VI SA/Wa 204/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. Sp. jawna z siedzibą w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. Sp. jawna z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem z 20 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania spółce P. Sp. jawna z siedzibą w [...] prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, starszy referendarz sądowy po analizie dokumentów przedłożonych przez skarżącą spółkę stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie bowiem, sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Jak wskazał rozpoznający wniosek, z przedstawionych rachunków wynikało, że na rachunki te wpływają wpłaty od kontrahentów. Niektóre wpłaty przekraczały kwoty kilku tysięcy złotych. Co więcej, spółka odnotowała za ubiegły rok dochód na poziomie [...]złotych, przy przychodzie sięgającym kwoty [...]złotych. Przyznania prawa pomocy nie uzasadniała przy tym strata skarżącej spółki za pierwszy kwartał bieżącego roku, wynosząca [...]złotych przy przychodzie sięgającym kwoty [...]złotych, bowiem skarżąca spółka uzyskała przychody z działalności gospodarczej kształtujące się na bardzo wysokim poziomie. Zdaniem starszego referendarza, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Niewątpliwe zatem skarżąca spółka dysponowała kwotami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca spółka złożyła sprzeciw od tego orzeczenia, wnosząc o jego zmianę poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że skoro w pierwszym kwartale tego roku odnotowała stratę w wysokości prawie 77% całego jej ubiegłorocznego dochodu, to jest jasne, że jej obecna sytuacja w znacznym stopniu pogorszyła się w stosunku do poprzedniego okresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do z art. 260 § 3 p.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca spółka ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zatem stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.). Dokonując analizy wniosku skarżącej spółki, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że skarżąca spółka nie wykazała niemożności poniesienia kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, że przedsiębiorstwo/spółka, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienia NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. II FZ 570/14, z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II FZ 646/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanym przypadku skarżąca spółka będąca wnioskodawcą spełnia ww. kryteria tj. funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie ogłosiła upadłości czy likwidacji, nie złożono też stosownego wniosku. Trafnie starszy referendarz stwierdził, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu". Podkreślić zatem należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z prowadzonej działalności, a nie osiągnięty dochód czy osiągnięta strata, będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Osiągnięty wynik finansowy jest z kolei skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Istotne w sprawie jest zatem to, że skarżąca spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na wysokim poziomie, co wynika m.in. z zapisów z rachunków bankowych oraz bilansu za rok 2016 i za okres pierwszych trzech miesięcy bieżącego roku. Co więcej, spółka odnotowała za ubiegły rok dochód na poziomie [...] złotych, przy przychodzie sięgającym kwoty [...]złotych. Odnosząc się do kwestii poniesienia straty przez skarżącą spółkę w ubiegłym roku, Sąd wskazuje, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (vide: postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11, z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 228/11, z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GZ 889/15; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić także należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (vide: postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo należy wskazać na pogląd wyrażany w orzecznictwie i doktrynie, podzielany w pełni przez Sąd, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienia NSA z 24 czerwca 2008r., sygn. akt l GZ 147/08, LEX nr 479137 oraz z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/08, LEX nr 494324). Wnosząc skargę, skarżąca spółka powinna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i dokonać zabezpieczenia odpowiednich środków finansowych we własnym budżecie, a nie przerzucać koszty te na budżet państwa. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, gdyż skarżąca spółka jeszcze w grudniu 2016 r., gdy składała skargę do Sądu uważała, że nie może ponosić kosztów sądowych, mimo że w 2016 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] złotych. Biorąc więc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że zwolnienie skarżącej spółki od kosztów sądowych pozbawione jest w niniejszej sprawie podstaw. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie, trzeba wskazać, że przyczyną odmowy udzielenia prawa pomocy skarżącej spółce jest nie tylko fakt funkcjonowania w obrocie gospodarczym bez zgłoszenia wniosku o upadłość lub likwidację, ale też wszechstronna ocena jej sytuacji majątkowej w oparciu o nadesłane dokumenty. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.