II SA/Wa 1746/10
WyrokWSA w Warszawie2011-08-24
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Ewa Grochowska-Jung, Anna Mierzejewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń palną uzasadnia automatyczne cofnięcie tego pozwolenia przez organ Policji, czy też wymaga indywidualnej oceny uzasadnionej obawy użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego?Ratio decidendi
Wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń nie stanowi automatycznej podstawy do cofnięcia pozwolenia. Organ Policji musi dokonać indywidualnej oceny i wykazać, że istnieje uzasadniona obawa, iż osoba ta może użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Cofnięcie pozwolenia jest obligatoryjne jedynie wobec osób skazanych prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa.Stan faktyczny
J. S. posiadał pozwolenie na broń palną myśliwską, które zostało cofnięte decyzją Komendanta Policji z powodu toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwa przeciwko mieniu. Skarżący kwestionował zarzuty i wnosił o wstrzymanie cofnięcia pozwolenia do czasu prawomocnego wyroku. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, powołując się na ustawę o broni i amunicji. Skarga do WSA dotyczyła legalności tej decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz decyzję Komendanta Policji z dnia [...] lutego 2010 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, oraz zasądził na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Anna Mierzejewska Protokolant Asystent sędziego Monika Michnik-Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego J. H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] cofającą J. S. pozwolenie na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny Policji podniósł, iż organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. cofnął J. S. pozwolenie na broń palną myśliwską w związku z ustaleniem, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne m.in. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Komendant [...] Policji wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organ Policji uznał, iż w przypadku strony zachodzi uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W odwołaniu od decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. J. S. podniósł, iż nie popełnił zarzucanych mu czynów, zaś akt oskarżenia oparty został na pomówieniu i nieprawidłowościach zaistniałych w trakcie prowadzonego śledztwa przeciwko stronie oraz wynika z uprzedzeń policjantów do byłych funkcjonariuszy UOP. Natomiast samo postępowanie toczy się od 2005 r. Z tego też powodu odwołujący się wniósł o wstrzymanie wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń do czasu wydania prawomocnego wyroku sądu w sprawie karnej.
Nie znajdując podstaw do zawieszenia postępowania (Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową i myśliwską) oraz uwzględnienia środka zaskarżenia, organ odwoławczy rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobom, o których mowa m.in. w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. wzbudzającym uzasadnioną obawę, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, przy czym jako okoliczność tę obawę w szczególności uzasadniającą ustawodawca wskazał m.in. toczące się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu.
Z zebranego materiału dowodowego (akt oskarżenia - k. 66-79 akt administracyjnych) wynika, iż J. S. został oskarżony przez organy ścigania o to, że 1) w dniu 9 listopada 2005 r. w [...], działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 34.000,00 zł [...]., w ten sposób, że po uprzednim sfałszowaniu zaświadczenia o zatrudnieniu w firmie [...] z siedzibą w [...] co do kwestii zatrudnienia i uzyskiwania zarobków przez [...] w tej firmie, złożył wyżej wymieniony dokument, który miał znaczenie przy udzieleniu kredytu, tj. czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (usiłowanie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu oraz przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu i przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów),
2) w dniu 9 listopada 2005 r. w [...], działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 21.500,00 zł [...] w ten sposób, że po uprzednim sfałszowaniu zaświadczenia o zatrudnieniu w firmie [...] z siedzibą w [...] co do kwestii zatrudnienia i uzyskiwania zarobków przez [...] w tej firmie, złożył wyżej wymieniony dokument, który miał znaczenie przy udzielaniu kredytu, tj. czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
3) w dniu 4 listopada 2005 r. w [...] działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 7.500,00 zł [...] w ten sposób, że po uprzednim sfałszowaniu zaświadczenia o zatrudnieniu w firmie [...] z siedzibą w [...] co do kwestii zatrudnienia i uzyskiwania zarobków [...] w tej firmie, złożył wyżej wymieniony dokument, który miał znaczenie przy udzielaniu kredytu, tj. czyn z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
W ocenie organów Policji, ustalony w sprawie J. S. stan faktyczny wypełnia dyspozycję art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, ponieważ wystąpiła okoliczność, z którą sam ustawodawca związał istnienie uzasadnionej obawy możliwości użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zgodnie natomiast z jego wolą właściwy organ Policji ma możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej nie tylko, gdy dysponuje już prawomocnym orzeczeniem sądu skazującym posiadacza pozwolenia na broń za popełnienie wymienionych przykładowo w tym przepisie czynów, tj. w szczególności przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, ale również wtedy, gdy tylko toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o takie czyny. Strona została oskarżona o popełnienie przestępstw, które godzą m.in. w mienie, co obligowało organy Policji do cofnięcia jej pozwolenia na broń palną. Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nie przewidział żadnych wyjątków od tej reguły, ponieważ wobec oskarżonych o przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu organ musi jedynie ustalić fakt skazania lub prowadzenia postępowania o przestępstwa wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, a oceny, że obawa w takim przypadku istnieje, dokonał już sam ustawodawca (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1231/09).
Odnosząc się do zarzutów odwołania Komendant Główny Policji stwierdził, iż na zmianę stanowiska organów Policji nie mogły mieć wpływu argumenty strony co do zasadności wszczęcia przeciwko niej postępowania karnego czy też czasu jego prowadzenia, bowiem organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest uprawniony do orzekania o winie w postępowaniach karnych, a także do oceny czy i jakie przestępstwo posiadacz pozwolenia faktycznie popełnił. Organ podkreślił, iż z brzmienia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (właściwy organ Policji cofa pozwolenie...) wynika, że w takiej sytuacji, jak ustalona w niniejszej sprawie, sam ustawodawca dał prymat interesowi społecznemu nad słusznym interesem obywatela, wiążąc organy Policji co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej pozwolenia na broń. Żadne bowiem argumenty odwołania nie eliminują faktu toczącego się przeciwko stronie wskazanego postępowania karnego.
Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skarżący zarzucił organowi Policji naruszenie art. 100 § 2 k.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez uznanie, iż zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia albo poważną szkodę dla interesu społecznego.
W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w tym podkreślił zasadność wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik z urzędu ustanowiony skarżącemu w sprawie w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2011 r. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ oraz zsądzenie kosztów zastępstwa procesowego pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadniając powyższy wniosek pełnomocnik skarżącego podniósł m.in., iż J. S. przez całe jego życie wykazywał wzorową postawę obywatelską oraz etyczną. Nigdy nie był osobą karaną. Organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę opinii Prezesa [...] Koła Łowieckiego nr [...], którego skarżący był członkiem, w której to J. S. określano jako osobę przestrzegającą prawa łowieckiego i zasad etyki, człowieka spokojnego i zrównoważonego. Również opinie organów Policji - właściwych dla miejsca zamieszkania J. S. – potwierdzały fakt, że jest on osobą o nieposzlakowanej opinii, która nie miała nigdy kontaktów z grupami przestępczymi. Ponadto z orzeczenia lekarskiego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżący jest osobą zdrową umysłowo, w pełni poczytalną. O tym, iż przy podejmowaniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń organ powinien brać pod uwagę ważny czynnik, jakim jest dotychczasowa postawa skarżącego, wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne. Dotychczasowa postawa skarżącego nie pozwala na wniosek, iż w jego przypadku istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. J. S. jest osobą odpowiedzialną i świadomą ewentualnych konsekwencji posiadania broni myśliwskiej. Nigdy wobec jego osoby nie zostały zgłoszone żadne wątpliwości co do właściwego postępowania skarżącego z bronią.
Pełnomocnik skarżącego wskazał także na nowelizację ustawy o broni i amunicji i zmianę art. 15 ust. 1 pkt 6 w ten sposób, iż sankcja wskazana w treści tego przepisu dotyczy obecnie wyłącznie osób skazanych za określone w jego treści przestępstwa, a nie osób, co do których toczy się postępowanie karne. Gdyby zatem zaskarżona decyzja była wydawana w obecnie obowiązującym stanie prawnym, sytuacja skarżącego byłaby zgoła inna, gdyż z kręgu osób co do których w pewnych okolicznościach zasadne jest cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni wykluczone zostały osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, w niniejszej sprawie doszło do dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż organy administracji publicznej nie stwierdziły, aby przestępstwo, o popełnienie którego oskarżony jest J. S., miało jakikolwiek związek z posiadaniem przez niego pozwolenia na broń myśliwską.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodów zasygnalizowanych przez pełnomocnika skarżącego.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż w postępowaniu dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), rozstrzygnięcie sądu karnego, co do popełnienia przestępstwa przez osobę legitymującą się tym pozwoleniem nie będzie stanowiło kwestii prejudycjalnej. Zważywszy na odrębny przedmiot tych postępowań, a także ściśle określone w ustawie o broni i amunicji samodzielne przesłanki warunkujące cofnięcie pozwolenia na broń, postępowanie administracyjne prowadzone we wskazanym przedmiocie nie wymaga rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Zatem Komendant Główny Policji zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie ma postaw do zawieszenia postępowania.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać trzeba, iż w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zgodnie zaś z treścią art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Dokonując wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji na gruncie niniejszej sprawy należy rozstrzygnąć kwestię zasadniczą, czy wszczęcie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu wobec osoby posiadającej broń powoduje po stronie organu Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na posiadanie tej broni bez potrzeby przeprowadzania szczegółowego postępowania wyjaśniającego, czy też organ Policji jest zobowiązany do zebrania materiału dowodowego w sprawie w celu dokonania wszechstronnej oceny wystąpienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 5). Zapoznawszy się z uzasadnieniem tej uchwały stwierdzić należy, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Jednak przedstawiona wyżej analiza omawianej normy prawnej ograniczona została w powyższej uchwale do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Organ nie musi wobec tych osób przeprowadzać oceny czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący.
Odmiennie jednak przedstawia się sytuacja osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie określonych przestępstw. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie ma uzasadnienia prawnego zrównywanie osób skazanych prawomocnym wyrokiem Sądu za popełnienie przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z osobami, wobec których postępowanie karne jest prowadzone, a wynik tego postępowania (nie tracąc z pola widzenia fundamentalnej zasady domniemania niewinności) jest niepewny. Prezentowany pogląd został zaakceptowany przez ustawodawcę, który w art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 51, poz. 263) dokonał zmiany treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rezygnując ze stosowania sankcji cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do osób, wobec których wszczęto postępowanie karne.
W realiach niniejszej sprawy, Prokuratura Rejonowa w [...] w dniu [...] listopada 2006 r. (sygn. akt [...]) postawiła skarżącego w stan oskarżenia zarzucając mu m.in. popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, lecz do dnia orzekania w niniejszej sprawie (w okresie blisko 5 lat) postępowanie karne nie zostało zakończone.
Stwierdzić należy, iż sam tylko fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania przeciwko osobie o popełnienie przestępstw wymienionych w omawianej normie nie jest przesłanką wystarczającą do cofnięcia pozwolenia na broń. Taki też pogląd zaprezentowano m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09 i z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 559/10 (publikowane w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), który to skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W wywodach zawartych w przywołanych wyrokach NSA wskazał, iż obowiązująca obecnie ustawa o broni i amunicji dokonała implementacji Dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni 91/477/EWG, Dz. Urz. UE L 2008, Nr 179, s. 5. Artykuł 5 lit. b Dyrektywy, zgodnie z którym bez uszczerbku dla art. 3 państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; wyrok skazujący za popełnione umyślne przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie. Artykuł 3 Dyrektywy upoważnia, przy tym państwa członkowskie do uchwalenia w swym ustawodawstwie przepisów surowszych, niż przewidziane w niniejszej Dyrektywie. "Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w części wskazującej na osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu Dyrektywy Rady nie narusza, a jest przykładem, stosownie do art. 3 Dyrektywy, skorzystania przez krajowego ustawodawcę z możliwości uchwalenia surowszych przepisów, niż przewidziano w Dyrektywie. Surowsze przepisy ustawodawstwa krajowego nakazują jednak dokonania wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przy uwzględnieniu zasad konstytucyjnych. Podstawowe znaczenie w tym zakresie ma art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi stanowić podstawową wskazówkę interpretacyjną powołanego wyżej przepisu ustawy o broni i amunicji. Za odstąpieniem od wykładni gramatycznej w postępowaniu dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń przemawia również zasada proporcjonalności wynikająca z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W wyroku z 22 września 2005 r. (sygn. Kp 1/05, OTK ZU nr 8/A/2005, poz. 93) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zasada proporcjonalności - z jednej strony - stawia przed ustawodawcą "wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania (...) ingerencji w zakres prawa bądź wolności jednostki. Z drugiej zaś, winna ona być rozumiana jako wymóg stosowania takich środków prawnych, które będą skuteczne, a więc rzeczywiście służące realizacji zamierzonych przez prawodawcę celów. Ponadto chodzi tu o środki niezbędne, w tym sensie, że chronić będą określone wartości w sposób, bądź w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Niezbędność to również skorzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności ulegną ograniczeniu. Ingerencja (...) musi więc pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie. "Konieczność", którą wyraża art. 31 ust. 3 Konstytucji, mieści (...) w sobie postulat niezbędności, przydatności i proporcjonalności sensu stricto wprowadzanych ograniczeń".
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji – przy uwzględnieniu wskazanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OPS 4/09) przewiduje obligatoryjny nakaz cofnięcia pozwolenia na broń osobom skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. NSA we wskazanych powyżej wyrokach podkreślał, iż: "...z zasady proporcjonalności przesłanka konieczności ograniczenia praw została zrealizowana. Dalsze jednak ograniczanie – w tym przypadku nabytych praw – tylko z tej przyczyny, że wobec określonej osoby toczy się postępowanie o konkretne czyny, bez dokonywania dalszych ustaleń i analiz, narusza zasadę proporcjonalności. Co więcej, powyższemu przepisowi, in fine, przy stosowaniu wykładni gramatycznej można byłoby postawić zarzut nieproporcjonalności, ponieważ zakończenie toczącego się postępowania każdym innym orzeczeniem, niż wyrok skazujący, nie zniweczy skutków regulacji. W przypadku wyroku uniewinniającego nie jest przewidziana w ustawie w żadnej formie, a tym bardziej pełna, restitutio in integrum".
W świetle powyżej przedstawionych wywodów, nie jest uprawnione stanowisko orzekających w sprawie organów Policji, że bezpieczeństwo lub porządek publiczny (wymagające bezwzględnego cofnięcia pozwolenia na broń) doznają zagrożenia już przez sam fakt wszczęcia postępowania karnego. Nie każde zarzucane osobie w postępowaniu karnym naruszenie wartości wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wywołuje realne niebezpieczeństwo dla dóbr określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Stąd też należy od organów Policji wymagać wnikliwego zebrania i analizy materiału dowodowego i wykazania, że cechy osobiste posiadacza pozwolenia na broń nie dają rękojmi jej zgodnego z prawem wykorzystania. Wykazania zatem wymaga, że dalsze dysponowanie bronią przez stronę może wywołać uszczerbek w takich dobrach jak bezpieczeństwo i porządek publiczny.
Nie tracąc zatem z pola widzenia konstytucyjnej zasady domniemania niewinności oraz proporcjonalności należy dojść do wniosku, iż w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, cofnięcie pozwolenia na broń możliwe jest jedynie w przypadku, gdy prowadzące postępowanie organy wykażą, że w stosunku do osób tych istnieje uzasadniona obawa, iż mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne, na zasadzie automatyzmu, cofanie pozwolenia na broń każdej osobie, w stosunku do której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie będzie natomiast możliwe w przypadku wykazania, że wobec tejże osoby istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (patrz wyroki NSA z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09; z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2022/09; z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 847/09; z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 940/09 – publikowane w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Reasumując, organy obu instancji orzekając w niniejszej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co miało wpływ na końcowe rozstrzygnięcie. To z kolei obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ Policji będzie obowiązany wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu i dokonać oceny cech osobowościowych i zachowań skarżącego w aspekcie ustawowej przesłanki obawy użycia broni w sposób sprzeczny z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym, albowiem zgodnie z brzmieniem art. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O przyznaniu radcy prawnemu z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło