II SA/Wa 747/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P.T. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w W. na rzecz skarżącego P.T. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Dziekan Wydziału [...], działając z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] w W., na podstawie art. 200a ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1356 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351) oraz § 38 ust. 4 statutu [...] oraz "w odniesieniu do Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych doktorantom Uniwersytetu [...] w W., stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. w łączności z Zasadami przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinasowanie zadań projakościowych dla doktorantów studiów doktoranckich w zakresie literaturoznawstwa [...]" odmówił przyznania P. T. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. W uzasadnieniu podano, iż w dniu [...] grudnia 2014 r. Wydziałowa Komisja Doktorancka na Wydziale [...] przedstawiła właściwemu organowi zaopiniowany wniosek P. T. o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. Zgodnie z § 2 ust. 2 Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych doktorantom Uniwersytetu [...] w W., stypendium na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w trakcie studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich osiągnął bardzo dobre wyniki w nauce lub uzyskał bardzo dobry wynik w postępowaniu rekrutacyjnym na studia doktoranckie. Analiza dostarczonych dokumentów nie potwierdziła spełnienia przez doktoranta formalnych warunków do ubiegania się o zwiększenie stypendium doktoranckiego. Uzyskana liczba wskazuje, że przedstawione we wniosku wyniki postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie są niewystarczające do jego przyznania, bowiem liczba [...], pozycjonująca w liście rankingowej nie zalicza P. T. do 30% najlepszych doktorantów na danym roku i kierunku. Wymagana liczba punktów wynosi 91. Doktorant P. T. złożył do Rektora [...] wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania mu zwiększenia stypendium doktoranckiego. Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia Uniwersytetu [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 200 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), art. 104 § 1 kpa (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), § 5 ust. 1 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich doktorantom Uniwersytetu [...] w W. stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku P. T. o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwiększenie stypendium doktoranckiego dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, odmówił przyznania P. T. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2014/2015. W uzasadnieniu wskazano, iż analiza dostarczonych dokumentów potwierdza spełnienie przez doktoranta formalnych warunków do ubiegania się o stypendium, jednakże uzyskane wyniki z postępowania rekrutacyjnego są niewystarczające do jego przyznania. P. T. uzyskał 50 punktów, w tym: 1. w kategorii oceny wstępnej propozycji rozprawy doktorskiej otrzymał 7 punktów na 20 możliwych, ponieważ nadesłana przez doktoranta propozycja nie stawiała wyraźnych tez ani hipotez, jakie zamierza on w pracy doktorskiej udowodnić, nie odnosiła się także do żadnej metodologii literaturoznawczej, ani nie wyjaśniała, w jaki sposób zamierza doktorant realizować interdyscyplinarny charakter pracy doktorskiej. Dlatego komisja postanowiła przyznać P. T. 7 punktów – wskazując tym samym na dobrą orientację w nurtach współczesnej myśli i nikłą umiejętność powiązania jej z podejmowanym problemem (przyszła rozprawą); 2. w kategorii prezentacji pracy magisterskiej P. T. otrzymał 10 punktów na 10 możliwych, ponieważ w sposób sugestywny i rzeczowy scharakteryzował on swoją pracę , posługując się poprawną polszczyzną; 3. w kategorii planowana praca badawcza, zainteresowania uzasadniające wybór dyscypliny – wiedza merytoryczna, poprawność językowa, umiejętność posługiwania się językiem naukowym właściwym określonej dyscyplinie wiedzy P. T. otrzymał 15 punktów na 50 możliwych, ponieważ nie przedstawił planu pracy badawczej ani nie wykazał się znajomością kwestii merytorycznych specyficznych dla literaturoznawstwa, nie używał stosownej terminologii ani nie odnosił się do badań prowadzonych już na gruncie tej dyscypliny. Doktorant potrafił natomiast sprawnie posługiwać się terminologią z zakresu psychologii i innych pokrewnych dyscyplin, niejako na przecięciu nauk humanistycznych i społecznych. Komisja doceniła wiedzę i sprawności komunikacyjne w zakresie innych nauk humanistycznych doktoranta, wskazała jednak na wyraźne braki jeśli chodzi o wiedzę i sprawności właściwe dla literaturoznawstwa; 4. w kategorii średnia ocen ze studiów otrzymał 5 punktów na 10 możliwych, ponieważ średnia 4,07 mieściła się w przedziale punktowym 4,0-4,59; 5. w kategorii ocena dotychczasowego dorobku naukowego i innych osiągnięć: artykuł/publikacja P. T. otrzymał 4 punkty na 4 możliwe, ponieważ komisja doceniła jego aktywność naukową w ogóle, mimo że publikacje te nie są związane z literaturoznawstwem; W uzasadnieniu przedstawiono wykaz publikacji P. T., w tym artykuły naukowe w czasopismach, monografię i materiały pokonferencyjne. Podano (poz. 6), iż w kategorii udział w konferencji z referatem wymieniony otrzymał 2 punkty na 2 możliwe, ponieważ komisja uznała wystąpienia jako dowód aktywności naukowej doktoranta. W kategorii, udział w konferencji studenckiej z referatem, znajomości języka obcego na poziomie C1 i C2 otrzymał 0 punktów, zaś w kategorii dyplom magisterski drugiego kierunku otrzymał 4 punkty. Natomiast w kategorii dyplom skończenia innych form kształcenia (np. studia podyplomowe) P. T. otrzymał 3 punkty. W ocenie organu uzyskana w sumie liczna 50 punktów nie kwalifikuje wymienionego do uzyskania stypendium. Na powyższą decyzję P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, a także w odwołaniach i skardze do WSA w Warszawie w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie. Zarzucił, iż decyzje obu instancji nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Stwierdziła, iż w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do całości argumentacji podniesionej w odwołaniu, przykładowo nie ustosunkowano się do kwestii wpływu niezakończenia sprawy dotyczącej przyjęcia na studia doktoranckie, w tym przyznanych punktów, na niniejszą sprawę, nie wyjaśniono różnicy między kategoriami wstępna propozycja rozprawy doktorskiej, planowana praca badawcza. Punktacja została zaniżona, co było podnoszone w odwołaniach i skardze dotyczących przyjęcia na studia doktoranckie w szczególności: a. w kategorii udział w konferencji studenckiej przyznano 0 punktów, podczas, gdy jak stwierdził, przedstawił certyfikaty z konferencji studenckiej w H. w 1999 r. oraz z konferencji studencko-doktoranckiej w K. w 2013 r. (dokumenty znajdują się w aktach sprawy dotyczącej przyjęcia na studia i w aktach sprawy dotyczącej przyznania stypendium doktoranckiego), b. w kategorii znajomość języka na poziomie C1 przyznano 0 punktów, podczas gdy przedstawił stosowne zaświadczenie (dokumenty znajdują się w aktach sprawy dotyczącej przyjęcia na studia i w aktach sprawy dotyczącej przyznania stypendium doktoranckiego), c. w kategorii doświadczenie zawodowe przyznano 0 punktów, podczas gdy przedstawił zaświadczenie o stażach na oddziale arteterapii, zaświadczenia o prowadzeniu zajęć ze studentami, wykaz publikacji literackich (dokumenty znajdują się w aktach sprawy dotyczącej przyjęcia na studia i w aktach sprawy dotyczącej przyznania stypendium doktoranckiego), W decyzjach I i II instancji nie podano progu punktów, od którego zwiększenie stypendium może być przyznane, a także uzasadnienia wyznaczenia tego progu oraz stwierdził brak obiektywnych kryteriów przyznawania punktów w procesie rekrutacyjnym, brak obiektywnych kryteriów wyznaczenia progu punktów, od którego zwiększenie stypendium może być przyznane, brak obiektywnych kryteriów przyznawania zwiększenia stypendium, i brak obiektywnych kryteriów weryfikacji ww. elementów. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo p ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. poz. 1647 ze zm.) sądu administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2015 r. stwierdzić należy, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa a zatem dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z tą przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji mamy do czynienia wówczas gdy treść takiej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią norm prawnych i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przed organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym lub psw). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3 podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Możliwość zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b przewiduje art. 200a ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym decyzja ta, jako wydana w pierwszej instancji przez rektora, jest ostateczna i stosuje się do niej odpowiednio art. 127 § 3 kpa, o czym stanowi art. 207 ust. 2 Prawo o szkolnictwie wyższym. Oznacza to w szczególności, że od decyzji w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego wydanej w pierwszej instancji przez rektora nie służy odwołanie. Jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się do rektora z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji Powyższe twierdzenia prowadzą do wniosku, zgodnie z którym rektor uczelni rozpatrując ponownie sprawę w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego zobowiązany jest do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 kpa. Przepis ten ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu, co oznacza że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. Rektor uczelni wydaje zatem decyzję, w której: 1. utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze. Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego odwołania, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 kpa jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy jako nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 kpa narusza prawo i to w sposób rażący, gdyż jako element istotny decyzji nie powinno budzić wątpliwości interpretacyjnych. Na marginesie należy zauważyć, że w rozpatrywanym przypadku organ nie może wydać rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 kpa. Rektor uczelni nie może przekazać sam sobie sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem na podstawie ostatnio przywołanego przepisu sprawę można przekazać wyłącznie innemu organowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 940/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Rektor uczelni jest zatem zobowiązany do oceny - w drodze samokontroli - czy wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, czego wyraz powinien dać w decyzji zawierającej jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w przywołanym już art. 138 § 1 kpa. Dalej zaznaczyć należy, iż decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z dwóch istotnych elementów: rozstrzygnięcia, zwanego również osnową lub sentencją oraz uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym oraz formalnym i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest przy tym jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, stanowi bowiem jej kwintesencję, jako że wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy. Rozstrzygnięcia nie można zatem ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno ono być wyrażone wprost w sentencji decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 646/05 z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1440/07; z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1923/07 - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe uwagi nabierają szczególnie istotnego znaczenia w odniesieniu do decyzji wydanej na etapie postępowania odwoławczego (w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy), bowiem rozstrzygnięcie zawarte w takiej decyzji powinno przede wszystkim w sposób niebudzący jakiejkolwiek wątpliwości wskazywać na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji, stanowiąc jednocześnie o istocie sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż określone w art. 138 § 1 i 2 kpa rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu w tym znaczeniu, że decyzja która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1245/92, niepubl.: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 612/12; w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 408/12; w Warszawie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 454/11; z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 196/09; w Lublinie z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 536/08; w Rzeszowie z dnia 19 września 2007 r.. sygn. akt II SA/Rz 410/07; w Białymstoku z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 464/06 - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że poddana kontroli Sądu decyzja Rektora [...], jako decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy zawiera rozstrzygnięcie, w którym organ "odmówił przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego...". Nie może więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, że decyzja ta nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 kpa. W związku z powyższym uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 kpa, co oznacza konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Należy również zauważyć, iż z zaskarżonej decyzji - przy uwzględnieniu nie tylko treści jej sentencji, lecz również treści jej uzasadnienia - nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji ponownego rozpatrzenia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przy tym na dokonanie przez organ jakiejkolwiek merytorycznej oceny wydanej już decyzji lub na dokonanie jakiejkolwiek formalnej oceny dotychczasowego postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie. Rektor uczelni chcąc pozostać przy stanowisku wyrażonym w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. powinien utrzymać tą decyzję w mocy, natomiast chcąc zmienić to stanowisko powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy. Nieodniesienie się przez organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, do poprzednio wydanej decyzji i niewykazanie ponownego rozpatrzenia sprawy, nie tylko narusza art. 138 § 1 kpa, lecz również budzi zastrzeżenia na gruncie zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 kpa. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nie zachodziła potrzeba dokonywania merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, bowiem dokonanie takiej oceny na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 powołanej wyżej ustawy.