V SA/Wa 1496/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: - odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi - M.K. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] marca 2016r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wys. 48.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że doręczono ją pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 29 marca 2016r. W dniu 28 kwietnia 2016r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję nadając ją w placówce operatora pocztowego bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotową skargę, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 6 maja 2016 r., przesłano do właściwego organu, tj. Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w dniu 10 maja 2016r. O powyższym fakcie poinformowano pełnomocnika strony skarżącej. W dniu 12 maja 2016r. strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zwróciła się, za pośrednictwem organu, z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że mimo prawidłowego zaadresowania skargi, w wyniku awarii systemu informatycznego wykorzystywanego w celu obsługi korespondencji wchodzącej i wychodzącej z kancelarii nastąpił błąd w działaniu pracownika sekretariatu, który umieścił ją w kopercie zaadresowanej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Błąd ten nie był zawiniony ani przez pełnomocnika ani przez innych pracowników kancelarii - wynikał z obiektywnej okoliczności, jaką był nieoczekiwany błąd oprogramowania, który od chwili wdrożenia systemu informatycznego nie miał dotychczas nigdy miejsca. Problem został ujawniony dopiero po otrzymaniu pisma tut. Sądu z 10 maja 2016r. o przekazaniu skargi według właściwości. Wnioskodawca wskazał, że problem błędnego adresowania danych przez system informatyczny dotyczył większej ilości przesyłek, które były nadawane od końca kwietnia 2016r. a wykryty i usunięty został dopiero przez specjalistę-informatyka w dniu 12 maja 2016r. (na potwierdzenie dołączono fakturę VAT nr [...] z [...] maja 2016r. na usługi serwisu antywirusowego oraz przywrócenia ustawień systemu adresowego oraz oświadczenie z 12 maja 2016r. prowadzącego opisane prace). W dalszej części uzasadnienia wniosku, jego autor szczegółowo wyjaśnił standardy ochrony danych przestrzegane w kancelarii, ich szyfrowanie, weryfikację i autoryzację. We wniosku podkreślono, że korzystanie z tego rodzaju rozwiązań, przy zastosowaniu odpowiednich mechanizmów bezpieczeństwa jest bezpieczniejsze w ocenie autora i obarczone mniejszym ryzykiem błędu niż obsługa korespondencji w tradycyjny sposób. Ponadto wskazano, że tylko w miesiącu kwietniu 2016r. kancelaria była celem przynajmniej kilkunastu prób tzw. "ataków hackerskich", co potwierdzają dołączone do wniosku wydruki fałszywych wiadomości e-mail. Wyjaśniono, że stosowane w kancelarii rozwiązania zapobiegły utracie oraz ujawnieniu jakichkolwiek danych, jednak błędy jakie spowodowało złośliwe oprogramowanie doprowadziły do nieprawidłowego zaadresowania m.in. przedmiotowej skargi. Do wniosku załączono również szczegółowy opis aplikacji antywirusowej ESET Smart Security 8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 w zw. z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien ją przesłać właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania jej biegu. O zachowaniu ustawowego, trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, decyduje wówczas data wysłania skargi przez sąd do właściwego organu administracji publicznej (pod. stanowisko wyrażone w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 892/09, z 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1674/06 oraz z 4 października 2007 r., sygn. akt I OZ 715/07). Mając na względzie, że w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 29 marca 2016r., termin do wniesienia skargi upływał w dniu 28 kwietnia 2016r. W tym też dniu pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł ją jednakże bezpośrednio do Sądu, zatem jako datę wniesienia skargi przyjąć należy dzień 10 maja 2016r. tj. dzień, w którym skargę przesłano do właściwego organu, tj. Dyrektora Izby Celnej w Warszawie. Podkreślić należy, że art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprowadził zasadę, iż czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie, siedmiodniowy termin zakreślony dla dokonania czynności, jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu, został zachowany. Pełnomocnik strony skarżącej w dniu 12 maja 2016r. dowiedział się z pisma tut. Sądu o przekazaniu skargi zgodnie z właściwością do Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wniósł w dniu 12 maja 2016r. do Izby Celnej. Odnosząc się natomiast do uprawdopodobnienia przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu, stwierdzić należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 2003r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). Przywrócenie uchybionego terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż podniesiona okoliczność związana z awarią systemu informatycznego nie świadczy o braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Nie można bowiem uznać, że omyłkowe nadanie przesyłki bezpośrednio na adres sądu przez pracownika kancelarii pełnomocnika strony skarżącej było zdarzeniem nagłym czy też zdarzeniem od tej strony niezależnym, za który nie ponosi ona odpowiedzialności. W ocenie Sądu, uchybienie polegające na błędnym wysłaniu skargi przez pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącej, zamiast do organu, którego decyzja była przedmiotem skargi (co strona skarżąca powinna była uczynić stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a.), bezpośrednio do Sądu – należy bez wątpienia uznać zadziałanie posiadające znamiona winy, wyrażającej się w braku zachowania szczególnej staranności, jakiej można i należy wymagać od zawodowego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik wykonując daną czynność – niezależnie od tego, czy wykonuje ją osobiście, czy wyręcza się przy jej wykonaniu inną osobą – ponosi odpowiedzialność za to, aby czynność ta została dokonana z zachowaniem wymaganej staranności. Oznacza to, że obciąża go choćby najmniejsza niestaranność osoby, której wykonanie danej czynności powierzył (p. postanowienia NSA: z 23.03.2011 r., II OZ 183/11; z 16.11.2010 r., I FZ 433/10; z 23.06.2008 r., I OZ 402/08; z 6.06.2005 r., II FZ 166/05 – CBOSA). Odnosząc się do argumentu, że brak winy wynika z awarii systemu, podkreślić należy, że profesjonalny pełnomocnik dochowując szczególnej staranności powinien był sprawdzić, czy przesyłka zaadresowana została prawidłowo. Działanie takie pozwoliłoby na wykrycie popełnionej omyłki w tym zakresie i jej skorygowanie umożliwiające prawidłowe i terminowe nadanie skargi, a w konsekwencji stanowiłoby wypełnienie ciążącego na pełnomocniku skarżącej, jako profesjonaliście, obowiązku szczególnej staranności i dbałości o interesy mocodawcy. Reasumując, wysłanie skargi bezpośrednio do Sądu nie może przesądzać o braku winy w uchybieniu terminu, bowiem po stronie skarżącej nie istniały żadne przeszkody uniemożliwiające prawidłowe wniesienie skargi. Okolicznościami takimi – wbrew opinii pełnomocnika – nie mogą być zakłócenia systemu obsługi korespondencji przez złośliwe oprogramowanie, czy próby wyłudzania danych bez wiedzy użytkownika. Wykorzystywany system obsługi korespondencji w kancelarii jakkolwiek pomocny przy adresowaniu przesyłki nie może zwolnić osoby czuwającej nad prawidłowością jego działania z obowiązku sprawdzenia poprawności wygenerowanych danych każdego adresata przesyłki. Należy więc uznać, że nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu, a mianowicie nie udowodniono braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Z powyższych względów na mocy art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.