszczęciu na wniosek postępowania w sprawie. Następnie, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzją z 15 maja 2023 r., stwierdził nabycie przez Gminę Kraków z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z księgą wieczystą nr [...], własność nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położone w obrębie [...], ujawniona jest na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa, na podstawie art. 208 Traktatu pokoju między Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi oraz Austrią z dnia 10 września 1919 r. podpisanego w Saint Germain-en Laye (Dz.U. z 1925 r. nr 17, poz. 114) oraz protokołu parcelowego [...], wykonanego w ramach operatu z 14 stycznia 2005 r., nr KERG 3546/15/05. Podał, że zgodnie z papierową kopią rejestru gruntów prowadzonego dla obrębu [...] od 1973 r. w rejestrze tym w dniu 27 maja 1990 r. figurowały działki nr [...] o pow. 0,0014 ha, nr [...] o pow. 0,0044 ha oraz [...] o pow. 0,0052 ha, w całości oznaczone jako użytek drogowy (dr), dla których jako władającego gruntem wskazano Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Krakowie. Podał również, że według wykazu zmian sporządzonego w ramach operatu wpisanego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 11 grudnia 1999 r. pod numerem [...], na podstawie projektu podziału działki, zatwierdzonego decyzją z 14 sierpnia 2000 r.: dz. nr [...] podzieliła się na dz. nr [...] o pow. 0,0004 ha oraz dz. nr [...] o pow. 0,0010 ha; natomiast dz. nr [...] podzieliła się na dz. nr [...] o pow. 0,0038 ha oraz dz. nr [...] o pow. 0,0014 ha. Wojewoda powołał się na pismo Wydziału Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta Krakowa z 5 lipca 2022 r., z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość według stanu na dzień 27 maja 1990 r. podlegała ustaleniom Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa, zatwierdzonego uchwałą nr XXXVI/229/88 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 25 kwietnia 1988 r. (Dz.Urz. Woj. Krakowskiego z 1990 r. nr 12, poz. 62) i położona była w ulicy zbiorczej (symbol planu; A4.10.043.KZo 1/2), terenie kolejowym/trasy i urządzenia (symbol planu: A4.43.017.KK) oraz pismo Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie z 7 września 2022 r., w którym poinformowano, że Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa nie posiada dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu PKP do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położone w obrębie [...]. Wskazał, że w piśmie z 15 kwietnia 2010 r., znak: GS-12.EZ.0717-4-3/2010 poinformowano, że PKP nie ponosiły opłat za przedmiotową nieruchomość. Jak również na pismo PKP z 15 lipca 2022 r., w którym poinformowano, że w zasobach Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie nie odnaleziono dokumentów potwierdzających prawo zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości według stanu na dzień 27 maja 1990 r. Wojewoda powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. I OPS 2/16 podkreślił, że w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r. nie jest możliwe powoływanie się na istnienie prawa zarządu do danej nieruchomości, którego źródłem byłoby rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz.U. z 1948 r., nr 43, poz. 312). Podniósł, że uzyskany na jego mocy zarząd nie wymagał wydania innego potwierdzającego go aktu prawnego, powstał z mocy samego rozporządzenia. Natomiast w chwili uchylenia rozporządzenia z dniem 8 grudnia 1960 r. na podstawie art. 46 ust 1 pkt 5 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. nr 54, poz. 311), przysługujący przedsiębiorstwu państwowemu PKP zarząd uległ z mocy prawa wygaszeniu. Podkreślił, że ewentualne przekazywanie gruntów w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu PKP musiało zostać dokonane na podstawie przepisów ogólnych normujących te kwestie. W ocenie Wojewody skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., w myśl obowiązujących przepisów, nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego PKP, to należy stwierdzić, że podmiotem, do którego ona należała był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podał, że stwierdzenie to jest zgodne z treścią art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) dalej jako: "ustawa gruntowa", w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd. W rozważanym przypadku w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej Naczelnik Dzielnicy [...] jako terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego wykonywał uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Niezgadzając się z powyższą decyzją PKP złożyło odwołanie wskazując, że organ przyjął brak istnienia decyzji ustanawiającej zarząd bez przeprowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Podkreśliło, że nie przeprowadził żadnego dowodu z którego wynika, iż decyzja o ustanowieniu zarządu nie zaginęła ani nie uległa zniszczeniu. Podniosło, że organ bez żadnego oparcia w materiale dowodowym stwierdza, iż spółce nie przysługiwało prawo zarządu przedmiotowej działki. Wskazało, że Przedsiębiorstwo Państwowe PKP nie zostało utworzone w oparciu o przepisy ustawodawstwa zwykłego, a status jego był zawsze regulowany w drodze aktów szczególnych. Zatem było przedsiębiorstwem państwowym wykonującym zadania o charakterze ogólnokrajowym. Stwierdziło, że ustawowo powierzone w zarząd PKP jako stan faktyczny mienie pozwalało tej jednostce realizować zadania, cel społeczno-gospodarczy oraz stanowić podstawy do działania tej jednostki w imieniu własnym, jak i Skarbu Państwa, w stosunku do powierzonego mienia. Komisja, działając na podstawie art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzją z 29 lutego 2024 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody z 15 maja 2023 r. W uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Stwierdziła, że w świetle ww. przepisu i w braku odmiennych ustaleń dane mienie państwowe podlega komunalizacji jako należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreśliła, że jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie zarówno w zakresie przesłanki należenia, jak i niemożliwości konkurencyjnego wywodzenia jej w odniesieniu do PKP z przepisów dotyczących tego podmiotu. Wskazała, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało ugruntowane stanowisko, że akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Tym samym prawa zarządu, czy też prawa użytkowania PKP nie można wywieść z przepisów ustaw regulujących utworzenie i funkcjonowanie tego przedsiębiorstwa. Udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej. Podkreśliła, że jedynie istniejący po stronie przedsiębiorstwa państwowego PKP tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlega komunalizacji. Inaczej, zgodnie z treścią obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., art. 6 ust. 1 ustawy gruntowej, grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Wskazała, że powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch uchwałach podjętych w składzie siedmiu sędziów: w dniu 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 oraz w dniu 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17. Podała, że w obu uchwałach zaprezentowano jednolite stanowisko, z którego wynika, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust 2 ustawy gruntowej oznacza, że nieruchomość ta należała dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zatem skoro w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających istnienie powyższego według stanu na dzień 27 maja 1990 r. i nie wynika z nich jednoznacznie, ażeby w formie prawem przewidzianej, według stanu na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki PKP, to w ocenie Komisji sporna nieruchomość nie należała do PKP, lecz do Gminy. Na decyzję Komisji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło PKP zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez błędne zastosowanie tych przepisów w związku z błędnym uznaniem, że nieruchomość ta w dacie 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji stopnia podstawowego; b) art. 4 i art. 6 ust. 1 Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PP “Polskie Koleje Państwowe" poprzez brak zastosowania prowadzący do błędnego uznania, że nieruchomości przeznaczone do użytku kolei nabyte z mocy prawa przez PKP podlegają komunalizacji z dniem 27 maja 1990 r.; c) art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez brak zastosowania, w związku z pominięciem przesłanki posiadania nieruchomości przez PP PKP z dniem 27 maja 1990 r.; 2. naruszenie przepisów postępowania: a) art. 7, 8, 77 § 1 i 80 oraz 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej: "k.p.a.", poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający słuszny interes Skarżącego, a ponadto dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że spełnione zostały przesłanki komunalizacji wyrażone w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacynej; b) art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne pominięcie w postępowaniu dowodowym posiadania przez Skarżącego nieruchomości według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., pomimo, że jest to przesłanka wyłączająca komunalizację mienia w sytuacji ustalenia w postępowaniu dowodowym braku dokumentów o ustanowionym zarządzie; c) art. 15 i art. 107 § 2 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach skargi wniosło o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest niezasadna. Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 27 maja 1990 r. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe PKP dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez PKP było jedynie władztwem faktycznym. Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Powoływanie się zatem przez Skarżącego na przepis art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy ustawy komunalizacyjnej, która weszła w życie w dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy, czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym. W kwestii znaczenia przepisu art. 34a powołanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. dla procesu komunalizacji, wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza przepis art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. Linia orzecznicza dotycząca interpretacji art. 34 i art. 34a ww. ustawy jest już utrwalona i poza kilkoma wyjątkami jednolita (por. wyroki NSA: z 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12; z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1212/12, sygn. akt I OSK 1211/12, sygn. akt I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1091/12; z 2 października 2013 r. sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z 11 września 2013 r. sygn. akt I OSK 748/12, I OSK 727/12; z 13 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1716/12; z 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 45/12; z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt. I OSK 1941/11 i sygn. akt I OSK 1830/11; z 2 lutego 2012 r. sygn. akt. I OSK 282/11). Powyższe stanowisko potwierdzone zostało również w uchwałach siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17, w których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W ocenie Sądu, Komisja zasadnie przyjęła zatem, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, PKP nie legitymowało się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa i jedynie pozostawała we władaniu PKP. Zauważyć trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa gruntowa przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), którą zastąpiła ustawa gruntowa, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości, czy nawet zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej, nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy gruntowej, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Prawa zarządu Skarżącego do przedmiotowej nieruchomości nie sposób również wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego PKP. W szczególności skutek taki nie wynika z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", zgodnie z którym mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności, PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz PKP w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd PKP. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Nie sposób zatem zarzucić Komisji w niniejszej sprawie naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak również sądowoadministracyjnym nie okazał bowiem jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej nabycia przez niego, w trybie prawem przewidzianym, przedmiotowej nieruchomości. Brak po stronie PKP tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości powoduje, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Komisja rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko (art. 107 § 3 k.p.a.). W konsekwencji prawidłowo utrzymała w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu nabycia nieodpłatne przez Gminę Kraków z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższych na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło