VII SA/Wa 1488/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 25 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty należności z tytułu opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić przyznania skarżącej K. S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. K. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 9 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. K. S. odniosła się do ww. wezwania pismem z dnia 18 sierpnia 2017 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że koszty sądowe związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304). Prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny, a więc gdy skutkowałoby pozbawieniem możliwości zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a tylko wówczas, gdy zgromadzenie w ten sposób środków na koszty postępowania byłoby niemożliwe, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2009 r. II FZ 80/09 LEX nr 550323, z dnia 7 kwietnia 2011 r. I OZ 238/11 LEX nr 1081146, z dnia 27 lipca 2010 r. I FZ 272/10 LEX nr 604110). Z wniosku złożonego w niniejszej sprawie wynika, że K. S. posiada dom o powierzchni 80 m2, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma synami. Skarżąca oświadczyła, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości około 4.000 zł netto miesięcznie, natomiast synowie są bezrobotni, bez prawa do zasiłku, pozostają na jej utrzymaniu. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżąca zaliczyła: "kredyty – 880 zł, raty na meble itp. 800 zł, media – ok. 870 zł". Pismem z dnia 9 sierpnia 2017 r. z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, wezwano skarżącą do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych poprzez: - udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu (opłaty za prąd, gaz, wodę itp.), - nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, w tym z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą - z okresu ostatnich sześciu miesięcy, - nadesłanie zaświadczeń z urzędu pracy o posiadaniu przez synów skarżącej statusu osoby bezrobotnej, - wskazanie, czy synowie skarżącej podejmują prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskują z tego tytułu. K. S. udzielając odpowiedzi na wezwanie z 9 sierpnia 2017 r. wskazała w piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. cyt.: "jest możliwość dostarczenia przez synów dokumentów z urzędu pracy za tydzień. Czas 7 dni jest zbyt krótki". Nadesłała wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 marca do 21 sierpnia 2017 r. oraz dokumenty obrazujące wysokość niektórych wydatków. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy uznano, iż brak jest podstaw do przyznania K. S. prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja finansowa jest tak trudna, że nawet w przypadku ograniczenia wydatków do najbardziej niezbędnych uniemożliwi poniesienie kosztów sądowych. K. S. w złożonym wniosku oświadczyła, że uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości około 4.000 zł netto miesięcznie, wskazała przy tym na "kredyty – 880 zł, raty na meble itp. 800 zł". Podkreślenia zatem wymaga, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948). Pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają jedynie wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a więc koszty zakupu żywności, odzieży, leków, wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp.). K. S. uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniosła, że synowie są bezrobotni, bez prawa do zasiłku, pozostają na jej utrzymaniu. Zauważyć jednak trzeba, że odnosząc się do wezwania z 9 sierpnia 2017 r. w zakresie dotyczącym nadesłania zaświadczeń z urzędu pracy o posiadaniu przez synów skarżącej statusu osoby bezrobotnej K. S. w piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. stwierdziła jedynie, że wyznaczony 7-dniowy termin jest za krótki, dokumenty zostaną dostarczone przez synów za tydzień. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym przyczyn uniemożliwiających dostarczenie zaświadczeń w ciągu 7 dni, nie nadesłała zaświadczeń również w późniejszym terminie. Dostrzec jednocześnie trzeba, że K. S. nie udzieliła żadnej odpowiedzi na zawarte w wezwaniu z 9 sierpnia 2017 r. pytanie, czy synowie podejmują prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia itp., a jeżeli tak, jakiej wysokości dochody uzyskują z tego tytułu. W ocenie referendarza sądowego okoliczności te poddają w wątpliwość twierdzenia skarżącej, że jest jedyną osobą zarabiającą na utrzymanie rodziny. Przy dokonywaniu oceny złożonego przez skarżącą wniosku nie można też pominąć informacji wynikających z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego, obejmującego okres od 1 marca do 21 sierpnia 2017 r. Na konto skarżącej w tym okresie co miesiąc wpływały przelewy z P. Sp. z o.o. w kwotach od 20.733,89 zł do 21.134,51 zł. Przedłożone dokumenty wskazują zatem, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi koszty postępowania w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji nie można uznać, że skarżąca nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych we własnym zakresie (wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, pozostałe koszty postępowania, o ile w ogóle się pojawią, nie przekraczałyby kwoty 100 zł - np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi). Podkreślić jednocześnie warto, że wydatki o charakterze cywilnoprawnym związane z prowadzoną działalnością gospodarczą nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2012 r. sygn. akt I GZ 155/12 LEX nr 1332311, z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. I GZ 741/15). W ocenie referendarza sądowego na podstawie udzielonych przez skarżącą informacji nie można stwierdzić, aby znajdowała się w sytuacji, w której poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości spowodowałoby pozbawienie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.