IV SA/Wa 1502/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. M. - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Z. z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. L. w Z. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. M. która wskazała, że M. M. w miejscu zameldowania na pobyt stały nie mieszka od dnia [...] stycznia 2014r. gdyż w tym dniu opuścił lokal w obecności funkcjonariuszy Policji. Zabrał ze sobą część rzeczy osobistych. Taki tryb opuszczenia mieszkania wynikał z nakazu prokuratorskiego opuszczenia lokalu wydanego w dniu [...] stycznia 2014r. – nakaz obejmował czas do [...] lipca 2014r. Przeciwko M. M. toczy się postępowanie karne dotyczące znęcania nad rodziną, ale sprawa w sądzie rejonowym jeszcze nie zakończyła się. Między skarżącym, a M. M. toczy także się sprawa rozwodowa. Jak wynika z ustaleń Wojewody [...] w miejscu zameldowania skarżący był raz w maju lub czerwcu 2014r. Nie posiada kluczy do mieszkania gdyż zamki zostały wymienione po tym jak został wyprowadzony przez funkcjonariuszy Policji. Jak zeznał zainteresowany chciałby powrócić do miejsca zameldowania, ale obawia się reakcji prokuratury i policji. Świadkowie przesłuchani w toku postępowania tj. P. M., A. M. potwierdzili, że M. M. nie mieszka w spornym lokalu od stycznia 2014r. Od tego czasu wymieniony przebywał dwa razy w lokalu. Organ odwoławczy odnotował także, że Komenda Policji w Z. w piśmie z dnia [...] listopada 2014r. poinformowała, że dnia [...] listopada 2014r. o godz. [...] przy ul. L. odnotowano interwencje Policji, która dotyczyła nie stosowania się M. M. do nakazu opuszczenia lokalu. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie pozwoliło uznać, że M. M. nie mieszka w spornym lokalu. Co prawda zostawił w nim część swoich rzeczy osobistych, ale jego życie koncentruje się w innym miejscu. Fakt, że zostały wymienione zamki w drzwiach nie może świadczyć o tym, że skarżący zamieszkuje w lokalu. Nie podjął bowiem prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu tj. nie złożył pozwu do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Wojewoda stwierdził, że skoro wymieniony nie zamieszkuje w lokalu gdzie jest zameldowany na pobyt stały i nie wykazał, że faktycznie opuścił lokal w następstwie bezprawnych działań i zachowań osób trzecich, zaistniały podstawy do przyjęcia, że z własnej woli podjął decyzję o zmianie miejsca zamieszkania. Między stronami istnieje silny konflikt, ale nie powoduje on podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Organ podkreślił, że nie rozpatrywał kwestii uprawnień do lokalu, bowiem nie stanowi to istotnej kwestii w sprawie wymeldowania. W tym postępowaniu badaniu podlega jedynie to, czy dana osoba przebywa w określonym miejscu. Na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2015r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. M., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie jej z naruszeniem: 1. prawa procesowego przez niespełnienie obowiązków spoczywających na organie na mocy art. 7, 8, 9, 77 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), 3. błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, że zarówno on, jak i małżonka cierpią na "lekką dysfunkcję" w zakresie relacji społecznych. Przyznano także, że skarżący opuścił lokal wobec wydania przez Prokuraturę Rejonową w Z. nakazu opuszczenia lokalu z dniem [...] stycznia 2014r. - stąd nie można twierdzić jakoby opuścił skarżący ten lokal dobrowolnie. Spowodowane to było wyłącznie faktem orzeczenia wobec skarżącego środków zapobiegawczych. Pomimo okresu na jaki został orzeczony nakaz opuszczenia lokalu skarżący nie może powrócić do lokalu, gdyż żona wymieniła zamki w drzwiach. Ponadto próby wejścia do lokalu przez M. M. kończą się wzywaniem Policji, która nakazuje opuszczenie mieszkania pomimo, że ustał nakaz opuszczenia lokalu. Skarżący cały czas podtrzymuje wolę powrotu do miejsca zameldowania, a także zamierza wystąpić do sądu powszechnego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej "ustawa", organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Organ administracji przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi bowiem jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż w aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu jedynie stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 561/05). Opuszczenie miejsca stałego pobytu oznacza obowiązek dokonania czynności wymeldowania się z pobytu stałego przez osobę, która dokonuje takiej zmiany stanu faktycznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Z kolei przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób, przy czym – co istotne - za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11). W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, zaistniały okoliczności pozwalające na wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z lokalu z lokalu nr [...] przy ul. L. w Z. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organ przesłuchał zainteresowane strony, świadków, w tym pełnoletnia córkę stron konfliktu, dokonał oględzin spornego lokalu, a także wykorzystał informację dostarczoną przez Policję w postaci pisma Komendy Powiatowej w Z. z dnia [...] listopada 2014r. Następnie dokonał kompleksowej oceny tego materiału przy uwzględnieniu poszczególnych środków dowodowych. W szczególności oparł ustalenia faktyczne na oświadczeniach samego zainteresowanego, przy czym odmówił wiarygodności niektórym jego twierdzeniom uzasadniając to zarówno zasadami logicznego rozumowania, jak również obiektywnymi okolicznościami ustalonymi w oparciu o inne wiarygodne dowody. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania w tym art. 7, 8, 9, 77 k.p.a. Organy bowiem podjęły takie czynności, które wyczerpują przesłankę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze tutaj w szczególności słuszny interes obywateli. Nie nastąpiła także wadliwość postępowania polegająca na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, inna jest natomiast ocena tego stanu faktycznego przyjęta przez organ od tej oczekiwanej przez skarżącego. Skarżący wywodzi bowiem z tych samych zdarzeń inne wnioski, niż uczyniły do organy administracji dokonując wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. W ocenie Sądu jako bezsporne należy przyjąć, że skarżący opuścił sporny lokal wobec orzeczenia w stosunku do niego środka zapobiegawczego jakim był nakaz opuszczenia lokalu ze względu na toczące się postępowanie karne przygotowawcze o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad żoną M. M. i ich wspólnymi dziećmi. Ponieważ nakaz ten miał charakter czasowy i w założeniu przejściowy, służący zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania przygotowawczego - w istocie trudno byłoby przyjąć, że taki nakaz świadczy o opuszczeniu miejsca zameldowania przez skarżącego w warunkach dobrowolności. Nakaz miał swój cel procesowy jeśli idzie o postępowanie karne i po upływie okresu w nim zastrzeżonego nie było przeszkód, aby skarżący powrócił do miejsca zamieszkania. Nie był ten nakaz także powiązany w żaden sposób z faktem zamieszkiwania lub nie skarżącego pod danym adresem, lecz miał na celu czasowe odseparowanie od małżonki. Z tego względu jako słuszne należy uznać tutaj twierdzenia skarżącego, że nie opuścił w styczniu 2014r. lokalu dobrowolnie. Natomiast następny fakt tj., że próby jego powrotu do miejsca zamieszkania kończyły się interwencją Policji i wyprowadzeniem go ze spornego mieszkania – już po ustaniu środka zapobiegawczego - nie mają decydującego znaczenia w sprawie o wymeldowanie. M. M. mógł bowiem składać skargi na nieprawidłowe działanie Policji podczas tych interwencji. Należy bowiem przyjąć, że po ustaniu okresu na jaki nakaz był orzeczony nie było przeszkód prawnych, aby skarżący mógł wrócić do miejsca zamieszkania. Uniemożliwiła mu to natomiast nowa sytuacja tj. wymiany zamków w drzwiach. W tym momencie zaistniała zupełnie inna podstawa faktyczna do kwalifikacji zachowania skarżącego jako, tym razem uzasadniającego wymeldowanie go z pobytu stałego. Niewątpliwie bowiem w ten sposób skarżący został pozbawiony posiadania lokalu i nie mógł po ustaniu obowiązywania nakazu prokuratorskiego powrócić do miejsca zamieszkania. Naruszone posiadanie może być przywrócone na wniosek zainteresowanego. Skarżący nie wystąpił ze stosownym pozwem do sądu powszechnego, co potwierdza w skardze. Sam zamiar wytoczenia powództwa nie uzasadnia twierdzenia, że podjął on skuteczne próby realizacji środków prawnych przysługujących mu w takiej sytuacji. Jak już wcześniej nadmieniono przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyrok NSA z 6 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 401/06, wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 389/07, wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05 ). Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli (co miało miejsce w niniejszej sprawie od chwili wymiany zamków przez żonę skarżącego), ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Nieskorzystanie z nich we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu (vide wyrok NSA z 9 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 299/11, lex nr 1252007, wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 771/11, lex nr 1252181, wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1369/11, lex nr 1291933). Skarżący nie podjął środków prawnych adekwatnych do sytuacji, bo za takowe nie może być uznany zamiar złożenia pozwu o przywrócenie posiadania, jak również tzw. dozwolona samopomoc. W kontekście powyższych rozważań należało uznać, iż organ właściwie zinterpretował art. 15 ust. 2 ustawy i prawidłowo zastosował ten przepis do ustalonego stanu faktycznego, przy czym zakres niezbędnych ustaleń wyznaczył powołany przepis prawa materialnego. Stąd jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ustawy. Skoro skarżący opuścił miejsce zameldowania, nie było podstaw do odmowy wymeldowania. Przyjęta wykładnia tego przepisu okazała się być prawidłowa, co w świetle poczynionych ustaleń faktycznych uzasadniało wydanie decyzji o wymeldowaniu. Na zakończeniu Sąd zwraca uwagę, że pełnomocnik skarżącego złożył po raz drugi wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 10 grudnia 2014r. Tym razem powodem tego wniosku był zaplanowany wcześniej urlop pełnomocnika. Sąd nie uznał tej podstawy jako uzasadniającej odroczenie rozprawy, gdyż nie była to okoliczność nagła, nie dająca się przewidzieć i uniemożliwiająca stawiennictwo na rozprawie przez umocowanego pełnomocnika substytucyjnego. Z dokumentu pełnomocnictwa wynika, że nie ma zastrzeżeń co do możliwości ustanowienia substytucji. Zgodnie zaś z art. 39 pkt 2) p.p.s.a. pełnomocnictwo obejmuje z mocy prawa umocowanie m.in. do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Tym samym nie było przeszkód procesowych i materialnych do zagwarantowania stronie pomocy prawnej poprzez udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego. W konsekwencji, zdaniem Sądu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia zarówno przepisów procesowych, jak również prawa materialnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.