I SAB/Wa 107/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi M. P. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w sprawie rozpoznaniu pisma z 20 stycznia 2024 r. postanawia: odrzucić skargę. M. P. (zwany dalej skarżącym, wnioskodawcą) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynności Ministra Spraw Zagranicznych, powoływanego dalej jako: "MSZ" w przedmiocie rozpoznania jego pisma z 20 stycznia 2024 r. W treści skargi skarżący wskazał, że dniu 20 stycznia 2024 r. złożył wniosek o udzielenie odpowiedzi na ważne zagadnienia społeczno-prawne i w terminie nakazanym w kpa nie otrzymał odpowiedzi. W tej sprawie wnosił wielokrotne prośby do MSZ, jak też do KPRM w Warszawie, które nie przyniosły żadnego efektu. Skarżący oświadczył, że w dniu 15 lipca 2024 r. wniósł ponaglenie do MSZ i do KPRM. Dopiero po ponagleniu otrzymał odpowiedź z MSZ z dnia 22 lipca 2024 r., która nie zawarła jednak odpowiedzi na jego wniosek z dnia 20 stycznia 2024 r. W dniu 17 lipca 2024 r. otrzymał pismo z KPRM , które także nie zawierało odpowiedzi na jego wniosek z 20 stycznia 2024 r. Dodał, że do ww. organów kierował korespondencję również drogą pocztową - listem poleconym z UK (dowód nadania w załączeniu). Pomimo upływu 6 miesięcy do dnia dzisiejszego Organ nie podjął jakichkolwiek czynności, aby rzeczowo i rzetelnie załatwić sprawę. Organ nie informował także o wszczęciu lub przedłużeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę MSA wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, że pismo na które powołuje się Skarżący nigdy do organu nie wpłynęło. Z tego względu skargę na bezczynność uznać należy za całkowicie bezprzedmiotową. Zasadności skargi na bezczynność nie można upatrywać w okoliczności, że odpowiedź organu nie jest satysfakcjonująca dla Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem unormowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak wynika z powyższego, skarga na bezczynność może dotyczyć sprawy, w której organ administracji publicznej zobligowany jest wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zaskarżenie bezczynności jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w związku ze złożonym pismem z 20 stycznia 2024 r. dotyczącym ,,stanu prawnego Państwa Polskiego w przestrzeni międzynarodowej: w kontekście podnoszonych wątpliwości związanych z brakiem aktu prawnego o przywróceniu Suwerennego Państwa Polskiego po podpisaniu kapitulacji III Rzeszy". Wskazać należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) powoływanej dalej jako: "kpa". Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Postępowanie skargowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej czy postanowienia, lecz zawiadomieniem wnoszącego o sposobie rozpatrzenia skargi (art. 238 k.p.a.) tj. czynnością materialno-techniczną niedającą podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2014). W konsekwencji, kontroli sądu administracyjnego, nie podlega też kwestia bezczynności organów w załatwieniu spraw zainicjowanych takimi skargami. Zdaniem sądu, z taką skargą mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarga M. P. stanowi w istocie skargę na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych powstałą na gruncie złożonego wniosku o wyjaśnienie sytuacji prawnomiędzynarodowej Państwa Polskiego po II wojnie światowej. A skoro tak, to skarga taka nie mieści się w przywołanym katalogu czynności i aktów poddawanych kontroli sądowej, który zawiera art. 3 § 2 p.p.s.a. Przedmiotowe pismo należy zakwalifikować jako wniosek wniesiony w trybie przepisów ww. rozdziału VIII k.p.a. Podlega on zatem rozpoznaniu w uproszczonym trybie skargowo-wnioskowym przez właściwy organ, wskazany w art. 229 k.p.a. Zarówno sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi, pozostaje natomiast poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Działania i ewentualne zaniechania organów administracji publicznej, będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w katalogu czynności i aktów podlegających kontroli sądowej. Tym samym w sprawach ze skargi obywatelskiej sąd nie kontroluje również bezczynności, ani przewlekłości działania organów w załatwieniu takiej skargi. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące niedopuszczalności skarg na działanie organów administracji publicznej dotyczących sposobu załatwienia skargi obywatelskiej jest od lat w tym zakresie jednolite i jednoznaczne (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2019 r., I OSK 1624/19; z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16; postanowienie WSA w Białymstoku z 1 września 2020 r., II SA/Bk 495/20; postanowienie WSA w Warszawie z 29 lutego 2012 r., IV SA/Wa 248/12; wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się, że w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w Dziale VIII K.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 18 stycznia 2017 r., I OZ 2049/16; z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16; z 1 marca 2010 r., II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09; z 15 maja 2009 r., I OZ 520/09; z 1 lutego 2007 r., I OSK 395/06; z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga powszechna – jak wyjaśniono wyżej - nie podlega kognicji sądu administracyjnego. To zaś oznacza, że skarga wniesiona do Sądu w takim przedmiocie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.