II SA/Wa 51/18
WyrokWSA w Warszawie2018-08-02
Skład orzekający: Danuta Kania, Maria Werpachowska, Iwona Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej, który został powołany do zawodowej służby wojskowej jeszcze przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej, a faktycznie podjął służbę wojskową po 16 dniach od zwolnienia ze Straży Granicznej, jest uprawniony do otrzymania odprawy po zwolnieniu ze Straży Granicznej, jeśli art. 122 ustawy o Straży Granicznej stanowi, że odprawa nie przysługuje funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że funkcjonariusz nie jest uprawniony do odprawy. Kluczowe jest 'przyjęcie do służby', a nie 'rozpoczęcie pełnienia służby'. Skoro funkcjonariusz został powołany do zawodowej służby wojskowej jeszcze przed zwolnieniem ze Straży Granicznej, to warunek 'bezpośredniego przyjęcia do służby' w rozumieniu art. 122 ustawy o Straży Granicznej jest spełniony, nawet jeśli faktyczne podjęcie służby nastąpiło po 16 dniach przerwy. Odprawa ma charakter jednorazowy i zapobiega jej wielokrotnemu wypłacaniu.Stan faktyczny
Skarżący J. W. został zwolniony ze służby w Straży Granicznej w dniu 31 sierpnia 2014 r. na własną prośbę. Jeszcze przed zwolnieniem, w dniu 25 czerwca 2014 r., został powołany do zawodowej służby wojskowej, którą faktycznie podjął 16 września 2014 r. Po zwolnieniu ze Straży Granicznej nie otrzymał odprawy, ponieważ organy uznały, że podjął on bezpośrednio zawodową służbę wojskową, co zgodnie z art. 122 ustawy o Straży Granicznej wyklucza prawo do odprawy. Skarżący kwestionował tę interpretację, wskazując na przerwę między służbami i odmienną interpretację pojęcia 'bezpośrednio' w orzecznictwie wojskowym.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy - oddala skargę -
Decyzja nr [...] z dnia [...] października 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), art. 122 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1643 z późn. zm.) Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmawiającą wypłaty J. W. odprawy.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] czerwca 2017 r. do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wpłynęło wystosowane w dniu [...] maja 2017 r. przez pełnomocnika J. W., ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty odprawy w wysokości 6-miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym wraz ustawowymi odsetkami za zwłokę liczonymi od 15 sierpnia 2014 r. do dnia zapłaty. Do wezwania załączono odpis decyzji nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Z. z dnia [...] kwietnia 2017 r.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej pismami z dnia [...] lipca 2017 r. ldz. [...] i [...] zawiadomił pełnomocnika J. W. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie, informując ponadto o prawach wynikających z art. 10 § 1, art. 32, art. 33 § 1-3, art. 40 § 2, 4 i 5, art. 41 § 1 art. 73 § 1, la i § 2 oraz art. 81 kpa, a także organ odniósł się do żądania wypłaty odsetek.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w dniu [...] września 2013 r. SG J. W. złożył do Dowódcy Wojsk Lądowych w W. wniosek o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Wniosek został zaakceptowany w dniu [...] czerwca 2014 r. przez Dowódcę Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, który następnie rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. powołał ww. do zawodowej służby wojskowej, w wyniku czego dowódca [...] Brygady Kawalerii Pancernej w Z. wyznaczył [...]. SG J. W. na stanowisko służbowe z dniem [...] września 2014 r.
W dniu [...] sierpnia 2014 r. J. W. złożył do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby, określając w nim termin zwolnienia na dzień [...] sierpnia 2014 r.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. zwolnił J. W. ze służby w Straży Granicznej, na podstawie art. 45 ust. 3 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej.
W dniu 11 sierpnia 2014 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej otrzymał z Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. zawiadomienie o powołaniu J. W. do zawodowej służby wojskowej, z terminem stawiennictwa w jednostce wojskowej w Z. celem rozpoczęcia służby w dniu [...] września 2014 r.
Organ odwoławczy podał też, że organ I instancji wskazał, iż rozpatrując wniosek J. W. o zwolnienie go ze służby posiadał wiedzę o jego powołaniu do zawodowej służby wojskowej, w dniu [...] czerwca 2014 r. i mimo art. 45 ust. 3 ustawy, który uprawnia do zwolnienia w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia pisemnego wystąpienia ze służby, przychylił się do prośby funkcjonariusza i zwolnił go w terminie przez niego wskazanym, co oznacza, iż zachował on otrzymane uposażenie za sierpień 2014 r. pomimo zakończenia służby z dniem [...] sierpnia 2014 r.
Organ I instancji odniósł się również do zawartego w "wezwaniu do zapłaty" stwierdzenia, iż pomiędzy pełnieniem służby przez J. W., a jego służbą w Wojsku Polskim istniała przerwa czasowa. Organ przytoczył w tym miejscu fragmenty art. 118 i 122, analizując w szczególności występujące w art. 122 określenie: "bezpośrednio" i doszedł do wniosku że "bezpośrednio to innymi słowami "w chwili następnej po czymś lub poprzedzającej coś, krótko przed kimś lub po kimś". Określenie to oznacza, że tuż po zwolnieniu ze służby funkcjonariusz został bez zbędnej zwłoki przyjęty do innej służby. Określenie "bezpośrednio" nie jest tożsame ze zwrotem "bez dnia przerwy", na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 1994 r. sygn. akt II SA 234/94.
Odnosząc się zaś się do przedłożonej przez pełnomocnika J. W. decyzji nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Z. z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji podkreślił, iż ustawodawca nie uzależnił prawa do odprawy dla zwalnianego funkcjonariusza od wysokości odprawy w poszczególnych służbach lecz od tego, czy w innej służbie niż służba w Straży Granicznej przysługuje prawo do odprawy. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt I OSK 540/10.
Ponadto organ I instancji wskazując, na art. 111 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej omówił kwestię żądania odsetek.
J. W. złożył odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucając decyzji
1) naruszenie art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), poprzez jego błędne zastosowanie mimo, iż ze stanu faktycznego sprawy nie wynikają przesłanki wskazujące na utratę uprawnienia do odprawy, w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej,
2) naruszenie art. 122 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz, 675 ze zm.), poprzez jego błędne zastosowanie oraz błędną wykładnię zwrotu "bezpośrednio" skutkujące uznaniem, że po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej podjął bezpośrednio zawodową służbę wojskową,
3) naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kpa, zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona."
Komendant Główny Straży Granicznej, rozpatrując odwołanie przywołał art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, zgodnie z którym funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje odprawę i wskazał, że J.W. został zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 3 (własna prośba). Zgodnie zaś z art. 122 odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
Organ uznał, że z art. 122 wynika, że pomimo zwolnienia funkcjonariusza ze służby z zastosowaniem jednej z wymienionych w art. 118 ust. 1 podstaw prawnych prawo do odprawy nie przysługuje, jeżeli bezpośrednio po zwolnieniu podjął zawodową służbę wojskową lub inną służbę, w której przysługuje prawo do takich świadczeń. J. W. został przyjęty do zawodowej służby wojskowej, w której przysługuje prawo do odprawy, o czym m. in. świadczy przyznanie mu po zwolnieniu z tej służby - odprawy - decyzją nr [...] przez Dowódcę [...] Brygady [...], a następnie utrzymanie tej decyzji w mocy decyzją nr [...] przez Dowódcę JW [...].
Stąd też organ uznał, że należy rozważyć, czy do zawodowej służby wojskowej został przyjęty "bezpośrednio" po zwolnieniu ze Straży Granicznej, gdyż jest to pojęcie nieostre, a ustawa o Straży Granicznej go nie definiuje. Organ przywołał Słownik Języka Polskiego, PWN, Warszawa 1983 r., t. 1, str. 148, z którego wynika, że pojęcie "bezpośrednio" oznacza: 1) "bez jakiegokolwiek pośrednictwa, osobiście, wprost"; 2) bez czegoś co przegradza; 3) "w chwili następującej po czymś lub poprzedzającej coś". Na gruncie art. 122 ustawy o Straży Granicznej podjęcie zawodowej służby wojskowej przez J. W. nastąpiło "bez jakiegokolwiek pośrednictwa". Podjęcia tej służby nie poprzedzał okres innego zatrudnienia, czy jakiejkolwiek innej działalności zawodowej. Wręcz przeciwnie, J. W. został powołany do zawodowej służby wojskowej (na własny wniosek) rozkazem nr [...] Dowódcy Generalnego Sił Zbrojnych z dnia [...] czerwca 2014 r., a następnie w dniu [...] lipca 2014 r. Dowódca [...] Brygady [...] w Z. wyznaczył go na stanowisko służbowe z dniem [...] września 2014 r. natomiast zwolniony ze służby w Straży Granicznej został rozkazem personalnym nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. z dniem [...] sierpnia 2014 r. Oznacza to zdaniem organu, że do zawodowej służby wojskowej został powołany przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej, przy czym faktycznie podjął tę służbę w dniu [...] września 2014 r. czyli 16 dni kalendarzowych po zwolnieniu ze Straży Granicznej. Przedstawiony stan faktyczny uzasadnia twierdzenie, że J. W. trafił do zawodowej służby wojskowej wprost ze Straży Granicznej, czyli bezpośrednio. Zatem spełnione zostało drugie kryterium wskazane w art. 122.
Z przedstawionych względów, w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji nie narusza przepisów art. 118 ust. 1 pkt 1 i art. 122 ustawy o Straży Granicznej. Ponadto organ powołał się na wyrok WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. III SA/Gd 544/09, w którym Sąd orzekł, że "jeden dzień przerwy między ustaniem służby w Policji a podjęciem służby w Biurze Ochrony Rządu spełnia warunki "bezpośredniości" w rozumieniu art. 118 ustawy o Policji. Z kolei NSA w wyroku z dnia 5 października 2010 r. I OSK 540/10 stwierdził, że słowo "bezpośrednio" nie jest także tożsame ze zwrotem "bez dnia przerwy", na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 1994 r., sygn. akt II SA 234/94. Tym bardziej więc w pojęciu bezpośredniości mieści się pojęcie podjęcia służby w następnym dniu po zwolnieniu ze służby w Policji.. Jednocześnie z wyroku NSA z dnia 24 marca 2010 r. I OSK 540/10 wynika, że podjęcie służby po upływie jednego roku od dnia zwolnienia z innej służby nie spełnia warunku bezpośredniości. Z kolei NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2013 r. I OSK 1354/12 stwierdził, że: "sformułowanie "bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby" powinno być interpretowane w kategoriach obiektywnych, to znaczy wymagane jest następstwo omawianych zdarzeń w czasie, które zachodzi wówczas, gdy policjant po zwolnieniu zostaje przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub innej służby. Występuje to zarówno w przypadku, gdy przyjęcie to następuje w następnym dniu po zwolnieniu, jak i w przypadku, gdy następuje to w drugim dniu po zwolnieniu ... . Warunek ten nie zostanie jednak spełniony, w przypadku podjęcia przez zwolnionego policjanta zatrudnienia przed przyjęciem do innej służby.
W związku z powołaniem się w odwołaniu na wyroki NSA z 13 kwietnia 2011 r. I OSK 1873/10, I OSK 1864/10 i z 12 stycznia 2011 r. I OSK 1076/10 organ zauważył, iż wyroki te odnoszą się do innego stanu faktycznego niż występujący w niniejszej sprawie. Mianowicie w wymienionych wyrokach NSA rozważał, czy służba kandydacka pełniona w okresie studiów w uczelni wojskowej może być traktowana jako zawodowa służba wojskowa dla potrzeb przyznania prawa do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1726 z późn. zm.). Rozważając ten problem NSA wskazał, iż ustawodawca nie zdecydował, by zakresem znaczeniowym pojęcia "zawodowa służba wojskowa" objąć czynną służbę wojskową, pełnioną jako służba kandydacka. W konsekwencji NSA w ww. sprawach orzekł, iż żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 15 lat - nie przysługuje świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej, należne przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Z przedstawionych względów powołanie się na w/w wyroki NSA jest w ocenie organu odwoławczego nietrafne. Fakt, iż Dowódca Jednostki Wojskowej [...] Z. w uzasadnieniu decyzji nr [...] uznał, iż J. W. nie pełnił "nieprzerwanie" zawodowej służby wojskowej gdyż pomiędzy [...] sierpnia 2014 r. (ustanie stosunku służbowego w Straży Granicznej) a [...] września 2014 r. (pełnienie czynnej służby wojskowej) nastąpiła ponad dwutygodniowa przerwa w pełnieniu tzw. nieprzerwanej służby wojskowej o której mowa w art. 94 ust. 3 ustawy pragmatycznej, skutkująca brakiem ciągłości wskazanej wyżej służby.
Organ stwierdził też, że decyzja nr [...] nie została zweryfikowana na drodze postępowania przed sądem administracyjnym podczas, gdy w podobnej sprawie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15 października 2015 r. II SA/Wa 856/15 uznał że, już na podstawie powyższego można stwierdzić, iż spełniona została przesłanka bezpośredniego przyjęcia do zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 122 ustawy o Służbie Granicznej, wykluczająca wypłatę odprawy, o której mowa w art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej.
Podjęcie przez J. W. służby wojskowej po upływie 16 dni od dnia zwolnienia ze służby w Straży Granicznej, nie stanowi zdaniem organu, o nieprawidłowej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przez organ przepisu art. 122 powołanej ustawy. W przypadku, uprawomocnienia się decyzji organu odwoławczego J. W. będzie mógł wystąpić do organu wojskowego o zmianę decyzji w trybie nadzwyczajnym. Z przedstawionych względów zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie zasługuje, zdaniem organu, na uwzględnienie tym bardziej, iż strona w toku postępowania zachowywała się biernie i nie korzystała z przysługujących jej praw, o których była informowana.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi J. W., reprezentowanego przez radcę prawnego – M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
2. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 80 k.p.a., poprzez wybiórcze uznawanie określonych założeń za prawdziwe, bez dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona co skutkowało wzajemną sprzecznością istotnych ustaleń organu,
3. nieuwzględnienie podnoszonego przez skarżącego w odwołaniu zarzutu naruszenia prawa materialnego to jest art. 118 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej, poprzez jego błędne zastosowanie, mimo iż ze stanu faktycznego sprawy nie wynikają przesłanki wskazujące na utratę uprawnienia do odprawy, w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej,
4. nieuwzględnienie podnoszonego przez skarżącego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 122 ustawy o Straży Granicznej, poprzez jego błędne zastosowanie oraz błędną wykładnię zwrotu "bezpośrednio" skutkujące uznanie, że po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej podjął bezpośrednio zawodową służbę wojskową,
5. nieuwzględnienie podnoszonego przez skarżącego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, wnoszę o uwzględnienie przedmiotowej skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na jeg o rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przypomniała stan faktyczny sprawy i wskazała, że J. W. pełnił służbę w Straży Granicznej w okresie od [...] grudnia 2003 r. do [...] listopada 2013 r. w [...] Oddziale Straży Granicznej i w okresie od [...] listopada 2013 r. do [...] sierpnia 2014 r. w [...] Oddziale Straży Granicznej. Rozkazem personalnym Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] skarżący zwolniony został ze służby w Straży Granicznej. Mimo brzmienia art. 118 w związku z art. 45 ust.3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej skarżącemu nie została wypłacona odprawa. Zgodnie bowiem z art. 118 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje odprawę.
Następnie pełnomocnik powołał przepis art. 122 pow. ustawy, zgodnie z którym odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w K., zwalniając skarżącego z dniem [...] sierpnia 2014 r. ze służby w Straży Granicznej, mimo istnienia takiego obowiązku nie wydał żadnej decyzji w przedmiocie ustalenia jego prawa do odprawy. Skarżącego poinformowano jedynie ustnie, że taka odprawa zostanie mu wypłacona przez jednostkę wojskową.
Skarżący z dniem [...] września 2014 r. rozpoczął pełnienie zawodowej służby wojskowej, która zakończyła się z dniem [...] lutego 2017 r.
Na mocy Decyzji Dowódcy [...] Brygady [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymanej w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. stwierdzono, iż skarżący nie pełnił "nieprzerwanie" zawodowej służby wojskowej, gdyż pomiędzy ustaniem stosunku służbowego w Straży Granicznej a dniem [...] września 2014r. to jest pełnieniem czynnej służby wojskowej nastąpiła dwutygodniowa przerwa, skutkująca brakiem ciągłości służby.
Zdaniem skarżącego, nie jest możliwe w jednolitym porządku prawnym obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej - wydanie dwóch decyzji przez dwa organy administracji wzajemnie się merytorycznie wykluczających, a z taką sytuacją niewątpliwie mielibyśmy do czynienia w wypadku uprawomocnienia się zaskarżonych decyzji organu I i II Instancji.
Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie najbardziej właściwy merytorycznie organ to jest Dowódca Jednostki Wojskowej, w której pełnił służbę skarżący stwierdził, iż podjęcie przez skarżącego służby w wojsku polskim nie nastąpiło "bezpośrednio" po pełnieniu służby w straży granicznej. Argumentacja organów I i II Instancji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej jest przeciwna. Skarżący stwierdził, że w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji znajdują się argumenty i twierdzenia pochodzące z orzecznictwa Sądów Administracyjnych, wydanego w odmiennym stanie faktycznym. W żadnym bowiem z dotychczas prowadzonych postępowań skarżący nie posiadał jednoznacznego stwierdzenia organów administracji wojskowej o braku wypełnienia przesłanki "bezpośredniości". Skarżący wskazał, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pojęcie "zawodowej służby wojskowej" posiada dwojakie znaczenie, mianowicie jako czynna służba wojskowa (stała lub kontraktowa) w rozumieniu przepisów dotyczących odprawy i "zawodowa służba wojskowa" w rozumieniu innych świadczeń. Powyższą wykładnię przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo: wyroki NSA z dnia 13 kwietnia 2011 r. I OSK 1837/10, I OSK 1864/10, z dnia 12 stycznia 2011 r. I OSK 1076/10). Skarżący ponownie wskazuje, iż wbrew dywagacjom organu II Instancji, pomiędzy zakończeniem jego służby w straży granicznej a podjęciem czynnej służby wojskowej istniała przerwa czasowa. W tych okolicznościach w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie doszło do uchybienia ze strony organu orzekającego w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zasadzie uniemożliwiające ocenę dokonanego przez organy aktu subsumcji stanu faktycznego pod określony przepis prawa materialnego, co niewątpliwe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszakże to od konkretnych ustaleń faktycznych, zależał kierunek rozstrzygnięcia żądania skarżącego co do wypłacenia mu należnej odprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 118 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej ( Dz. U z 2016r. , poz. 1643 ze zm. ) funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 12 oraz ust. 3 otrzymuje odprawę.
Stosownie zaś do art. 122 ustawy odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, w której przysługuje prawo do takich świadczeń.
W niniejszej sprawie chronologia wydarzeń przedstawiała się następująco. Jeszcze w czasie pełnienia służby w Straży Granicznej tj. z dniem [...] czerwca 2014 r. skarżący został powołany ( przyjęty ) do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie go ze służby w Straży Granicznej, co nastąpiło z dniem [...] sierpnia 2014 r. Służbę wojskową skarżący służbę w dniu [...] września 2014 r.
W przekonaniu skarżącego fakt niepełnienia służby w okresie od [...] sierpnia do dnia [...] września 2014 r. świadczy o tym, że służbę w wojsku nie podjął bezpośrednio po zwolnieniu ze Straży Granicznej.
Wskazać należy, że przepis art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie określa dnia z upływem którego bezpośredniość o jakiej w nim mowa już nie zachodzi. Wskazać należy również, że określenie "bezpośrednio" w kontekście art. 118 ustawy o Straży Granicznej było już nie raz przedmiotem rozważań Wojewódzkich Sądów Administracyjnych czy też Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku NSA o sygn. akt. I OSK 396/16 z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd wskazał między innymi, że bezpośrednio jest pojęciem "nieostrym" i może dotyczyć zarówno podjęcia służby w następnym dniu po dniu zwolnienia jak i podjęcia służby w dniu poprzedzonym przerwą. Wieloznaczność tej konstrukcji gramatycznej prowadzi do wniosku, iż zwrot ten jest na tyle nieprecyzyjny, że ustalenie jego sensu i znaczenia powinno nastąpić z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy jak również charakteru samego świadczenia.
Art. 122 zawarty został w rozdziale 13 zatytułowanym uposażenie i inne świadczenia pieniężne funkcjonariuszy Straży Granicznej. Jak wynika z art. 118 ustawy odprawa jest jednym z rodzajów świadczeń przysługujących funkcjonariuszowi w związku ze zwolnieniem ze służby, a jej wysokość jest uzależniona od wysługi lat. Warunkiem otrzymania przez funkcjonariusza odprawy jest niepodejmowanie przez niego bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej zawodowej służby wojskowej lub innej służby, w której przysługuje prawo do odprawy.
W konsekwencji oznacza to, że funkcjonariusz który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub innej służby w której przysługuje prawo do takich świadczeń traci uprawnienie do otrzymania odprawy.
Według art. 94 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U z 2014r. poz. 1414 ze zm. ) żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa.
Odprawa przysługująca funkcjonariuszowi ma charakter jednorazowy i z tych względów w ustawach dotyczących tzw. służb mundurowych zostały zawarte regulacje prawne mające zapobiegać wielokrotnemu wypłacaniu tych świadczeń np. art. 118 ustawy o Policji stanowiący odpowiednik art. 122 ustawy o Straży Granicznej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołał pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego we wskazanym wyżej orzeczeniu, a który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela wszelkie rozważania, czy skarżący bezpośrednio po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej, czy też nie, został przyjęty do zawodowej służby wojskowej oraz czy fakt 16 dni przerwy w pełnieniu służby zrywał związek bezpośredniości w rozumieniu art. 122 ustawy, są bezprzedmiotowe i jako takie zbyteczne.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy 16 dniowa przerwa jaka wystąpiła pomiędzy zwolnieniem skarżącego ze służby w Straży Granicznej, a podjęciem zawodowej służby wojskowej nie ma znaczenia, ponieważ art. 122 ustawy stanowiąc negatywną przesłankę w zakresie prawa funkcjonariusza do odprawy, nie wiąże jej z podjęciem zawodowej służby wojskowej lub innej służby, lecz z przyjęciem do tej służby. Termin "przyjęcia do służby" o jakim mowa w art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie jest tożsamy z terminem "rozpoczęcia pełnienia służby", o którym mowa w art. 9 pkt. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Termin powołania do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie musi bowiem pokrywać się z terminem wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe, które warunkuje podjęcie służby. Powołanie do zawodowej służby wojskowej oznacza nawiązanie stosunku służbowego i skutkuje nabyciem przez żołnierza określonych praw np. do uposażenia. Dopóki jednak żołnierz nie zostanie wyznaczony na konkretne stanowisko służbowe, nie pełni służby.
W rozpoznawanej sprawie skarżący został powołany (przyjęty) do zawodowej służby wojskowej jeszcze przed rozwiązaniem z nim stosunku służbowego w Straży Granicznej.
Jeżeli art. 122 ustawy o Straży Granicznej nie pozwala na wypłacenie odprawy funkcjonariuszowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub innej służby, to tym bardziej nie można wypłacić takiej odprawy, gdy przyjęcie do zawodowej służby wojskowej miało miejsce przed zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej.
W odniesieniu do twierdzeń skarżącego, iż za służbę w Straży Granicznej powinno nastąpić wypłata odprawy, Sąd wskazuje, że odprawa przysługująca z tytułu zwolnienia ze służby ma charakter jednorazowy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt I OSK 540/10 jednoznacznie stwierdził, że regulacja wskazująca kiedy odprawa nie przysługuje ma zapobiec kilkukrotnemu wypłacaniu tego świadczenia.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę także pogląd taki prezentuje. Należna jest tylko odprawa jednorazowa. Kwestia warunków uzyskania odprawy w innej służbie nie ma znaczenia dla zastosowania przepisu art. 122 ustawy o Straży Granicznej. Również interes strony nie pozwala na dokonanie takiej wykładni przepisu art. 122 ustawy o Straży Granicznej, jak chciałby tego skarżący, albowiem przyznanie prawa do uzyskania przez funkcjonariusza odprawy z tytułu zwolnienia ze służby w Straży Granicznej, w warunkach powołanego przepisu, przeczyłoby racjonalności ustawodawcy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 pow. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło