V SA/Wa 3473/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Spółka z o.o. "P. " z siedzibą w K. zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek podniesiono, iż w związku z brakiem kolejnych zezwoleń na urządzanie gier, Spółka prowadzi obecnie działalność jedynie w 11 punktach gry, co przynosi znikome dochody, a nadto musiała zwolnić wielu pracowników, bowiem od kilku miesięcy regularnie ponosi stratę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wskazano, iż łączna suma wymierzonych wobec Spółki kar pieniężnych wynosi kilka milionów złotych. Spółka nie dysponuje taką kwotą ani w gotówce, ani też w ruchomościach czy nieruchomościach. Majątek Spółki jest szacowany na znacznie mniejszą kwotę i nie starczyłby nawet na pokrycie 1/5 wskazanej kwoty. Konieczność zapłaty kar, czy też ewentualnej egzekucji z ruchomości czy nieruchomości spowoduje całkowitą likwidację Spółki i może spowodować nieodwracalne skutki, co ma znaczenie z punktu widzenia możliwości uchylenia zaskarżonych decyzji przez Sąd. W wyniku rozpoznania wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 listopada 2015 r. sygn.akt V SA/Wa 3473/15 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła zażalenie. Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 lutego 2016 r. sygn.akt II GZ 106/16 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że WSA ponownie oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien przede wszystkim rozważyć, jaka jest aktualna kondycja finansowa Spółki oraz jednoznacznie wyjaśnić, jakie konkretnie zobowiązania i w jakiej wysokości ciążą na Spółce, w szczególności z tytułu kar pieniężnych. Mając na uwadze wytyczne NSA zawarte w postanowieniu z 16 lutego 2016 r., zarządzeniem z 22 kwietnia 2016 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie okoliczności uprawdopodobniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności poprzez nadesłanie dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową Spółki. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przy piśmie z 4 maja 2016 r. nadesłała następujące dokumenty: bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., informację o poniesionej stracie podatkowej wg stanu na dzień 31.03.2016 r., wyliczenie średniomiesięcznych kosztów utrzymania na podstawie okresu 01.01.- 31.03.2016 r., zestawienie należności i zobowiązań Spółki na dzień 31.03.2016 r., listę środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych na dzień 31.03.2016 r. Rozpoznając ponownie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd związany jest oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r. sygn.akt II GZ 106/16. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja/postanowienie administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym między innymi w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/04, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11;z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11 i z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Skarżąca Spółka uzasadniając swój wniosek podniosła, iż wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji, jak również innych decyzjach nakładających na nią kary pieniężne, może doprowadzić do jej likwidacji. W ocenie Skarżącej okoliczność ta potwierdza, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia nieodwracalnych skutków. Skutki te miałyby powstać w sferze finansowej Spółki. Wobec powyższego, w pierwszej kolejności Sąd podkreśla, iż – co do zasady –nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). W konsekwencji oznacza to, iż badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się li tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy. Jeżeli zatem uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadza się do kwestii związanych ze stanem majątkowym strony, to nie wystarczy tylko wykazanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła, ale niezbędne jest jeszcze uprawdopodobnienie, że brak zastosowania ochrony tymczasowej w tym konkretnym przypadku spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze majątkowej wnioskującej strony (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r o sygn. akt II GZ 651/15). W ocenie Sądu przedłożone przez stronę skarżącą dokumenty nie świadczą o utracie przez nią płynności finansowej. Wręcz przeciwnie, ich analiza prowadzi do wniosku, że Spółka osiąga przychody i posiada majątek znacznej wartości. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. Z dołączonego do wniosku rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. wynika, iż Spółka – pomimo twierdzeń o złej sytuacji ekonomicznej – uzyskała przychód netto w kwocie [...] zł. Z bilansu za 2015 r. wynika, iż aktywa trwałe Spółki wynosiły [...] zł, z czego wartość środków trwałych została wyliczona na kwotę [...] zł. Z informacji o poniesionej stracie podatkowej wg stanu na dzień 31.03.2016 r. wynika natomiast, że przychody ogółem to kwota [...] zł. W tej sytuacji zarówno liczba wszczętych wobec Spółki postępowań, jak i wymierzone już Spółce kary pieniężne, nie uzasadniają wstrzymania wykonania decyzji. Spółka bowiem nie uprawdopodobniła jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niej nałożonych kar pieniężnych. Przedłożone przez stronę dokumenty finansowe nie potwierdzają twierdzenia autora wniosku, iż majątek Spółki jest szacowany na znacznie niższą kwotę niż łączna kwota wymierzonych Spółce kar pieniężnych, które ona sama określa na "kilka milionów złotych". Przypomnieć również należy, iż w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r. o sygn. akt I FZ 10/10). Odnosząc się do przedłożonej przez Spółkę informacji o poniesionej stracie podatkowej zauważyć należy, iż nie może również znaleźć uznania okoliczność, że Spółka w I kwartale 2016 roku poniosła stratę podatkową. Zgodnie bowiem z ugruntowanym już stanowiskiem orzecznictwa, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13). Warto na zakończenie wskazać, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.