II SA/Wa 1305/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi małoletnich M., J. i Z. B. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Prezes ZUS") utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania małoletnim M., J. i Z. B. renty rodzinnej w drodze wyjątku. Decyzja ta została wydana w następujący okolicznościach faktycznych: Wnioskiem z dnia 23 listopada 2023 r. M. B. (dalej "skarżąca"), działając jako przedstawiciel ustawowy M., J. i Z. B., wystąpiła do Prezesa ZUS o przyznanie jej małoletnim dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu D. B.. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że stan zdrowia zmarłego, wykluczał aktywność zawodową. Przez całe życie cierpiał on na wrodzoną wadę serca. Stanowiło to stały i niezmienny element jego życia, który nigdy nie uległ poprawie. Fakt orzekania całkowitej niezdolności do pracy w wyniku wrodzonej wady serca przez wiele lat był uzasadniony i opierał się na dostępnych informacjach medycznych. W 2015 r. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS uległo zmianie, przyznając częściową zdolność do pracy, pomimo braku jakiejkolwiek poprawy stanu zdrowia ubezpieczonego. Zdaniem skarżącej budzi to wiele wątpliwości. Uzyskana od lekarza w 2013 r., informacja o rokowaniach życiowych ubezpieczonego (lekarz udzielił informacji, że osoby z taką wadą serca żyją średnio 35-40 lat) wywołała u jej męża szok i dezorientację, a w efekcie końcowym doprowadziła do licznych stanów depresyjnych. Zrozumienie, że ma się ograniczony czas życia, prowadziło u ubezpieczonego do poczucia beznadziei, a także rezygnacji z dalszego leczenia lub walki o swoje prawa. Jego stan emocjonalny skutkował brakiem inicjatywy w kwestiach związanych z opieką zdrowotną i formalnościami związanymi z decyzjami wydawanymi przez ZUS (ubezpieczony, mimo prawa oraz ewidentnych podstaw do odwołania się od decyzji ZUS, nie skorzystał z tej możliwości w 2015 r.). W ocenie skarżącej stany depresyjne, które dotykały jej męża, mogą tłumaczyć jego brak reakcji na zmianę orzeczenia. Dodatkowo stan psychiczny potęgował strach ubezpieczonego przed niewłaściwą reakcją serca na sytuacje stresujące czy wymagające intensywnego wysiłku fizycznego, co powodowało, że podjęcie zatrudnienia jawiło się mu jako potencjalne ryzyko dla jego zdrowia lub życia. Ponadto skarżąca podniosła, że szczególnymi okolicznościami, z powodu których zmarły nie nabył prawa do świadczenia na zasadach ogólnych były również: nieatrakcyjność na rynku pracy z uwagi na bardzo duże ograniczenia zdrowotne, wynikające z wrodzonej wady serca; region charakteryzujący się bardzo dużym bezrobociem w stosunku do średniej krajowej; pandemia COVID; śmierć w młodym wieku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W podstawie prawnej organ podał art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251, z późn. zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie renty rodzinnej na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że warunki określone w art. 83 ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wskazał również, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej. Prezes ZUS stwierdził, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że udokumentowano jedynie 3 lata, 4 miesiące i 10 dni łącznych okresów składkowych ojca dzieci, który zmarł w wieku 38 lat. Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dzieci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 1 miesiąc i 28 dni okresów składkowych. Zdaniem organu nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 2015-2021, 2021-2023 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez ojca dzieci zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w przerwach w ubezpieczeniu wobec ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Organ wyjaśnił przy tym, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu ubezpieczenia. Dodatkowo organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a.", Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Prezes ZUS wskazał ponadto, że po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec dzieci nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ zarzucił, że skarżąca nie wykazała bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które ojciec dzieci nie miał wpływu. Organ podniósł, że z przedłożonej dokumentacji wynika, że udokumentowano tylko 3 lata, 4 miesiące, 10 dni okresów składkowych ojca dzieci, który zmarł w wieku 38 lat. Prezes ZUS wyjaśnił, że przyznanie świadczeń na podstawie ustawy emerytalnej uzależnione jest od przepracowania wymaganego okresu, co wiąże się z odprowadzaniem składek. Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Zdaniem organu niedostrzeganie bowiem okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości. Organ zauważył, że w 10-leciu przed dniem śmierci ojca dzieci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych - udokumentowano tylko 1 miesiąc, 28 dni okresów składkowych. Zdaniem Prezesa ZUS przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Dodatkowo organ podniósł, że w okresach od [...] listopada 2015 r. do [...] grudnia 2020 r. oraz od [...] marca 2021 r. do [...] stycznia 2023 r., tj. do dnia śmierci, ojciec dzieci nie wykonywał pracy ani innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Prezes ZUS zwrócił uwagę, że wprawdzie przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty, muszą być takie, że istnieje możliwość potraktowania ich jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych. W wymienionych okresach nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli ojca dzieci, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Organ odnotował, że we wniosku o rozpatrzenie renty rodzinnej w drodze wyjątku skarżąca nadmieniła, iż przerwy w wykonywaniu zatrudnienia przez ojca dzieci spowodowane były złym stanem zdrowia. Skarżąca nie przedłożyła jednak dokumentów na potwierdzenie tego faktu, a z akt sprawy wynika, że ojciec dzieci nie wyraził zgody na zaproponowane leczenie szpitalne, jak również nie przyjmował leków. Prezes ZUS wyjaśnił, że podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta nie zwalnia jednak wnioskodawcy z obowiązku przedstawienia w toku postępowania wszelkich dowodów na poparcie faktów, które mogłyby być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a które nie są lub nie mogą być znane Prezesowi ZUS z uwagi na to, że nie są one dostępne w prowadzonych rejestrach. To osoba zainteresowana powinna przekazać dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków. Prezes ZUS nie może "po omacku" szukać dowodów w sprawie, a jedynie weryfikuje przedstawione dowody i je ocenia. Zdaniem organu samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Ponadto ustalenie początków niezdolności do pracy nie może opierać się na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności. Organ wyjaśnił również, że w myśl art. 14 ust. 1 ustawy emerytalnej oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ŻUS. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Prezes ZUS stwierdził, że problemy zdrowotne ojca dzieci występujące przed dniem śmierci, mogły utrudniać podjęcie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi. Nie można jednak uznać, że stanowiły one szczególną okoliczność, wskutek której ojciec dzieci nie spełnił warunków wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. Organ odniósł się również do argumentu skarżącej wskazującego, że przerwy w ubezpieczeniu ojca dzieci może usprawiedliwiać fakt zamieszkiwaniem na terenie, w którym trudno znaleźć pracę. W tym zakresie Prezes ZUS wyjaśnił, że sama trudna sytuacja panująca na rynku pracy nie ma charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. W pewnych sytuacjach okresy pozostawania bez pracy mogą być rozpatrywane w kategoriach okoliczności szczególnych, jednak nie oznacza to, że bezrobocie samo w sobie może być bez żadnych dalszych warunków uznane za okoliczność uniemożliwiającą podejmowanie zatrudnienia. W warunkach poważnego bezrobocia w kraju znaczna liczba osób nie posiadających stałego zatrudnienia, których stan zdrowia pogarsza się, mogłaby w trybie art. 83 ustawy domagać się przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W praktyce powodowałoby to obowiązek przyznawania wspomnianego świadczenia - nie w drodze wyjątku - jak stanowi o tym ustawa a powszechnie. Ponadto, w ocenie organu, samo powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną, nawet potwierdzone przez właściwy urząd pracy, nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Trudności w znalezieniu pracy i stan wysokiego bezrobocia w Polsce są okolicznościami powszechnymi, a dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli osoby ubezpieczonej. Skarżąca nie przedłożyła zaś dowodów na potwierdzenie, że w latach 2015-2020 oraz 2021-2023 ojciec dzieci aktywnie poszukiwał zatrudnienia. Organ ponownie zaznaczył, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Na powyższą decyzję skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności szczególne uzasadniające przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku; 2. art. 77 § 1 k.p.a. który obliguje organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w przedmiotowej sprawie organ nie rozpatrzył i nie odniósł się do przedstawionych przez stronę dokumentów jak i dokumentów posiadanych przez organ w zakresie swojego działania; 3. art. 107 § 3 k.p.a., który wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia podjętej decyzji z podaniem, m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ administracji uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej natomiast organ w zaskarżonej decyzji nie rozpatrzył i nie rozważył zarówno wskazanych okoliczności we wniosku jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz co do załączonych do wniosku dokumentów. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że stan choroby u zmarłego ojca dzieci trwał od jego urodzenia i fakt ten nie został uwzględniony w decyzjach organu. Podniosła również, że we wniosku została przedstawiona zarówno sytuacja zmarłego ojca małoletnich dzieci oraz dołączone dokumenty w zakresie jego niepełnosprawności i orzeczenia w zakresie niezdolności do pracy. Ponadto dołączone zostały dokumenty dotyczące obecnej sytuacji małoletnich dzieci, w tym orzeczenie o niepełnosprawności jednego z dzieci i konieczności sprawowania nad nim opieki. Skarżąca podniosła, że jedynym dochodem rodziny jest zasiłek pielęgnacyjny bez możliwości podjęcia zatrudnienia przez matkę dzieci. Te okoliczności zupełnie nie zostały rozpatrzone jak i rozważone przez organ. Zdaniem skarżącej art. 83 ustawy emerytalnej nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, czy wiekiem. Skarżąca wskazała, że we wniosku złożonym do Prezesa ZUS dokładnie opisana i udokumentowana została sytuacja zdrowotna zmarłego ubezpieczonego, jego wrodzona wada serca, decyzje o całkowitej niezdolności do pracy oraz rencie socjalnej, a także orzeczenie o niepełnosprawności małoletniego dziecka ubezpieczonego. Skarżąca ponownie podniosła, że zmarły miał wrodzoną wadę serca, a w jego następstwie kolejne choroby wraz z ostatecznie depresją, co było przyczyną odmowy leczenia i przyjmowania leków i w efekcie czyniło go całkowicie niezdolnym do pracy. Zdaniem skarżącej oczywiste jest, że taki stan zdrowia determinował możliwości zatrudnienia zmarłego. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się w żaden sposób do tej okoliczności i nie dokonał jej oceny pod kątem tego, czy może ona stanowić "szczególne okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy. Powyższe problemy zdrowotne mogły zatem stanowić dla zmarłego przeszkodę w podejmowaniu racjonalnych decyzji co do swojego zatrudnienia, jak również być barierą dla jego potencjalnych pracodawców ze względu na ewentualne zachowania wynikające z choroby. Prezes ZUS nie dokonał wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranych w sprawie dowodów w kontekście ustalenia, czy w przypadku zmarłego spełniona jest przesłanka wystąpienia szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabył on prawa do świadczenia w trybie zwykłym. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś skarżąca nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny. Po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami. Po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku. Po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Świadczenia z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie to przyznaje Prezes ZUS, działając w ramach uznania administracyjnego, o ile spełnione są przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 owej ustawy. W sytuacji bowiem niespełnienia choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy i emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie jest możliwe przyznanie świadczenia przewidzianego ww. przepisem prawa. Należy zwrócić uwagę, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Nie ulega wątpliwości, że dokonując wykładni pojęcia szczególnych okoliczności, należy mieć na względzie cel, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Celem tym jest to, żeby w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w przypadku zmarłego ojca małoletnich dzieci na 38 lat życia udokumentowano jedynie 3 lata, 4 miesięcy i 10 dni okresów składkowych. Ponadto w okresach od [...] listopada 2015 r. do [...] grudnia 2020 r. oraz od [...] marca 2021 r. do [...] stycznia 2023 r., tj. do dnia śmierci, ojciec dzieci nie wykonywał pracy ani innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Z akt sprawy nie wynika, aby brak wymaganego okresu ubezpieczenia zmarłego ojca dzieci, warunkujący uzyskanie świadczenia na zasadach ogólnych, spowodowany był zaistnieniem szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca w toku postępowania wskazywała, że okolicznością uniemożliwiająca podjęcie pracy przez jej zmarłego męża był jego stan zdrowia. Zmarły miał bowiem wrodzoną wadę serca i schorzenie to czyniło go wcześniej całkowicie niezdolnym do pracy. Pobierał też rentę socjalną. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2015 r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził jednak, że zmarły nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wskazywała, że orzeczenie to było wadliwe, albowiem stan zdrowia jej męża nie uległ wówczas zmianie. Podnieść jednak należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie miał zatem żadnych podstaw aby uznawać, iż to stan zdrowia zmarłego ojca małoletnich dzieci uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia. Tym bardziej, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących stanu zdrowia zmarłego, obejmujących okres po wskazanym wyżej orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS, które pozwalałaby w jakikolwiek sposób ustalić, jak jego choroba mogła wpływać na możliwość podjęcia pracy. Z pisma skarżącej z dnia 28 lutego 2024 r. skierowanego do organu wynika, że przedmiotowe orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 2015 r. wywołało u jej męża szok i dezorientację. W efekcie tego doprowadziło go to do stanów depresyjnych. Skarżąca zaznaczyła jednak, że jest to jej osobista ocena, bazująca na jej obserwacjach i analizie różnych sytuacji życiowych. Z dołączonej do wniosku o przyznanie świadczenia karty medycznych czynności ratunkowych z [...] stycznia 2023 r. (karta nr 10) wynika, że zmarły nie przyjmował leków, a ostatni raz u lekarza był w 2013 r. W tej sytuacji, w świetle braku jakiejkolwiek dokumentacji medycznej obrazującej stan zdrowia zmarłego po 2015 r. nie można uznać, że przeszkodą w podjęciu zatrudnienia był jego stan zdrowia. Subiektywne odczucia skarżącej co do stanu zdrowia jej męża oraz braku możliwości wykonywania pracy z uwagi na ten stan nie stanowią usprawiedliwienia dla braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Skarżąca podnosiła również, że na jej terenie zamieszkania panowało wysokie bezrobocie. Jednakże sama trudna sytuacja na rynku pracy i zjawisko bezrobocia nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS usprawiedliwiających niewypracowanie wymaganego okresu w celu uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I OSK 378/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2009r., sygn. akt II SA/Wa 1008/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Twierdzenia skarżącej o wpływie epidemii COVID na sytuację jej męża na rynku pracy nie są również poparte żadnymi dowodami. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że sytuacja ta mogłaby być rozpatrywana w kontekście szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd nie podziela też twierdzeń skarżącej, że za taką okoliczność można by uznać, to, iż jej mąż zmarł w młodym wiek. W chwili śmierci miał on już bowiem 38 lat i nie był osobą dopiero wchodzącą na rynek pracy. Ponadto kluczowe dla oceny, czy w sprawie wystąpiły okoliczności szczególne, z powodu których zmarły nie spełniał wymagań dających prawo do świadczenia na zasadach ogólnych był okres po 2015 r., kiedy to nie miał już orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Wystąpiły wówczas niczym nieusprawiedliwione przerwy w jego ubezpieczeniu. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że wiek zmarłego miałby mieć w tym przypadku jakiekolwiek znaczenie. Stanowisku Prezesa ZUS wskazującemu, że przyczyną braku uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ojca małoletnich, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec, nie można zatem omówić racji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 3238/00, Lex nr 50999). W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku ojca małoletnich nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Sąd ze zrozumieniem odnosi się do trudnej sytuacji małoletnich dzieci pozostałych po zmarłym. Wyjaśnić jednak należy, że świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet, gdy są one uzasadnione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2148/14, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1209/20, z 6 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 89/20, z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1788/20, z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1878/20, z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1235/20, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie nsa.orzeczenia.gov.pl). Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez stronę o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku. Wydając rozstrzygnięcie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest adekwatna z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.