II SA/Wa 431/13

WyrokWSA w Warszawie2013-04-17

Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Andrzej Góraj, Danuta Kania

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca opłatę za świadczenia przedszkolne w wysokości 1,50 zł za każdą rozpoczętą godzinę ponad wymiar bezpłatnych świadczeń (5 godzin dziennie) narusza przepisy ustawy o systemie oświaty, w szczególności zasadę ekwiwalentności świadczeń i czy delegowanie szczegółowych zasad odpłatności do umowy cywilnoprawnej jest dopuszczalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy ustalająca opłatę za świadczenia przedszkolne w wysokości 1,50 zł za każdą rozpoczętą godzinę ponad wymiar bezpłatnych świadczeń (5 godzin dziennie) nie narusza przepisów prawa. W aktualnym stanie prawnym kryterium decydującym o możliwości pobierania opłat jest czas pobytu dziecka w placówce, a nie rodzaj świadczeń. Opłaty te mają charakter symboliczny i nie muszą być kalkulowane w oparciu o zasadę ekwiwalentności. Delegowanie szczegółowych zasad odpłatności do umowy cywilnoprawnej ma charakter organizacyjny i informacyjny, nie przenosząc kompetencji rady gminy.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w S. zaskarżył uchwałę Rady Gminy S. dotyczącą ustalenia wysokości opłat za świadczenia przedszkolne. Zarzucił naruszenie ustawy o systemie oświaty poprzez ustalenie opłaty za każdą rozpoczętą godzinę świadczeń w wysokości 1,50 zł, co miało naruszać zasadę ekwiwalentności, oraz poprzez delegowanie szczegółowych zasad odpłatności do umowy cywilnoprawnej. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że opłata jest zgodna z prawem i ma charakter symboliczny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Prokuratora Rejonowego w S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Andrzej Góraj Danuta Kania (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w S. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne prowadzone przez Gminę S. oddala skargę. W dniu [...] sierpnia 2011 r. Rada Gminy w S. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne prowadzone przez Gminę S. W podstawie prawnej ww. uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 5c pkt 1, art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). W § 1 ust. 1 ww. uchwały wskazano, iż w przedszkolach publicznych prowadzonych przez Gminę S. świadczenia w zakresie realizacji programu wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego są realizowane bezpłatnie w wymiarze 5 godzin dziennie. W ust. 2 § 1 ustalono, że świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć określony w § 1 ust. 1 obejmują następujące zajęcia opiekuńczo-wychowawcze wspierające prawidłowy rozwój dziecka: a) działania opiekuńcze dostosowane do wieku i potrzeb dziecka, b) zabawy plastyczne, muzyczne, teatralne, twórcze i inne rozwijające zdolności dzieci oraz zaspakajające ich potrzebę aktywności i zainteresowania, c) zajęcia w ramach kół zainteresowań, d) gry i zabawy edukacyjne wspomagające rozwój psychofizyczny, emocjonalny i społeczny dziecka, e) zajęcia opiekuńcze wspierające dzieci w czynnościach samoobsługowych. W § 2 uchwały ustalono, że opłata za świadczenia wymienione w § 1 ust. 2 wynosi 1,50 zł za każdą rozpoczętą godzinę świadczeń. Zgodnie z § 3 uchwały szczegółowy zakres świadczeń, o których mowa w § 1 ust. 2 oraz zasady odpłatności za te świadczenia określa umowa cywilnoprawna zawarta między dyrektorem przedszkola publicznego a rodzicami (opiekunami prawnymi) dziecka. Traci moc uchwała nr [...] Rady Gminy w S. z dnia [...] listopada 2001 r. w sprawie opłat za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli (§ 4). Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy S. (§ 5). Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z mocą obowiązującą od 1 września 2011 r. (§ 6). Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w S., który, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, zarzucając istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: - art. 14 ust. 5 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez ustalenie, w § 2 uchwały, opłaty za każdą rozpoczętą godzinę korzystania przez dziecko ze świadczeń, o których mowa w § 1 ust. 2 uchwały, która nie odnosi się do rzeczywistego czasu korzystania ze świadczeń, a w konsekwencji narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń, - art. 7 i 94 Konstytucji RP i art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty poprzez ustalenie w § 3 uchwały, iż szczegółowe zasady pobierania opłat określone zostaną w umowie cywilnoprawnej, zawartej pomiędzy dyrektorem przedszkola a rodzicami, w sytuacji, gdy art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie przewiduje w tym zakresie delegacji kompetencji. W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, iż art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty stanowi, że przedszkole publiczne zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie. W pozostałym wymiarze Rada Gminy, zgodnie z treścią art. 14 ust. 5 ww. ustawy, ma prawo wprowadzić na podstawie uchwały opłatę za świadczenia realizowane w czasie przekraczającym wymiar zajęć bezpłatnych. Opłata ta powinna szczegółowo określać, jakie świadczenia i w jakiej wysokości wchodzą w zakres wskazanej w art. 14 ust. 5 ustawy opłaty. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał na konieczność precyzyjnego określania wymiaru i jakości tych świadczeń, niejako w formie cennika i w oparciu o zasadę ekwiwalentności świadczeń. W § 2 zaskarżonej uchwały taki cennik został określony, a kwotę 1,50 zł należy odnieść do każdego świadczenia z osobna, z uwagi na to, że nie mogą być one świadczone jednocześnie. Realna wysokość opłat uzależniona została od czasu przebywania dziecka w przedszkolu, jednakże w "zaokrągleniu" do pełnej godziny. Pobieranie kwoty 1,50 zł za każdą rozpoczętą, dodatkową godzinę świadczenia prowadzi do jednolitego traktowania dzieci przebywających w przedszkolu jedynie kilka minut ponad wymiar bezpłatnego czasu zajęć z tymi, które korzystają ze świadczeń przez pełnych 6 godzin. Zdaniem skarżącego, świadczy to w dobitny sposób o łamaniu zasady ekwiwalentności świadczeń i ustaleniu wysokości opłaty niemającej żadnego związku z rzeczywistymi ich kosztami. Wymogom stawianym przez ustawę może zadośćuczynić jedynie wprowadzenie przepisu o proporcjonalnym zmniejszeniu kwoty świadczenia w zależności od czasu spędzanego przez dziecko w przedszkolu. Następnie skarżący wskazał, iż przepis art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie przewiduje delegacji kompetencji na inny podmiot, niezależnie od tego, czy delegowanoby na niego uprawnienia do samego ustanowienia opłaty, czy jedynie do jej uszczegółowienia. W związku z tym Rada Gminy w S. nie miała prawa do tego, aby swoje uprawnienia w zakresie szczegółowego ustalania zakresu świadczeń scedować na dyrektorów przedszkoli publicznych. Rada Gminy ma obowiązek możliwie najbardziej precyzyjnie określić zakres świadczeń, wchodzących w skład opłaty, przekazując opiekunom dziecka pełną informację o tym, co dziecko otrzymuje w zamian. Należy jednak, po sporządzeniu swoistego "cennika" świadczeń, umożliwić rodzicom złożenie oświadczenia w przedmiocie wyboru wszystkich, bądź tylko niektórych z nich. Oświadczenie to nie będzie jednak konstytuowało umowy cywilnoprawnej z uwagi na administracyjnoprawny charakter świadczenia. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w S. wniosła o oddalenie skargi w całości, ewentualnie o jej odrzucenie, podnosząc, że przedstawione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy ustawy o systemie oświaty nie określają w żaden sposób czasu realizacji podstawy programowej, jednakże - jak wynika z § 10 ust. 2 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61, poz. 624 ze zm.) - czas przeznaczony na realizację podstawy programowej wynosi nie mniej niż 5 godzin dziennie. Organ prowadzący zobowiązany jest realizować podstawę programową, a zatem bezpłatne nauczanie wynosi 5 godzin dziennie. Rada może wydłużyć ten czas według swego uznania. Zdaniem organu, ustalenie opłaty w wysokości 1,50 zł za każdą rozpoczętą godzinę ponad czas realizacji podstawy programowej realizuje zasadę ekwiwalentności świadczeń. Opłata jest bowiem pobierana tylko i wyłącznie, gdy dziecko korzysta z zajęć wymienionych w § 2 ust. 1 uchwały. Opłata miesięczna nie ma charakteru opłaty stałej i jest wyliczana na podstawie liczby godzin pobytu dziecka w przedszkolu, w oparciu o prowadzone listy obecności. Rodzicom pozostawia się swobodny wybór korzystania tylko z bezpłatnej podstawy programowej lub też z przedłużonego czasu pobytu dziecka w przedszkolu, za który pobiera się opłatę. Ustawa o systemie oświaty nie wymaga określenia, za jakie konkretnie świadczenia będą pobierane opłaty od rodziców przedszkolaków, stąd ogólnie określono rodzaj zajęć w § 1 ust. 2 uchwały. Nie ma przepisu prawa, który nakładałby na gminę obowiązek wykazania związku między oferowanymi usługami, a odpłatnością za korzystanie z nich. Dalej organ wskazał, iż w § 3 zaskarżonej uchwały wskazano na możliwość zawarcia umów cywilnoprawnych pomiędzy dyrektorem przedszkola a rodzicami dzieci, regulujących zakres świadczeń, zasady pobierania opłat miesięcznych za świadczenia, termin obowiązywania umowy oraz warunki jej wypowiadania. Zatem tylko i wyłącznie od woli rodziców zależy przebywanie dzieci w przedszkolu po upływie 5 godzin realizacji podstawy programowej. Rada Gminy nie scedowała na inne podmioty samego prawa do ustalania wysokości opłaty. Zapis § 3 nie może być rozumiany jako przyznający dyrektorowi przedszkola uprawnienia do ustalenia zakresu świadczeń i związanej z tym wysokości opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd, w razie uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że wydane zostały z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przesłanki nieważności aktu organu gminy określone zostały w art. 91 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa, co wynika z treści art. 90 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Powyższe oznacza, że jedynie istotne naruszenie prawa może być podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia. Takim uchybieniem jest m.in. naruszenie przepisów prawa, wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub podstawę prawną, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny. Samorząd terytorialny, 2001, z.1-2). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, przyjmuje się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego, będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (v. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ.: OwSS 1998/3/79, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 679/12, publ. CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie nieważności uchwały może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że skarga Prokuratora Rejonowego w S. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała Rady Gminy w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie narusza prawa. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowi przepis art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), zawierający delegację do ustalenia przez organ prowadzący wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne. Przepis ten odwołuje się do art. 6 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, określającego ramy tych świadczeń. W aktualnym, od 1 września 2010 r., stanie prawnym opłaty te ustalane są za czas przekraczający bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę, określony przez organ prowadzący. Przy czym czas bezpłatnych świadczeń nie może być krótszy niż 5 godzin dziennie. Należy zwrócić uwagę, że do 1 września 2010 r. zakres bezpłatnych świadczeń udzielanych przez przedszkole publiczne odwoływał się do bezpłatnego nauczania i wychowania w zakresie co najmniej podstaw programowych wychowania przedszkolnego (pierwotnie minimum programowego wychowania przedszkolnego). Stosownie do § 10 ust. 2 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. nr 61, poz. 624 ze zm.), dzienny czas pracy przedszkola, przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego, jest nie krótszy niż 5 godzin dziennie. Na tle ówcześnie regulowanej kwestii bezpłatności świadczeń udzielanych przez przedszkola publiczne wypracowane zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko o konieczności wskazania zarówno konkretnych świadczeń, które podlegają opłacie, jak i starannej kalkulacji ekonomicznej (v. wyroki NSA: z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2125/12, z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 2035/10, z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1554/10, publ.: CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek precyzowania przez rady gmin świadczeń udzielanych przez przedszkola ponad podstawę programową i wysokość tych opłat, odpowiadających każdemu z tych świadczeń, był niezbędny, bowiem tylko tak istniała możliwość weryfikacji, czy faktycznie opłatą nie są objęte świadczenia, które są ustawowo bezpłatne. Natomiast dokonana ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. nr 148, poz. 991) nowelizacja m.in. art. 6 i art. 14 ust. 5 wprowadziła zasadę, że co najmniej 5 godzin dziennie przedszkole świadczy swoje usługi bezpłatnie. W tym czasie powinno realizować podstawy programowe wychowania przedszkolnego. Jednakże w pozostałym czasie też może ten program realizować, ale podlega on już opłacie. Porównując te dwa rozwiązania prawne, można skrótowo ująć, iż do 1 września 2010 r. bezpłatne były świadczenia związane z realizacją przez przedszkole publiczne podstawy programowej wychowania przedszkolnego, a po tym dniu - świadczenia udzielane w określonym przez organ czasie, nie mniej niż 5 godzin dziennie. W aktualnym stanie prawnym przy ustalaniu opłat w trybie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie ma już znaczenia jakie świadczenia, czy to związane z realizacją podstawy programowej, czy też z nią nie związane, będą realizowane w czasie objętym bezpłatnym pobytem w przedszkolu (v. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1581/12, I OSK 2158/12, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały wskazano, iż w przedszkolach publicznych prowadzonych przez Gminę S. świadczenia w zakresie realizacji programu wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego są realizowane bezpłatnie w wymiarze 5 godzin dziennie. W ust. 2 § 1 ustalono, że świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć określony w § 1 ust. 1 obejmują wymienione zajęcia opiekuńczo-wychowawcze wspierające prawidłowy rozwój dziecka (lit. a - e). Z powyższego wynika, że przedszkola prowadzone przez Gminę S. świadczą bezpłatnie usługi dydaktyczno-wychowawcze i opiekuńcze przez 5 godzin dziennie i w tym czasie realizują podstawy programowe wychowania przedszkolnego. W czasie pozostałego, odpłatnego pobytu dziecka w przedszkolu, przekraczającego 5-godzinny pobyt bezpłatny, placówki te również świadczą zajęcia opiekuńczo - wychowawcze, przy czym bez znaczenia - w świetle powołanych wyżej przepisów - jest to, czy świadczenia te mieszczą się, czy też wykraczają poza podstawę programową. W aktualnym stanie prawnym jedynym kryterium, decydującym o możliwości pobierania opłat za świadczenia przedszkolne, jest czas pobytu dziecka w placówce, wykraczający poza minimalny 5 - godzinny, nieodpłatny czas takiego pobytu, nie zaś rodzaj świadczeń. Zauważyć również należy, że zakres świadczeń przedszkola publicznego jest określony ustawowo i dotyczy wychowania i opieki nad dziećmi. Natomiast szczegółowy zakres pracy wychowawczo-dydaktycznej i opiekuńczej danego przedszkola określa jego statut, o czym stanowi art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Statut przedszkola stanowi podstawę do opracowania programu wychowawczego, a także ramowego rozkładu dnia, który obliguje nauczyciela danego oddziału do ustalenia szczegółowego rozkładu dnia, z uwzględnieniem potrzeb i zainteresowań dzieci oraz oczekiwań rodziców (załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r.). W związku z tym zbędne jest określanie w uchwale w sposób szczegółowy świadczeń, za które opłaty są pobierane, skoro nie ma wątpliwości, że przedszkole musi realizować program wychowawczo-dydaktyczny i sprawować opiekę nad dziećmi, a realizacja tych zadań podlega kontroli zarówno nadzoru pedagogicznego, administracyjnego, jak i społecznego poprzez radę przedszkola i radę rodziców. Wbrew stanowisku skarżącego, zaskarżona uchwała nie wprowadza opłaty stałej (ryczałtowej) za uczęszczanie dziecka do przedszkola. Opłata ta jest bowiem naliczana za każdą rozpoczętą godzinę pobytu dziecka w przedszkolu. Uzależniona jest więc od czasu, przez jaki udzielane są świadczenia w zakresie wychowania i opieki nad dzieckiem. O opłacie stałej można mówić w sytuacji, gdy jest ona ustalona nieadekwatnie do czasu, w jakim są udzielane świadczenia, co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego odnośnie konieczności precyzyjnego określania cennika świadczeń w oparciu o zasadę ekwiwalentności, co pozwoliłoby skontrolować ich adekwatność do rodzaju, jakości i czasu trwania świadczeń. Stanowisko takie byłoby zasadne w sytuacji, gdyby opłaty pokrywały koszty osobowe i rzeczowe, związane z realizacją świadczeń wychowawczo-dydaktycznych i opiekuńczych udzielanych przez dane przedszkole. Natomiast w sytuacji, gdy opłaty te mają charakter symboliczny i z oczywistych względów stanowią jedynie niewielki procent ponoszonych przez gminę kosztów udzielanych świadczeń, przeprowadzenie takiej kalkulacji nie jest uzasadnione. Takie bowiem opłaty w żaden sposób nie mogą naruszać zasady ekwiwalentności (v. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1776/12, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie opłaty mają właśnie charakter symboliczny i stanowią one w istocie niewielki ułamek kosztów, ponoszonych przez organ prowadzący, tj. kosztów osobowych oraz rzeczowych, w tym kosztów utrzymania budynku i zapewnienia odpowiedniego wyposażenia. Wbrew twierdzeniom skargi, nie można uznać, że ustalona na tak symbolicznym poziomie opłata na przedmiotowe świadczenia "dobitnie łamie zasadę ekwiwalentności", ponieważ nie różnicuje sytuacji dzieci przebywających w przedszkolu kilka minut ponad 5 bezpłatnych godzin od tych, które przebywają pełne 6 godzin. W ocenie Sądu przyjęte rozwiązanie nie tylko uwzględnia sytuację społeczeństwa Gminy, ale w sposób racjonalny ujednolica sytuację dzieci oraz pracowników, mających zapewnić im odpowiednią opiekę. Nieuzasadniony jest również zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 7 i 94 Konstytucji RP oraz art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, sformułowany w stosunku do § 3 uchwały, stanowiącego, że szczegółowy zakres świadczeń oraz zasady odpłatności za te świadczenia określa umowa cywilnoprawna. W ocenie Sądu przedmiotowa regulacja nie wykracza poza granice normatywne zaskarżonej uchwały. Dotyczy ona wyłącznie sytuacji indywidualnych, czyli jednostkowego określania zakresu odpłatności za świadczenia w każdym konkretnym przypadku. Sformułowanie "zakres świadczeń" nie donosi się w istocie do rodzaju świadczeń, lecz do czasu pobierania tych świadczeń, zadeklarowanego przez rodziców w przypadku każdego dziecka. Chodzi tu więc o "zakres czasowy" świadczeń, czyli ilość godzin, jaką w poszczególnych dniach dziecko spędza w przedszkolu ponad 5 bezpłatnych godzin. Określenie tych danych w umowie, podobnie jak i zasad odpłatności, służy więc wyłącznie celom organizacyjnym i informacyjnym. W żaden sposób nie stwarza możliwości modyfikacji wysokości opłaty za świadczenia. W konsekwencji zapis § 3 uchwały nie przenosi na rzecz innego podmiotu (dyrektora przedszkola) kompetencji przewidzianych dla Rady Gminy w ww. przepisach o systemie oświaty i nie wykracza poza granice upoważnienia ustawowego. W konkluzji stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę jej podjęcia. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło