IV SA/Wa 1786/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2018 r. wniosku S. o wstrzymanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. S. w piśmie z 8 czerwca 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. W niniejszej skardze został również zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływana dalej jako "p.p.s.a.", po przekazaniu skargi przez organ sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie we wniosku a zatem w jego uzasadnieniu, niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności wywołujących takie zagrożenia nie może polegać na tym, że sąd administracyjny samodzielnie, z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji, a także przywołany w skardze stan rzeczy dojdzie do wniosku, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji analizowanej sprawy jest zasadne i znajduje podstawy w regulacji art. 61 § 3 p.p.s.a. Zasadniczo ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia przez niego konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę skarżącą przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. W ocenie Sądu sam fakt zobowiązania strony skarżącej do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W tym tonie już wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach: z 31 marca 2017 r., sygn. akt II OZ 295/17; 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 419/7; 11 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 442/17; 12 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 448/17; 18 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 463/17 i 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 616/17, a wyrażone w nich jednolite i ugruntowane stanowisko Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej prawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli Sądu, istnienia tych przesłanek nie można bowiem domniemywać (zob. postanowienie NSA z 11 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 442/17). Przyjąć należałoby, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji jest możliwe, jeśli strona wykaże, że zmiana w jej życiu, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, będzie miała charakter znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest oceniane z punktu widzenia zasadności wniosku. Dlatego argumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1492/17). W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spełnia wskazane wyżej wymogi. Strona skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnił swojego żądania, wskazując, że w przypadku wyjazdu do kraju pochodzenia nie miałaby możliwości uczestniczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym i skutecznego korzystania z uprawnień jakie się z nim wiążą. W ocenie Sądu, realność spowodowania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wynikających z zaskarżonej decyzji oraz okoliczności wskazane przez stronę skarżącą przemawiają za uwzględnieniem wniosku. Udzielenie ochrony tymczasowej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego decyzji, która skutkuje wydaleniem cudzoziemca, stanowi o zachowaniu standardów rzetelnej procedury oraz ma na celu urzeczywistnienie prawa strony do sądu. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1330/05, wyjazd cudzoziemca z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawia go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca jest zatem uzyskanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji zobowiązującej do powrotu jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 5 września 2017 r. sygn. akt II OZ 849/17; postanowienia WSA w Warszawie: z 22 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 964/17; z 17 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 965/17; z 29 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1070/17; z 12 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 877/17). Przymusowe opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny pozbawiłoby go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu, ale także sprawiłoby, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi udzielona stronie skarżącej ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.