V SA/Wa 1126/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; postanawia: - odrzucić skargę - Pismem z [...] listopada 2011r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła skarżącemu przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 139, poz. 883 ze zm.). Pismem z 20 grudnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, którym według wnioskodawcy powyższe rozstrzygnięcie było dotknięte. W następstwie powyższego wezwania pismem z [...] marca 2012 r., nr [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała skarżącego o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z 11 kwietnia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2011r. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o odrzucenie skargi, ze względu na uchybienie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm), dalej: ustawa o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy (w ramach działań wskazanych w ustępie 1 tego artykułu), podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270) – dalej: p.p.s.a. Zatem, aby skutecznie wnieść środek zaskarżenia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, sięgnąć należy do odpowiednich regulacji p.p.s.a., określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę w tym przypadku można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni – do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie w myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., termin do złożenia skargi jest zachowany jeśli zostanie ona złożona do sądu w ciągu 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub jeżeli organ nie udzielił takiej odpowiedzi, w ciągu 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma wyłącznie znaczenie formalne, tj. dla oceny zachowania terminu skargi. Zauważyć bowiem należy, iż art. 53 § 2 p.p.s.a. przewiduje również wypadek nie udzielenia takiej odpowiedzi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż wskazany w tym przepisie termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. W tym miejscu sąd rozpoznający sprawę nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w skardze wskazującym, że upływ 60-dniowego terminu pozostaje bez wpływu na możliwość wniesienia skargi w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazane w skardze orzeczenia NSA po pierwsze są orzeczeniami jednostkowymi, a po wtóre, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie potwierdzają jego stanowiska. Mianowicie zgodnie z postanowieniem NSA z 9 czerwca 2010r., I FSK 497/10, organ udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w terminie 60 dni, a skarżąca strona uchybiła 30-dniowemu terminowi do wniesienia skargi, ale złożyła tę skargę w otwartym terminie 60 dni. NSA w tym postanowieniu tylko i wyłącznie wskazał, że w wypadku udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w terminie 60 dni, otwiera się termin 30-dniowy do złożenia skargi. Podobnie w drugim prezentowanym w skardze orzeczeniu NSA z 1 lutego 2010r., II FSK 1443/09, które to postanowienie w żadnym wypadku nie potwierdza prezentowanego stanowiska skarżącego. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się że stronę wiąże maksymalnie termin 60 dni do złożenia skargi od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w sytuacji, gdy nie otrzyma ona odpowiedzi organu na to wezwanie, lub jeśli je otrzyma, ale po terminie 60 dni (por. postanowienia NSA z: 22 maja 2012r., sygn. akt II GSK 756/12, 11 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 584/12, 26 sierpnia 2011r., sygn. akt II GSK 1430/11, 11 maja 2011r., sygn. akt II GSK 676/11 i inne dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) W niniejszej sprawie pismo ARiMR z [...] listopada 2011r. informujące stronę skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych zostało doręczone stronie w dniu 6 grudnia 2011r. (karta 257 akt administracyjnych). Skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 20 grudnia 2011r. (koperta – karta 260 akt administracyjnych). Organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi w dniu [...] marca 2012r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Wobec tego, skarżący winien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11 kwietnia 2012r. (koperta – karta 6 akt sądowych), czyli po upływie omówionego powyżej terminu, który upłynął w dniu 17 lutego 2012r. Na koniec wypada zauważyć, że w piśmie z [...] listopada 2011 r. w sposób prawidłowy dokonano pouczenia Strony o treści analizowanego wyżej przepisu art. 53 § 2 p.p.s.a., wskazując na termin 60 dni od dnia wniesienia wezwania (vide: pouczenie na stronie 3 pisma, k. 256 akt administracyjnych). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.