III SA/Wa 663/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, , po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych Skarżący – G.D. reprezentowany przez pełnomocnika - doradcę podatkowego C.D. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2011 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że jest bezrobotnym na potwierdzenie czego przedstawił orzekającą o tym decyzję Prezydenta [...] W. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami i posiada 50% udziału w własności nieruchomości 1,9 ha w K/ oraz 50% udziału w 1,1 ha w K. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 12 kwietnia 2012 r. o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej, Skarżący przedstawił "historię operacji" przeprowadzonych na jego rachunku bankowym za okres od 1 stycznia 2012 r. do 7 maja 2012 r., z której wynikało ujemne saldo w wysokości 4900 zł oraz zeznanie PIT 36 L za 2011 r., z którego wynikała strata w wysokości 3655, 09 zł. Wyjaśnił, że w 2012 r. nie miał dochodów, a posiadane nieruchomości rolne są nieużytkami VI klasy i nie przynoszą dochodów. Skarżący wyjaśnił próbował zatrudnić się m.in. jako [...], jednak nie udało mu się to. Wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu żony z którą ma rozdzielność majątkową, natomiast w utrzymaniu dzieci pomagają Skarżącemu rodzice. Referendarz sądowy postanowieniem z 10 maja 2012 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący pismem z 4 czerwca 2012 r. zatytułowanym "Skarga na postanowienie" wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazał, że fakt posiadania rozdzielności majątkowej z małżonką uniemożliwia przyjęcie, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Odnosząc się argumentacji referendarza dotyczącej prowadzenia przez Skarżącego działalności w branży nieruchomości oraz prowadzonych odpłatnych treningów, Skarżący wyjaśnił, że działalność w branży nieruchomości przyniosła mu jedynie straty natomiast trening prowadzi w ramach stażu trenerskiego. Zarządzeniem z 10 lipca 2012 r. Sąd wezwał Skarżącego do przedstawienia sytuacji rodzinnej i majątkowej, w tym do wskazania dochodów uzyskanych z pełnienia funkcji członka zarządu F. oraz członka zarządu O. sp. z o.o. siedzibą w W. W piśmie z 7 maja 2012 r. Skarżący odpowiadając na powyższe wezwanie, powtórzył argumentację zawartą w piśmie z 12 kwietnia 2012 r. Natomiast odnosząc się do pełnienia funkcji członka zarządu ww. spółek wyjaśnił, że funkcje te pełni bezpłatnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z 10 maja 2012 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd podkreśla, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe uregulowania wprost przenoszą na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. post. NSA: z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Podobnie sąd oceniał sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (post. WSA w Warszawie z 12 czerwca 2006 r., III SA/Wa 967/06). W jednym z orzeczeń WSA w Warszawie stwierdził nawet, że skoro ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jej niekorzyść (postanowienie z 10 maja 2006 r., III SA/Wa 3456/05). Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości których Skarżący nie wyjaśnił, lub wyjaśnił w sposób niewystarczający. Jak już wskazano na wstępie to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Odpowiadając zaś na wątpliwości Skarżącego co do rozdzielności majątkowej należy wyjaśnić, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka i nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Mając powyższe na uwadze argumentację Skarżącego w tym zakresie należy uznać za chybioną. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.