VI SA/Wa 752/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. jawna w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. jawna w P. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania P. Sp. jawna w P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. P. Sp. jawna w P. (dalej jako skarżąca, spółka) wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, iż wysokość kapitału zakładowego wynosi 200 000 złotych, wartość środków trwałych 1 507 488, 98 złotych a wysokość straty na koniec 2014 roku 496 138 ,99 złotych. Spółka wskazała także, że stan konta na dwóch rachunkach prowadzonych w [...] i [...] wynosi 0 złotych a na kolejnym prowadzonym w [...] widnieje debet w wysokości 30 złotych. W samej skardze spółka wskazała na ciążące na niej zobowiązania sięgające miliona złotych. Podniosła jednocześnie, że bardzo niska jest ściągalność zaległych należności na jej rzecz z uwagi na trudną sytuację jej kontrahentów. Z kolei z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że w okresie od dnia [...] stycznia 2015 roku do dnia [...] września 2015 roku spółka poniosła stratę w kwocie 82 577 złotych 55 groszy. Skarżąca przedłożyła nadto zapisy z rachunków bankowych prowadzonych w [...] i [...]. Wynika z nich, że na rachunku prowadzonym w [...] zablokowana została kwota 872 561 złotych. Z kolei na rachunek prowadzony w [...] wpływały kwoty od kontrahentów, jak też dokonywane były wpłaty przez spółkę na rzecz komornika sądowego. Saldo na koniec miesiąca w przedziale półrocznym wahało się przy tym od 258 złotych debetu do 4 941 złotych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Istotnym jest, że ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (p. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Nie można bowiem w realiach przedmiotowej sprawy mówić o braku środków w sytuacji, w której z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego spółki prowadzonego w [...] wynika, iż na ten rachunek wpływają wpłaty od kontrahentów. Niektóre wpłaty od podmiotów zewnętrznych wyniosły przykładowo 5 000 złotych lub 2 844 złotych. Niewątpliwe spółka dysponowała więc kwotami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych a struktura wydatków nie wskazuje na niemożność przeznaczenia posiadanych środków na uiszczenie wpisu sądowego, którego wysokość w niniejszej sprawie wynosi 100 złotych. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia przy tym strata skarżącej za rok 2014 jak i za okres do końca września 2015 roku, w sytuacji w której przychód skarżącej w roku 2014 przekroczył 4 860 977 złotych a przez pierwsze trzy kwartały roku 2015 sięgnął kwoty 4 209 625 złotych. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Bilans przychodów i kosztów tworzony jest tymczasem na potrzeby rozliczeń podatkowych, na podstawie których trudno oceniać realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Gdyby bowiem brać pod uwagę jedynie dochody skarżącej, należałoby stwierdzić, że jej działanie w obrocie profesjonalnym jest nielogiczne i nieopłacalne, skoro prowadzi nierentowną działalność. Odnosząc się do argument dotyczącego zablokowania rachunków bankowych, należy stwierdzić, że sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych skarżącej nie jest wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09). W razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest zatem tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez spółkę. Co więcej, w samym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że posiada rachunki bankowe w [...], [...] i [...]. W odpowiedzi na wezwanie przedłożyła wydruki wskazujące na transakcje dokonywane w ramach rachunków prowadzonych w [...] i [...]. Zarazem skarżąca nie wyjaśniła, czy nadal dysponuje wskazanymi w Formularzu rachunkami, czy też zostały one zamknięte. W piśmie przewodnim zawarta została jedynie informacja, że skarżąca przedkłada "wyciągi bankowe kont, które są zajęte przez komorników". Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżąca nadal dysponuje rachunkami innymi, niż te, z których wyciągi przedłożyła, jak też, jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda na nich. Tym samym, skoro skarżąca nie wyjaśniła kwestii posiadania wskazanych we wniosku rachunków bankowych, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia natomiast oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Reasumując, uznać należy, że skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.