II SA/Wa 1742/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Danuta Kania, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2016 r. orzekającą o utracie przez T. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2015 r. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1 pkt. 2, art. 33 ust. 4 pkt. 1 w związku z art. 10 ust. 2 pkt. 4 oraz ust. 7 pkt. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645, ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał co następuje: T. P. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy W. jako osoba bezrobotna w dniu [...] grudnia 2014 r. i decyzją z tego samego dnia Prezydent W. orzekł o uznaniu go z dniem [...] grudnia 2014 r. za osobę bezrobotną. Decyzją tą przyznano także prawo do zasiłku. Następnie, w związku z upływem maksymalnego okresu jego pobierania, w dniu [...] stycznia 2016 r. Prezydent W. wydał decyzję orzekającą o utracie tego prawa. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Urząd Pracy W. zawiadomił T. P. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia statusu osoby bezrobotnej, z powodu powzięcia informacji, iż ww. pełnił funkcję prezesa zarządu w L. Sp. z.o.o. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Prezydent W. orzekł o utracie przez T. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2015 r., od której to decyzji zainteresowany wniósł odwołanie. Wojewoda [...] podzielił w całości zasadność decyzji organu pierwszej instancji. Wskazał na przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 oraz art. 75 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i podkreślił ich bezwzględny charakter. Wojewoda ustalił, iż T. P. w okresie zarejestrowania jako osoba bezrobotna, zgodnie informacją zamieszczoną w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, figurował jako prezes zarządu trzech spółek (numery KRS: [...] – L. Sp. z o.o., [...] - [...] Sp. z o.o., [...] – B. Sp. z o.o.). W dniu [...] sierpnia 2015 r. dokonano wpisu do T. P. jako prezesa zarządu L. Sp. z o.o. T. P. jako prezes zarządu, m.in. podpisywał dokumenty, które zostały zgromadzone przez Prezydenta W. w toku prowadzonego przez ten organ postępowania, a mianowicie: - wniosek B. Sp. z o.o. z dnia [...].05.2016 r. o refundację wynagrodzenia wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne, - listy płac z dnia [...].04.2016 r. i z dnia [...].08.2015 r., - umowa o pracę z dnia [...].04.2016 r., - świadectwo pracy z dnia [...].04.2016 r., - wniosek z dnia [...].02.2016 r. o zorganizowanie i finansowanie prac interwencyjnych, - wniosek B. Sp. z o.o. z dnia [...].02.2016 r. o wyrażenie zgody na przejęcie prawa i obowiązków związanych z zatrudnieniem pracownika firmy L. Sp. z o.o., - wniosek L. Sp. z o.o. z dnia [...].09.2015 r. o refundację wynagrodzenia wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne, - wniosek urlopowy z dnia [...].07.2015 r., Tym samym od dnia [...] sierpnia 2015 r. – to jest objęcia funkcji prezesa spółki prawa handlowego – T. P. przestał spełniać warunki statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotny oznacza m.in. osobę niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Dlatego, w ocenie Wojewody [...], pełnienie przez daną osobę, zarejestrowaną w urzędzie pracy, funkcji prezesa zarządu spółki prawa handlowego, stanowi przesłankę wskazującą na brak możliwości posiadania przez tą osobę statusu bezrobotnego, w związku z niespełnianiem przez nią niezbędnych warunków określonych przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. T. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżanej decyzji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie iż z uwagi na powołanie skarżącego w ramach organu stanowiącego osoby prawnej (prezesa zarządu), utracił status bezrobotnego w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, od dnia [...] sierpnia 2015 r. - to jest naruszenie wykładni artykułu 2 ust. 1 pkt 2 ustawy promocji zatrudnienia w i instytucjach rynku pracy. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi, omawiając przepisy ustawy promocji zatrudnienia w i instytucjach rynku pracy, skarżący podniósł, iż w żadnym z określeń ustawowych nie wskazano aby status osoby bezrobotnej w jakikolwiek sposób kolidował z pełnieniem funkcji w organie osoby prawnej, posiadania w niej udziałów czy posiadania akcji. Ustawa jasno określa, iż kryterium kluczowym jest możliwość podjęcia zatrudnienia, oraz nie pozostawanie w stosunku pracy, zlecenia. W przedmiotowej sprawie T. P. jako osoba bezrobotna był również udziałowcem spółek kapitałowych wskazanych w postępowaniu. Nie pozostawał on jednocześnie z tymi spółkami w stosunku pracy. Sam fakt posiadania udziałów w żadnym stopniu nie dyskwalifikował go jako osoby posiadającej status bezrobotnego. Po nabyciu z ostatnich posiadanych oszczędności udziałów w spółce L. sp. z o.o. z nadzieją, iż w przyszłości uzyska ze spółki dywidendę, T. P. od miesięcy bezskutecznie poszukuje pracy. Z uwagi na swój wiek oraz grupę inwalidzką niestety nie ma szczęścia i nie podjął do dziś dnia zatrudnienia. Jednocześnie Urząd Pracy, w którym został zarejestrowany, nie zaproponował mu żadnej propozycji pracy podczas całego okresu od zgłoszenia się do urzędu. T. P. przed podjęciem decyzji o powołaniu na funkcję prezesa zarządu w spółce L. sp. z o.o., udał się do Urzędu Pracy aby ustalić z pracownikami organu, czy tego typu rodzaj pełnienia funkcji ma jakikolwiek wpływ na status bezrobotnego. Na to pytanie otrzymał odpowiedź przeczącą. Jednocześnie w żadnym z dokumentów podpisanych przez T. P. w Urzędzie Pracy, nie znajdowało się pouczenie o tym, iż pełnienie funkcji w organie osoby prawnej, bez wynagrodzenia i bez stosunku pracy miałoby stanowić przesłanką do utraty statusu bezrobotnego. Skarżący zarzucił obu organom brak zbadania jego gotowości do podjęcia pracy. Wskazał także na wyrok WSA w Poznaniu – sygn. akt IV SA/Po 1359/14 oraz wyroki NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I OSK 859/13 i z dnia 13 stycznia 2012 sygn. akt I OSK 1231/11. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z materiału sprawy, zgromadzonego w aktach administracyjnych, między innymi z informacji pochodzących z Krajowego Rejestru Sądowego, bezspornie wynika, iż skarżący jest prezesem zarządu trzech spółek: L. Sp. z o.o., T. Sp. z o.o., B. Sp. z o.o. i w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej, rzeczywiście pełnił funkcję prezesa w ww. spółkach prawa handlowego, a spółki te faktycznie prowadziły działalność gospodarczą. Świadczą o tym m.in. dokumenty podpisane przez T. P. – jako prezesa spółki prawa handlowego i składane do Urzędu Pracy, które zostały opisane w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji. Są to takie dokumenty jak np. wniosek o refundację wynagrodzenia oraz składek na ubezpieczenia społeczne, listy płac, wniosek o zorganizowanie i finansowanie prac interwencyjnych, świadectwa prac, umowy o pracę. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe ustalenia dowodzą zasadności podjętych w niniejszej sprawie decyzji przez organy obu instancji. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - bezrobotny to osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, niezatrudniony i niewykonujący innej pracy zarobkowej, zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie (...) . Dlatego w założeniu ustawy, po stronie osoby bezrobotnej – czyli poszukującej pracy, musi występować pełną gotowością do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze pracy. Można zatem mówić o pełnej dyspozycyjności takiej osoby do podjęcia pracy. Porównaj w tym przedmiocie wyrok NSA z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 160/15 i wyroki: WSA w Bydgoszcy z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn.. akt II SA/Bd 1261/13; WSA w Szczecinie z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 1102/10. Takie rozumienie istotnej cechy charakteryzującej osobę bezrobotną pozostaje także w zgodzie z treścią uchwały 7 sędziów SN z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 5/96. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawiera definicji zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze pracy ale nie oznacza to, że organy administracji dążąc do pełnego i produktywnego zatrudnienia powinny każdą ofertę pracy analizować w kontekście 40 godzinnego tygodnia pracy. Ustawodawca nie przewidział żadnych kryteriów w tym zakresie dla organów, co oznacza, że zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia musi być pełna i niczym nie zakłócona. Bezrobotny, jako osoba poszukująca pracy, musi zatem wykazywać się przymiotem gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze. W okolicznościach niniejszej sprawy należy zatem ustalić, czy opisany wyżej status skarżącego (prezesa spółek prawa handlowego – nie pobierającego z tego tytułu wynagrodzenia) odpowiada definicji osoby bezrobotnej, wyartykułowanej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Inaczej mówiąc - czy osoba będąca członkiem zarządu spółki prawa handlowego spełnia wymogi kwalifikujące ją do uznania jako osobę bezrobotną a jeżeli tak to dlaczego. Pojęcie zatrudnienia na gruncie przepisów Kodeksu spółek handlowych jest bardzo szerokie. Stosownie do art. 203 § 1 Ksh członek zarządu może być w każdym czasie odwołany uchwałą wspólników i nie pozbawia go to roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu. Odwołanie zatem nie powoduje wygaśnięcia stosunku pracy. Można więc nawet przyjąć, że pojęcie to obejmuje pełnienie funkcji członka zarządu. Gdyby nawet nie dokonywano tak daleko idącej interpretacji należy zauważyć, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu z jednej strony stanowi wewnętrzny stosunek organizacyjny, ale też posiada inne cechy. Z powołaniem wiążą się określone prawa i obowiązki, do których odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Z cywilistycznego punktu widzenia jest to rodzaj umowy nienazwanej, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu (por. art. 202 § 5 Ksh). Oznacza to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu to nawiązanie stosunku organizacyjnego jak też innego stosunku prawnego. Zatem dopóki nie dojdzie do podjęcia uchwały o odwołaniu z pełnienia funkcji członka zarządu, bądź rezygnacji z pełnienia tej funkcji, powołany członek zarządu ma określone prawa i obowiązki. Bez znaczenia dla oceny statusu skarżącej pozostaje sposób wykonywania jej obowiązków jak i wola podmiotu powołującego i skarżącej co do zakresu korzystania z możliwych do uzyskania praw, w tym też do korzystania z wynagrodzenia za wykonywane czynności. Często w spółkach, zwłaszcza rodzinnych praktykuję się rezygnację z zatrudnienia przez zawarcie umowy o pracę lub umowy menadżerskiej na rzecz czerpania przez członków zarządu będących wspólnikami, korzyści z udziału w zyskach jako wspólnik. W świetle powyższego nie można uznać, że status skarżącego - jako członka zarządu spółki prawa handlowego - nie narusza przesłanek warunkujących uznanie go za osobę bezrobotną. Wobec wynikających z Ksh obowiązków przypisanych członkowi zarządu, nie można stwierdzić, że skarżący jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nie posiada zatem pełnej dyspozycyjności do podjęcia pracy. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 719/11. Inne rozumienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego w kontekście statusu bezrobotnego, stanowiło by nierówne traktowanie takich osób w porównaniu z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych (porównaj wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Po 697/15) oraz z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy niezbicie wynika, iż sam fakt zarejestrowania działalności gospodarczej (nawet w przypadku faktycznego jej nie wykonywania) stanowi przesłankę negatywną do uzyskania statusu bezrobotnego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej spawie nie jest także istotne czy skarżący z racji pełnienia funkcji członka zarządu w spółkach prawa handlowego pobiera z tego tytułu wynagrodzenie, czy też nie. Spółki prawa handlowego powinny dążyć do osiągania zysku. Ich działalność nie jest bezwynikowa. Dlatego nie można pracy w charakterze członka zarządu spółki prawa handlowego traktować na równi z wolontariatem w organizacjach społecznych, który kieruje się innymi zasadami i innymi zadaniami i nie wpływa w taki sposób na dyspozycyjność wolontarzysty. Porównaj w tym przedmiocie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 721/13. W myśl zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 Kpa organy administracji publicznej nie są uprawnione do relatywizowania ustawowych przesłanek nabycia określonego prawa - wręcz przeciwnie - w przypadku jasno określonych kryteriów jego nabycia albo utraty, przy dokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym, rola organu ogranicza się jedynie do subsumcji normy prawnej i wydania rozstrzygnięcia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji obu instancji, rozpoznając niniejszą sprawę prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawidłowo dokonały jego subsumpcji ze stanem prawnym. Braku podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego należało orzec jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.