I SAB/Wa 129/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie bezczynności w podjęciu działań nadzorczych postanawia: odrzucić skargę. M. G. (zwany dalej skarżącym, wnioskodawcą) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynności Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, powoływanego dalej jako: "Minister, MSWiA" w przedmiocie niepodjęcia działań nadzorczych wobec Regionalnej Izby Obrachunkowej, dalej jako: "RIO" we Wrocławiu pomimo formalnego zgłoszenia nieprawidłowości. Skarżący wskazał, że 24 kwietnia 2025 r. przesłał do MSWiA zgłoszenie zawierające konkretne dowody dotyczące zaniechania przez RIO obowiązków kontrolnych w zakresie inwestycji publicznej w Gminie Pieszyce, w tym m.in. wypłat środków bez kosztorysu ofertowego, braku przejrzystości przetargu, powiazań personalnych i konfliktu interesów. Podniósł, że do dnia wniesienia skargi organ nie udzielił merytorycznej odpowiedzi ani nie podjął żadnych działań nadzorczych pomimo że przepisy ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych nakładają na MSWiA obowiązek nadzoru nad RIO. W odpowiedzi na skargę MSWiA wniósł o odrzucenie skargi. W opinii organu, skoro działalność organów państwa i organów administracji publicznej uregulowana przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, dotycząca skarg i wniosków obywateli, nie jest objęta kognicją sądów administracyjnych, należy w konsekwencji przyjąć, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na "zaniechanie czynności". Zatem skarga z 25 maja 2025 r. wniesiona przez M. G. do Sądu powinna zostać odrzucona w trybie art. 58 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem unormowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak wynika z powyższego, skarga na bezczynność może dotyczyć sprawy, w której organ administracji publicznej zobligowany jest wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zaskarżenie bezczynności jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w związku z niepodjęciem działań nadzorczych wobec Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu pomimo formalnego zgłoszenia nieprawidłowości. Skarżący wskazał, że "24 kwietnia 2025 r. przesłał do MSWiA zgłoszenie zawierające konkretne dowody dotyczące zaniechania przez RIO obowiązków kontrolnych w zakresie inwestycji publicznej w Gminie Pieszyce, w tym m.in. wypłat środków bez kosztorysu ofertowego, braku przejrzystości przetargu, powiazań personalnych i konfliktu interesów". Jednak MSWiA nie podjął żadnych działań nadzorczych. Wskazać należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Postępowanie skargowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej czy postanowienia, lecz zawiadomieniem wnoszącego o sposobie rozpatrzenia skargi (art. 238 k.p.a.), tj. czynnością materialno-techniczną niedającą podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2014). W konsekwencji, kontroli sądu administracyjnego, nie podlega też kwestia bezczynności organów w załatwieniu spraw zainicjowanych takimi skargami. Zdaniem sądu, z taką skargą mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarga M. G. stanowi w istocie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie niepodjęcia działań nadzorczych wobec Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu. Jest to zatem skarga na działalność organów państwa i organów administracji publicznej uregulowana przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, dotycząca skarg i wniosków obywateli. A skoro tak, to skarga taka nie mieści się w przywołanym katalogu czynności i aktów poddawanych kontroli sądowej, który zawiera art. 3 § 2 p.p.s.a. Przedmiotowe pismo Skarżącego należy zakwalifikować jako wniosek wniesiony w trybie przepisów ww. rozdziału VIII k.p.a. Podlega on zatem rozpoznaniu w uproszczonym trybie skargowo-wnioskowym przez właściwy organ, wskazany w art. 229 k.p.a. Zarówno sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi, pozostaje natomiast poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Zarówno działania, jak i ewentualne zaniechania organów administracji publicznej, będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w katalogu czynności i aktów podlegających kontroli sądowej. Tym samym w sprawach ze skargi obywatelskiej sąd nie kontroluje również bezczynności, ani przewlekłości działania organów w załatwieniu takiej skargi. Orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące niedopuszczalności skarg na działanie organów administracji publicznej dotyczących sposobu załatwienia skargi obywatelskiej jest od lat w tym zakresie jednolite i jednoznaczne (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2019 r., I OSK 1624/19; z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16; postanowienie WSA w Białymstoku z 1 września 2020 r., II SA/Bk 495/20; postanowienie WSA w Warszawie z 29 lutego 2012 r., IV SA/Wa 248/12; wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji, działania administracji publicznej jak i ewentualne zaniechania organów administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu w świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się, że w sprawach skarg i wniosków, o których mowa w Dziale VIII k.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 18 stycznia 2017 r., I OZ 2049/16; z 14 października 2016 r., I OSK 2091/16; z 1 marca 2010 r., II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09; z 15 maja 2009 r., I OZ 520/09; z 1 lutego 2007 r., I OSK 395/06; z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga powszechna – jak wyjaśniono wyżej - nie podlega kognicji sądu administracyjnego. To zaś oznacza, że skarga wniesiona do Sądu w takim przedmiocie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.