V SA/Wa 1615/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. G.[...] Sp. z o.o. w likwidacji, w imieniu której skargę wniósł M. N. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odmówić przyznania M. N. prawa pomocy w żądanym zakresie. M. N. były wspólnik Portal Gospodarczy P.-T. Sp. z o.o z siedzibą w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 3 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz odrzucił skargę. Odpisy niniejszych postanowień zostały doręczone M. N., który w odpowiedzi na powyższe wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z wypełnionego przez wnioskodawcę formularza wniosku PPF wynika, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest współudziałowcem nieruchomości rolnej o łącznej powierzchni 3,87 ha, nie posiada domu, mieszkania, oszczędności, wartościowych przedmiotów. Miesięczny dochód netto wnioskodawcy składa się z emerytury w wysokości 4825 zł, dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej ok. 3500 zł, wynagrodzenia związanego z udziałem w organie nadzoru spółki akcyjnej 3600 zł. Natomiast na zobowiązania oraz stałe wydatki wnioskodawcy składają się koszty mieszkania i wyżywienia ok. 4000 zł, koszty leczenia ok. 1500 zł, spłata dwóch kredytów w ratach po 2800 zł i 420 zł. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17 oraz postanowienie z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17), zaś z użycia w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. W postanowieniu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II OZ 423/14 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., II FZ 237/13). Podstawową zaś zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu. W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, wyjątkiem bowiem jest przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). W ocenie referendarza sądowego, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Łączny miesięczny dochód netto M.N. wynosi ok. 11925 zł, dochód ten pochodzi z trzech źródeł: świadczenia emerytalnego, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz z tytułu udziału w organie nadzoru spółki akcyjnej. Po odliczeniu od powyższej kwoty wymienionych w formularzu wniosku zobowiązań oraz stałych wydatków, składających się z rat kredytów w łącznej wysokości 3220 zł, kosztów mieszkania i wyżywienia w wysokości 4000 zł oraz kosztów leczenia w wysokości 1500 zł, wnioskodawcy pozostaje do dyspozycji kwota ok. 3205 zł. Biorąc pod uwagę, to iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest to kwota, która nie pozwala na uznanie wnioskodawcy za osobę żyjącą w ubóstwie czy znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, aby prowadzona była wobec wnioskodawcy egzekucja komornicza, wnioskodawca ponadto nie podnosił, iż spłata rat kredytów jest dla niego zbyt dużym obciążeniem, a wręcz przeciwnie wymienił je jako stałe wydatki i zobowiązania, wobec powyższego należy uznać, iż miesięcznie takich wpłat dokonuje. Odnosząc się do kredytów i wynikającej z tego konieczności uiszczania rat wskazać wymaga, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zalicza się wydatki na żywność, mieszkanie, odzież, środki czystości i niezbędne opłaty. Spłacane zaś przez wnioskodawcę raty kredytów nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązków ponoszenia kosztów postępowania. Prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązania publicznoprawnymi. Natomiast skoro wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na spłatę rat kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych oraz pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13). Wobec powyższego w ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, przyznając prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku prywatnych podmiotów. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.