IV SA/Wa 2718/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-22
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Anna Sękowska, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wyjaśniające treść wcześniejszego postanowienia, które zostało wydane na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., może zostać uznane za nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli jego treść nie jest jednoznacznie sprzeczna z prawem i nie wykracza poza zakres pierwotnego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Postanowienie wyjaśniające treść wcześniejszego postanowienia, wydane na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., nie może zostać uznane za nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli jego treść mieści się w granicach objaśnienia rozumienia przez organ sensu zapisu zawartego w pierwotnym postanowieniu i nie prowadzi do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia ani nie pozostaje z nim w sprzeczności. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej i wyraźnej sprzeczności z prawem, która nie może być dorozumiewana.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), które utrzymało w mocy postanowienie własne stwierdzające nieważność postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) wyjaśniającego treść postanowienia z 2011 r. uzgadniającego warunki realizacji elektrowni wiatrowej. RDOŚ w 2013 r. wyjaśnił, że ograniczenie prowadzenia prac budowlanych poza sezonem lęgowym ptaków odnosi się jedynie do robót ziemnych związanych z przemieszczaniem darni i gleby. GDOŚ uznał to wyjaśnienie za rażące naruszenie art. 113 § 2 k.p.a., ponieważ doprowadziło do zmiany merytorycznej pierwotnego rozstrzygnięcia. Spółka [...] Sp. z o.o. wniosła skargę do WSA, zarzucając błędne uznanie rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r.; umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r.; zasądził od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 stycznia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2018 r., nr. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r., znak [...]; 2. umarza postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...]; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] lipca 2018 r., Nr [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] września 2017 r., Nr [...], stwierdzające nieważność postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ w [...]") z [...] stycznia 2013 r., Nr [...], wyjaśniające treść postanowienia RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r., Nr [...], uzgadniającego warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy do 3 MW, na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...].
Postanowienie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
Postanowieniem z [...] października 2011 r., RDOŚ w [...] uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy do 3 MW, na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], na podstawie którego Wójt Gminy [...] decyzją z [...] listopada 2011 r., Nr [...], określił środowiskowe uwarunkowania realizacji ww. inwestycji. Wnioskiem z 4 grudnia 2012 r. [...] Sp. k. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o wyjaśnienie zapisu w treści ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, dotyczącego ograniczeń prowadzenia prac budowlanych. Pismem z 14 grudnia 2012 r., Wójt Gminy [...] wystąpił do RDOŚ w [...] na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. z wnioskiem o wyjaśnienie ww. zapisu w treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r., RDOŚ w [...] wyjaśnił treść postanowienia z [...] października 2011 r. Podlegający interpretacji zapis dotyczył punktu 1.1. postanowienia z [...] października 2011 r., w brzmieniu: "Prace budowlane należy prowadzić poza sezonem lęgowym ptaków, tj. poza okresem od końca lutego do 1 września". W postanowieniu wyjaśniającym stwierdzono, iż poprzez ww. zapis rozumie się prowadzenie prac ziemnych związanych z przemieszczaniem gruntów stanowiących siedlisko zwierząt, w tym ptaków. Ograniczenie dotyczące prowadzenia prac w sezonie lęgowym, tzn. od 1 marca do 31 sierpnia, według RDOŚ w [...], odnosiło się jedynie do robót ziemnych związanych z przemieszczaniem darni i gleby. Za dopuszczalne z kolei uznano wykonywanie pozostałych prac, jako mniej uciążliwych dla środowiska i nieoddziaływujących negatywnie na przyrodę, w czasie całego roku.
Wnioskiem z 23 kwietnia 2014 r. Stowarzyszenie "[...]" zwróciło się do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r. Stowarzyszenie podniosło, iż ww. postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 113 § 2 k.p.a. Postanowieniem z [...] lutego 2015 r., Nr [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził nieważność postanowienia RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r. Pismem z 13 marca 2015 r. spółka [...] Sp. k., zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] lutego 2015 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] lutego 2015 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na ww. postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska złożyła spółka [...] Sp. z o.o.
WSA w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 3423/15, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2015 r., Nr [...]. Konieczność wyeliminowania ww. postanowień z obiegu prawnego Sąd uzasadnił wystąpieniem przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 k.p.a., tj. skierowaniem tych aktów administracyjnych do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Oba przedmiotowe postanowienia zostały skierowane do [...] sp. k. z siedzibą w [...], przy czym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji ww. przedsięwzięcia została przeniesiona z tego podmiotu na [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (decyzja Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2013 r., Nr [...]). Adresatem postanowień dotyczących stwierdzenia nieważności obowiązku wynikającego z treści ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, był więc podmiot niebędący już stroną postępowania. Z uwagi na powyższe ustalenia Sąd odstąpił od przeprowadzania merytorycznej oceny prawidłowości ww. postanowień, wskazując jednak na marginesie, że zakończenie prac budowlanych w ramach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie może zostać uznane za przeszkodę uniemożliwiającą kontrolę legalności aktu administracyjnego wydanego przez RDOS w [...].
Rozpatrując zatem ponownie sprawę z wniosku o stwierdzenie nieważności, postanowieniem z [...] września 2017 r., Nr [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 156 § 2 w zw. z art. 126 k.p.a. stwierdził nieważność postanowienia RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że RDOŚ w [...] ww. postanowieniem wykroczył poza zakres określony w art. 113 § 2 k.p.a., poprzez rozszerzenie i uzupełnienie treści postanowienia RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r., Nr [...], co spowodowało rażące naruszenie wspomnianego artykułu.
Pismem z 26 września 2017 r. spółka [...] sp. z o.o. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. rozstrzygnięciem i w konsekwencji o wydanie postanowienia odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia RDOŚ w [...] lub ewentualnie o wydanie rozstrzygnięcia zgodnie z art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r., wydane zostało na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. stanowiącego, że organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji. Zdaniem organu, mając na uwadze istotę ww. przepisu, RDOŚ w [...] powinien był jedynie wyjaśnić, jak należy rozumieć zapis wskazany w punkcie I. 1 postanowienia uzgadniającego. Wskazanie przez RDOŚ w [...], że ww. zapis odnosi się jedynie do prowadzenia prac ziemnych związanych z przemieszczaniem gruntów stanowiących siedlisko zwierząt, w tym ptaków, a z kolei ograniczenie związane z prowadzeniem prac w sezonie lęgowym dotyczy wyłącznie robót ziemnych obejmujących przemieszanie darni i gleby, przy dopuszczalności wykonywania pozostałych prac w czasie całego roku, spowodowało de facto zmianę treści postanowienia. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że RDOŚ w [...] wykroczył poza zakres wyznaczony treścią postanowienia z [...] października 2011 r. uzgadniającego warunki realizacji przedsięwzięcia, a tym samym rażąco naruszył dyspozycję art. 113 § 2 k.p.a. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podkreślił także, iż wyjaśnienie aktu administracyjnego w sposób, który prowadzi do ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy jest niedopuszczalne.
Odnosząc się z kolei do zarzucanej przez odwołującą się niejasności użytego w postanowieniu uzgadniającym pojęcia "prace budowlane" Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że pojęcie to mogło w istocie budzić wątpliwości interpretacyjne, z uwagi na fakt, iż nie zostało ono zdefiniowane w żadnym akcie normatywnym. Co prawda w tej sytuacji możliwe było nadanie mu znaczenia potocznego, niemniej, w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, odwołującej się przysługiwało prawo skorzystania z instytucji określonej w art. 113 § 2 k.p.a.
Organ wyjaśnił również, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma możliwości zastosowania art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Skargę na ww. postanowienie wniosła [...] sp. z o.o., zarzucając:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez błędne uznanie, że postanowienie RDOŚ zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 113 § 2 kpa poprzez błędne uznanie, że postanowienie RDOŚ wyjaśniło treść postanowienia z dnia [...] października 2011 r. w sposób niedopuszczalny i w konsekwencji doprowadziło do zmiany merytorycznej pierwotnego rozstrzygnięcia;
2. ewentualnie - naruszenie art. 156 § 2 kpa poprzez błędne uznanie, że postanowienie RDOŚ nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
Biorąc pod uwagę powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.
W uzasadnieniu Skarżąca argumentowała, że w przedmiotowej sprawie postanowienie RDOŚ nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w postanowieniu tym wyjaśnione zostało pojęcie "prac budowlanych", które nie zostało w żadnym akcie prawnym zdefiniowane i jest pojęciem niedookreślonym. Ze względu na fakt, że proces budowy elektrowni wiatrowej jest procesem złożonym oraz przebiega etapami, a także, że realizacja projektu wiąże się nie tylko z budową samej elektrowni wiatrowej (fundamentów wraz z wieżą, śmigłem), ale z koniecznością wybudowania niezbędnej infrastruktury technicznej, na którą składa się m.in. stacja transformatorowa z punktem kontrolno-pomiarowym, linie kablowe i przyłącza do krajowej sieci elektroenergetycznej oraz droga dojazdowa, plac manewrowy, a także łuki zjazdowe, nie ulegało wątpliwości, że pojęcie "prace budowlane" musiało zostać wyjaśnione. Ponadto nie zmieniono w ten sposób całości postanowienia RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r. które bez względu na treść postanowienia RDOŚ nadal pozostaje rozstrzygnięciem zezwalającym na realizacji elektrowni wiatrowej w m. [...].
Skarżąca jednocześnie z ostrożności procesowej podniosła, że gdyby hipotetycznie czysto przyjąć, że postanowienie RDOŚ zostało wydane z naruszeniem prawa, to można przyjąć, że rozstrzygnięcie to wywołało nieodwracalne skutki prawne. W opinii Spółki dane rozstrzygnięcie mogło wywołać nieodwracalne skutki prawne, gdyż dany organ - Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska - nie może zastosować żadnej formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego oraz ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia skutku postanowienia tj. rozumienia danego pojęcia "prac budowlanych" przez inwestora i organy i wykonania danych prac w okresie lęgowym.
Wyjaśnienie pojęcia "prac budowalnych" spowodowało rozumienie przez inwestora, że nie może on wykonać tylko ściśle określonych prac w danym okresie lęgowym, co z kolei doprowadziło do wybudowania danej inwestycji i wywołało taki skutek prawny, że obowiązek nieprzeprowadzania prac budowlanych nie jest już aktualny, a dany organ nie jest właściwy tzn. nie ma żadnego przepisu prawnego, dającego mu możliwości do cofnięcia skutku prawnego
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodów przedstawionych poniżej.
Zaskarżone do Sądu postanowienie dotyczyło stwierdzenia nieważności postanowienia RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r. w sprawie wyjaśnienia treści postanowienia RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r. Zatem zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie nadzorczym, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, bowiem stanowi podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej, co z kolei stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to uwaga o tyle istotna, że z wyrażonej w art. 16 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji wynika, że wykluczona jest rozszerzająca wykładnia przepisów, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji. Zgodnie z tym ostatnim przepisem bowiem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Skoro przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter wyjątkowy, to podlegają one wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). W konsekwencji jakiekolwiek wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji (postanowienia) ostatecznej powinny przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności.
Ponadto zwrócić należy uwagę, że istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie wyłącznie kwestii czy badany w postępowaniu o stwierdzenie nieważności akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że w trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Stąd też rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu, zainicjowanym skargą na postanowienie stwierdzające nieważność innego postanowienia, nie jest kontrola tego ostatniego orzeczenia w pełnym zakresie zgodności z prawem, a jedynie ocena legalności dokonanego wyjaśnienia treści postanowienia RDOŚ, w kontekście rażącego naruszenia prawa.
Wskazane wyżej elementy charakteryzujące postępowania nadzorcze (tj. badanie wyłącznie wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz zwężająca wykładnia wystąpienia tych przesłanek) zdeterminowały dokonaną przez Sąd ocenę zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji doprowadziły do uwzględnienia skargi.
Przypomnieć należy, że przesłanką uzasadniającą stwierdzenie nieważności postanowienie RDOŚ w [...], której wystąpienie stwierdził Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, jest rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ dopatrzył się owego rażącego naruszenia prawa w nieprawidłowym (w jego ocenie) dokonaniu wyjaśnienia treści postanowienia uzgadniającego warunki realizacji przedsięwzięcia, które to wyjaśnienia doprowadziło do zmiany treści rozstrzygnięcia, co stanowi o rażącym naruszeniu art. 113 § 2 k.p.a.
Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia nadzorczego podjętego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, należało po pierwsze ocenić czego dotyczy przepis art. 113 § 2 k.p.a., a następnie czy organ prawidłowo uznał, że doszło do jego naruszenia i to w sposób rażący.
W tym miejscu wskazać należy, że wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji (postanowienia), dokonywane właśnie w trybie art. 113 § 2 k.p.a., konieczne jest wtedy, gdy jest ona niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Przy tym istotne jest, że wyjaśnienie wątpliwości nie polega na interpretacji gramatycznej, logicznej, czy celowościowej, lecz jedynie na objaśnieniu, jak organ wydający decyzję rozumiał jej sens. Dokonując wyjaśnienia treści decyzji, organ nie może wyjść poza zakres rozstrzygnięcia, nie może doprowadzić do wydania nowego rozstrzygnięcia, ani też go uzupełniać, czy też pozostawać z nim w sprzeczności. Wyjaśnienie wątpliwości w tym trybie nie może powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Nie może być bowiem wykorzystywane przez stronę w celu kwestionowania samej zasadności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2531/10, publ. LEX nr 1138176). Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 12 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 553/17 (LEX nr 2338600) instytucja "wyjaśnienia treści decyzji" ma służyć jednoznacznemu określeniu woli organu wyrażanej w decyzji. Obowiązek udzielenia wyjaśnień powstaje zatem wówczas, jeśli wątpliwości obiektywnie istnieją.
W niniejszej sprawie wyjaśnienie treści postanowienia dotyczyło – zgodnie z wnioskiem złożonym przez [...] Sp. k. – zapisu dotyczącego ograniczeń prowadzenia prac budowlanych zawartych w pkt I.1 postanowienia RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r. Zapis ten brzmiał: "Prace budowlane należy prowadzić poza sezonem lęgowym ptaków, tj. poza okresem od końca lutego do 1 września". Jednocześnie w postanowieniu wyjaśniającym (postanowienie RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r.) stwierdzono, że poprzez ww. zapis rozumie się prowadzenie prac ziemnych związanych z przemieszczaniem gruntów stanowiących siedlisko zwierząt, w tym ptaków. Ograniczenie dotyczące prowadzenia prac w sezonie lęgowym, tzn. od 1 marca do 31 sierpnia, według RDOŚ w [...], odnosiło się jedynie do robót ziemnych związanych z przemieszczaniem darni i gleby. Za dopuszczalne z kolei uznano wykonywanie pozostałych prac, jako mniej uciążliwych dla środowiska i nieoddziaływujących negatywnie na przyrodę, w czasie całego roku. Zdaniem Sądu tak dokonane wyjaśnienie zapisu, mieści się w granicach objaśnienia rozumienia przez organ (tu RDOŚ w [...]) sensu zapisu zawartego w pkt I.1 postanowienia z [...] października 2011 r.
Nadto w ocenie Sądu, wniosek o wyjaśnienie wskazuje wyraźnie, że w sprawie, istniały wątpliwości co do rozumienia użytego w postanowieniu RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r. pojęcia "prace budowlane". Stanowisko to potwierdza zresztą organ w zaskarżonym postanowieniu, gdzie na str. 6, ostatni akapit, podnosi, że pojęcie to mogło budzić wątpliwości interpretacyjne, z uwagi na fakt, że nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie normatywnym i podnosi (str. 7 zaskarżonego postanowienia), że mogło ono zostać wyjaśnione w trybie art. 113 § 2 k.p.a. Sąd w całej rozciągłości stanowisko takie podziela. Organ jednak rażącego naruszenia prawa dopatruje się w tym, że dokonane wyjaśnienie miało prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak zasadnie wskazuje strona skarżąca, rozstrzygnięcie merytoryczne dotyczyło warunków, przy spełnieniu jakich przedsięwzięcie mogło być realizowane. Skoro takim warunkiem było prowadzenie prac budowalnych z ograniczeniem wynikającym z brzmienia pkt. I.1 postanowienia RDOŚ w [...] z [...] października 2011 r. i jednocześnie pojęcie prace budowlane było pojęciem prawnie niezdefiniowanym, to rolą organu wynikającą z art. 113 § 2 k.p.a., było wyjaśnienie rozumienia tego pojęcia. Trudno zatem doszukiwać się w dokonanym wyjaśnieniu naruszenia prawa i to w sposób rażący. Zdaniem Sądu dokonane wyjaśnienie nie zmieniło rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, nie dokonało interpretacji gramatycznej, celowościowej bądź logicznej, nie doprowadziło do uzupełnienia rozstrzygnięcia ani też nie pozostaje z zawartym rozstrzygnięciem w sprzeczności.
Niezależnie od powyższego Sąd przypomina, że stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) z uwagi na przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest możliwe wyłącznie w przypadku ustalenia, że dany przepis został naruszony w sposób rażący. Określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka "rażącego naruszenia prawa" stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. np. wyroki NSA z dnia: 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11; 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2565/10; 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2449/10; 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11; 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2525/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej powoływanej jako CBOSA).
Z poglądów wypracowanych w doktrynie oraz w orzecznictwie wynika, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić, gdy w odniesieniu do decyzji (przedstawione poniżej poglądy dotyczą decyzji, ale znajdują również zastosowanie w odniesieniu do postanowień, stąd zostały tu przytoczone) zachodzą kumulatywnie następujące przesłanki:
- oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną;
- przepis, który został naruszony, nie wymaga stosowania wykładni;
- skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 27 marca 2012 r., sygn. akt III UK 77/11, LEX nr 1213420).
Jednocześnie, przy korzystaniu z tej instytucji wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (patrz: NSA w wyrokach z 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 878/10 i z 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, CBOSA). Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. np. wyrok NSA z 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1192/10; CBOSA). Dodatkowo w judykaturze podkreśla się, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa", a zatem nie można utożsamiać tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa". Samo naruszenie prawa materialnego lub przepisów procedury mające nawet istotny wpływ na wynik sprawy nie stanowi bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Podkreślić również należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Ustalenie zatem, że decyzja nie jest dotknięta jedną z nich wyklucza stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1251/14, CBOSA).
W ocenie Sądu zawarte w zaskarżonym postanowieniu rozważania w zakresie rażącego naruszenia prawa nie dają podstaw do przyjęcia, że postanowienie RDOŚ w [...] z [...] stycznia 2013 r. jest rażąco, a więc w sposób wyraźny i oczywisty, niezgodne z art. 113 § 2 k.p.a. Wręcz zdaniem Sądu, argumentacja przedstawiona na str. 8, drugi akapit niniejszego uzasadnienia, wykazuje że przepis ten nie został naruszony.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do uznania, że postanowienie RDOŚ z [...] z [...] stycznia 2013 r. rażąco narusza prawo, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie oraz działając w trybie art. 135 p.p.s.a. poprzedzające je postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r. i w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył nadzorcze postępowanie administracyjne. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., przy czym na sumę kosztów zasądzonych w punkcie 3 sentencji wyroku składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi i wysokość kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480 zł, zgodnie z art. 205 § 2 wskazanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz.1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło