IV SA/Wa 1372/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi małoletniej N. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. K. na pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie wydania polskiego paszportu niezgodnie z wnioskiem postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 6 maja 2019 r. M. K. przedstawiciel ustawowy małoletniej N.K.(dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisane w sentencji pismo wyjaśniające Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wydania paszportu niezgodnie z wnioskiem, tj. zawierającego słowo "BÓG" i nieuwzględniającego obywatelstwa UE. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie w całości. Organ wskazał, że zaskarżone pismo nie jest decyzją administracyjną, nie podlega więc zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądów administracyjnych został doprecyzowany w art. 3 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W świetle treści art. 3 § 2a P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Ponadto, z art. 3 § 3 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 kwietnia 2019 r. (będące wynikiem złożonych skarg z dnia 8 i 28 stycznia, 12 marca 2019 r.), które skarżący uczynił przedmiotem skargi, nie ma charakteru decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 107 § 1 K.p.a. ani nie jest innym niż określone w pkt 1 – 3 cytowanego wyżej przepisu, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że istnieje możliwość zakwalifikowania określonych aktów jako decyzji, mimo iż nie posiadają one formy w pełni odpowiadającej treści art. 107 § 1 K.p.a. Jednak by tego rodzaju akty mogły być uznane za decyzje, muszą zawierać minimum elementów niezbędnych do przyjęcia, iż są decyzjami. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Pismo z dnia 18 kwietnia 2019 r. oraz poprzedzające je pisma wojewody z dnia 27 lutego i 16 stycznia 2019 r. jakkolwiek pochodzą od organu administracji i wskazują adresata, to jednak nie zawierają rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Są to w istocie pisma wyjaśniające skarżącemu, że wniosek o wydanie dokumentu paszportowego dla jego małoletniej córki został załatwiony w sposób pozytywny poprzez wydanie jego małoletniej córce paszportu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych. W związku z powyższym, w ocenie Sądu zaskarżone pismo nie może zostać uznane za akt, na który służy skarga do sądu administracyjnego. Decyzja administracyjna podejmowana jest w ściśle określonym trybie i każdorazowo zmierza do zastosowania normy prawa materialnego, kreując w ten sposób określony stosunek administracyjnoprawny. Tymczasem zaskarżone pismo oraz poprzedzające go pisma wojewody z 27 lutego i 16 stycznia 2019 r. niczego nie urzeczywistniają w sferze praw i obowiązków zainteresowanego, jedynie wyjaśniają kwestie wydawania dokumentów paszportowych, obowiązujących przepisów prawnych regulujących te materię. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu pisma skarżącego z dnia 8 i 28 stycznia i z dnia 12 marca 2019 r. wyrażające niezadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy wydania małoletniej córce dokumentu paszportowego zgodnie z żądaniem skarżącego można było co najwyżej zakwalifikować – co trafnie uczyniły organy – jako skargi w rozumieniu działu VIII K.p.a. Jednakże zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że na sposób załatwienia tych skarg (w niniejszej sprawie pisma z dnia 16 stycznia, 27 lutego, 18 kwietnia 2019 r.) nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016r., sygn. akt I OSK 2091/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII K.p.a. nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie wskazać należy, że w postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII K.p.a., które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 K.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 K.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym, niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skarga z art. 227 K.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (tak m. in. w postanowieniach NSA z dnia 30 lipca 2019 r., I OSK 1624/19, z dnia 20 listopada 2013 r., II OSK 2783/13). Reasumując, stwierdzić należy, iż treść art. 3 § 2 P.p.s.a. nie obejmuje skarg na pisma wyjaśniające jak również na sposób załatwienia wniesionej skargi w trybie działu VIII K.p.a., a zatem skargi tego rodzaju nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Brak jest także przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach sądową kontrolę (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W piśmiennictwie podnosi się, że sąd administracyjny odrzuci skargę z uwagi na brak właściwości tego sądu do rozpoznania danej sprawy. Nastąpi to w szczególności wtedy, gdy skarga będzie dotyczyła aktu i czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.), sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 P.p.s.a.), jak również sprawy objętej właściwością sądów powszechnych (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. 5, Warszawa, 2017, s. 378-379). Podobne stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 kwietnia 2011r., sygn. akt I SA/Kr 209/11, Legalis, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 3030/13, Legalis). Wobec powyższego wniesioną skargę na pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jako niepodlegającą jurysdykcji sądów administracyjnych należało odrzucić. Z tych wszystkich względów, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.