II SA/Wa 3251/21
WyrokWSA w Warszawie2022-04-29
Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Andrzej Kołodziej, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego może zostać przyznane osobie, która nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli brak ten wynika z życiowych wyborów, takich jak opieka nad rodzicami czy podejmowanie prac dorywczych bez opłacania składek, a nie z nadzwyczajnych, niezależnych od woli okoliczności?Ratio decidendi
Świadczenie w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego może zostać przyznane tylko wtedy, gdy wszystkie trzy przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS są spełnione łącznie: niespełnienie warunków ustawowych musi wynikać z szczególnych okoliczności, osoba nie może podjąć pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, a także nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Życiowe wybory, takie jak opieka nad rodziną czy podejmowanie prac dorywczych bez opłacania składek, nie stanowią szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jeśli nie są wynikiem nadzwyczajnych, niezależnych od woli zdarzeń.Stan faktyczny
Skarżący D.J. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ponieważ nie spełniał warunków ustawowych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Organ rentowy odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające odstępstwo od ogólnych zasad. Skarżący argumentował, że przerwy w zatrudnieniu wynikały z konieczności opieki nad rodzicami oraz trudnej sytuacji na lokalnym rynku pracy, a także z jego stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn.zm.), zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku D.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na mocy art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak choćby jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia.
Organ wskazał, że w świetle art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podstawę do przyznania świadczenia w drodze wyjątku mogą stanowić wyłącznie udowodnione okoliczności szczególne, które spowodowały brak wymaganego okresu ubezpieczenia, połączonego z należytym opłacaniem składek. Za szczególną okoliczność uważa się natomiast zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby, który wyklucza jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia jego skutków.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił na podstawie przedłożonej dokumentacji, że po uwzględnieniu okresów sprawowania przez wnioskodawcę opieki nad matką, D.J. udokumentował tylko 8 lat, 8 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 7 lat, 4 miesiące i 7 dni okresów składkowych i nieskładkowych w Polsce oraz rok, 3 miesiące i 28 dni zatrudnienia w Niemczech.
W tym kontekście organ zaznaczył, że przy ustalaniu prawa do świadczenia w drodze wyjątku bierze się pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia osoby ubezpieczonej. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Wa 2235/01 podał, że okres ten powinien być adekwatny do wieku i ponownie podkreślił, że niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które z kolei w rozpoznawanej sprawie zdaniem organu nie wystąpiły.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, wnioskodawca udowodnił jedynie rok, miesiąc i 6 dni okresów nieskładkowych w Polsce oraz rok, 3 miesiące i 28 dni okresów ubezpieczenia w Niemczech. Dodał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje krótkiego okresu, usprawiedliwionego szczególnymi okolicznościami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2017 r., sygn. akt 1056/17).
Ponadto, organ podniósł, że w okresach: od [...] sierpnia 1999 r. do [...] września 2003 r., od [...] sierpnia 2005 r. do [...] sierpnia 2007 r., od [...] czerwca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r., od [...] czerwca 2012 r. do [...] lipca 2015 r. oraz od [...] listopada 2016 r. do [...] września 2019 r. wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez wnioskodawcę pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Co prawda - jak wskazał organ - treść art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przyznania świadczenia od określonego okresu lub długości przerw pomiędzy poszczególnymi okresami zatrudnienia, jednak przyczyny, dla których dana osoba nie nabyła uprawnień do emerytury lub renty muszą mieć charakter szczególnych, czy wyjątkowych okoliczności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 714/09).
W związku z powyższym organ uznał, że analiza akt przedmiotowej sprawy nie wykazała, że wnioskodawca nie mógł w wymienionych okresach kontynuować zatrudnienia ze względu na szczególne okoliczności spowodowane stanem zdrowia. We wskazanych przerwach nie była bowiem orzeczona wobec wnioskodawcy całkowita niezdolność do pracy. Za datę jej powstania organ przyjął datę złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy, tj. [...] sierpnia 2020 r. Stąd organ uznał, że przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli wnioskodawcy, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.
Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na mocy których wnioskodawca wskazał, że przerwa w jego zatrudnieniu była wywołana koniecznością opieki nad jego rodzicami, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że mimo że opieka nad członkami rodziny jest bardzo pożądana ze względów społecznych, nie można uznać jej za szczególną okoliczność uniemożliwiającą nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zdaniem organu wiąże się to z życiowym wyborem pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i poświęceniu się opiece nad członkami rodziny, a kontynuowaniem zatrudnienia w celu zapewnienia sobie w przyszłości uprawnień emerytalno-rentowych. Ponadto, organ dodał, że Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] zaliczył do stażu pracy wnioskodawcy okres sprawowania opieki nad matką, tj. 3 miesiące i 2 dni okresów nieskładkowych.
Natomiast w związku ze wskazaniem wnioskodawcy, że w okresach przerw w ubezpieczeniu był zarejestrowany w urzędzie pracy, organ podniósł, że zainteresowany nie przedstawił żadnych dokumentów, które wskazywałyby na aktywne poszukiwanie przez niego zatrudnienia. Dodał w tym kontekście, że sam fakt bezrobocia nie jest szczególną okolicznością w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zdaniem organu w takiej sytuacji istotne znaczenie mają bowiem dowody potwierdzające rzeczywistą aktywność danej osoby w poszukiwaniu pracy, która ma zmierzać do zmiany tej sytuacji, nawet jeśli ostatecznie działania te zakończą się niepowodzeniem. Organ dodał, że okoliczności szczególnej w rozumieniu przywołanego przepisu nie stanowi także brak ofert dla osoby bezrobotnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2009 r., sygn. akt I OSK 295/09, z 26 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1540/14 oraz z 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1897/14).
Prezes ZUS wyjaśnił, że wykonywanie prac dorywczych, na które powołuje się skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, również nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie organu takie działanie należy bowiem uznać za wynik wyboru osoby decydującej się na pracę bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. W takiej sytuacji należy liczyć się z prawnymi konsekwencjami w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Organ zaznaczył, że osoby wykonujące prace dorywcze bez rejestracji nie ponoszą kosztów ubezpieczenia społecznego i nie uiszczają stosownych podatków, a instytucja ubezpieczenia społecznego zakłada z kolei pewną solidarność ubezpieczonych, którzy opłacają składki, aby w przyszłości korzystać z ubezpieczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1785/11).
Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu powyższego świadczenia. Trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Omawiane świadczenie nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.J. zakwestionował decyzję z [...] lipca 2021 r. i wniósł o jej uchylenie, a także o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięcia zarzucił naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpiły wszystkie przesłanki, których spełnienie konieczne jest do uzyskania żądanego świadczenia;
2. prawa postępowania, tj. art. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy, pominięcie istotnych okoliczności przywoływanych przez skarżącego, a także brak zebrania, rozpatrzenia i oceny całości materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi D.J. wskazał, że spełnił wszystkie warunki do przyznania mu żądanego świadczenia. Był bowiem osobą ubezpieczoną, a obecnie nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym z uwagi na szczególne okoliczności i całkowitą niezdolność do pracy uniemożliwiającą mu podjęcie zatrudnienia. Skarżący podniósł także, że nie ma niezbędnych środków utrzymania.
W ocenie skarżącego zgodnie z przepisami świadczenie w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od stażu pracy, a więc przywoływany przez organ brak wymaganych okresów składkowych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
D.J. podkreślił, że nie był w stanie wypracować świadczenia w trybie zwykłym wskutek okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia. Wskazał, że mieszka w specyficznym regionie, który znany jest z wysokiego bezrobocia i pracy sezonowej, podczas której pracodawcy niechętnie zatrudniają kogokolwiek na podstawie umowy o pracę. Skarżący podniósł, że przez wiele lat opiekował się rodzicami i musiał za wszelką cenę zapewniać im środki do życia. W związku z tym wykonywał dorywcze prace sezonowe, które nie były podejmowane na podstawie legalnego zatrudnienia, co z kolei wpływało na upływ lat jego stażu pracy. Z uwagi na stan zdrowia rodziców i konieczność sprawowania opieki nad nimi, skarżący nie mógł wyjechać za granicę w celach zarobkowych.
D.J. wskazał, że dopiero w ostatnich latach mógł pozwolić sobie na wyjazd do innego kraju i legalne zatrudnienie, ale pracę przerwała mu choroba. Jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie mu świadczenia skarżący długo chorował, co organ pominął w swoich rozważaniach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie.
Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być zatem sama trudna sytuacja materialna skarżącego. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony miał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w tym trybie jest zasadne.
Z brzmienia art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że jest to przepis, na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności mające znaczenie dla wnioskowanego świadczenia.
W ocenie Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym.
Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym był krótki okres składkowy i nieskładkowy D.J. wynoszący zaledwie 8 lat, 8 miesięcy i 5 dni tych okresów, w tym 7 lat, 4 miesiące i 7 dni okresów składkowych i nieskładkowych w Polsce oraz 1 rok, 3 miesiące i 28 dni zatrudnienia w Niemczech. Brak jest podstaw do zakwestionowania tego ustalenia organu. Wprawdzie świadczenie w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od stażu pracy, jednak nie budzi wątpliwości, że ustawodawca przewidział możliwość jego przyznania osobom, które na przestrzeni całego życia wykazywały aktywność zawodową, a jedynie na skutek okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia nie były w stanie wypracować świadczenia w trybie zwykłym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 764/05, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Z akt sprawy wynika, że w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy skarżący udowodnił 1 rok i 6 dni okresów składkowych w Polsce oraz 1 rok, 3 miesiące i 28 dni okresów ubezpieczenia w Niemczech. Ponadto od [...] sierpnia 1999 r. do [...] września 2003 r., od [...] sierpnia 2005 r. do [...] sierpnia 2007 r., od [...] września 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r., od [...] czerwca 2012 r. do [...] lipca 2015 r. oraz od [...] listopada 2016 r. do [...] września 2019 r. wystąpiły przerwy w wykonywaniu pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W okresach przerw w ubezpieczeniu skarżący nie miał orzeczonej całkowitej (za datę powstania całkowitej niezdolności do pracy przyjęto datę złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy, tj. [...] sierpnia 2020 r.) lub chociażby częściowej niezdolności do pracy. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego nie wynikają też żadne inne przeszkody, które uniemożliwiałyby kontynuowanie przez skarżącego w ww. okresie zatrudnienia, a które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Słusznie zatem Prezes ZUS podniósł, że w przypadku skarżącego nie można mówić, iż niespełnienie przez niego przesłanek do nabycia świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności.
Podkreślić należy, że rezygnacja z zatrudnienia na rzecz opieki nad rodzicami nie usprawiedliwia braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia i nie wystarcza do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Poświęcenie się obowiązkom rodzinnym nie może być uznane za szczególną okoliczność, uzasadniającą bezczynność zawodową i dającą tytuł do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Jest to życiowy wybór pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i poświeceniu się opiece nad członkami rodziny, a kontynuowaniem zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień emerytalno-rentowych, wynikających z ubezpieczenia społecznego.
Ponadto organ trafnie stwierdził, że okresy pozostawania bez pracy, nawet potwierdzone formalną rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie mogą być zaliczone do okresu ubezpieczenia, bowiem nie stanowią okresu składkowego, ani nieskładkowego. Samo powoływanie się na fakt bycia bezrobotnym nawet potwierdzony przez urząd pracy, nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero przedstawienie dowodów wskazujących na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwala na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu spowodowanej szczególnymi okolicznościami. Tak więc trudna sytuacja na rynku pracy i zjawisko bezrobocia nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, usprawiedliwiających niewypracowanie wymaganego okresu w celu uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Okolicznością taką nie jest również brak ofert pracy dla osoby bezrobotnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00; 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 3741/01; 3 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1396/14; 24 lipca 2001 r. sygn. akt 444/01; 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 517/13; orzeczenia dostępne j.w.).
Sąd podziela stanowisko organu, że za okoliczność szczególną nie można uznać świadomego podejmowania przez skarżącego prac dorywczych, bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Słusznie organ podniósł, że był to świadomy wybór skarżącego, który spowodował określone skutki, w sferze uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Organ prawidłowo zatem wskazał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a tym samym nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Niewątpliwie D.J. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jednakże nie wystarcza to do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Nie można go utożsamiać ze świadczeniem socjalnym, którego przyznanie zależy od potrzeb osoby o nie się ubiegającej.
Konkludując należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa procesowego (art. 7, art. 8 , art. 9, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), jak i prawa materialnego (art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).
Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło