VII SA/Wa 2071/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : nakazu doprowadzenia budowy budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia : odmówić J.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 14 listopada 2013 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym nie zakreślił w punkcie 4 formularza, o co wnosi. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą z której nie uzyskuje dochodu tylko straty w wysokości 636.916,44 złotych. Wnioskodawca podał, że posiada działkę leśną w E. o powierzchni 1.600 m ² oraz udział w nieruchomości w J. zajęte przez komornika. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Do wniosku wnioskodawca dołączył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012, z którego wynika, że poniósł on z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stratę w wysokości 636.916,44 złotych. Zarządzeniem z dnia 22 listopada 2013 r. wezwano wnioskodawcę na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. do właściwego wypełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie pkt 4 formularza, tj. zakreślenie o jaki rodzaj pomocy wnioskodawca wnosi. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę, że w nadesłanym do Sądu w dniu 14 listopada 2013 r. formularzu nie zakreślił w pkt 4, w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu podał jedynie wysokość straty jaką poniósł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie wskazał natomiast żadnego źródła dochodu z którego się utrzymuje. Wezwano wnioskodawcę także do podania jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi, należało wskazać branżę oraz charakter i rodzaj wykonywanej pracy oraz podać, czy wnioskodawca samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób. Zapytano wnioskodawcę także, czy uzyskał, a jeśli tak, to jaki dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej lub też jaką poniósł stratę w trzech ostatnich miesiącach oraz czy uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego miesięcznie dochodu i tytuł z którego jest on uzyskiwany. Wezwano wnioskodawcę do oświadczenia, czy uzyskuje dochody z tytułu budowy i sprzedaży domów lub wynajmu lokali, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów oraz tytuł z którego są one uzyskiwane, gdyż w nadesłanym do Sądu w grudniu 2011r. formularzu wnioskodawca wskazał, że "jest początkującym przedsiębiorcą, który zainwestował w budowę domów i aktualnie nie osiąga dochodów". Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, gdzie zamieszkuje dom/mieszkanie i czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania, w którym przebywa należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Zapytano wnioskodawcę czy samodzielnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z żoną, gdyż w nadesłanym do Sądu w 2011 r. formularzu podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim żona oraz córka. W przypadku prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z żoną należało podać dochód uzyskiwany przez żonę oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Wezwano wnioskodawcę do podania jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) oraz czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy posiada kredyty, pożyczki, jeśli tak, należało wskazać wysokość posiadanego zadłużenia, cel na jaki zostało wzięte, wysokość miesięcznej raty oraz termin do którego będzie spłacane. Zapytano wnioskodawcę, czy prowadzone są, a jeśli tak, to z jakiego tytułu przeciwko niemu egzekucje komornicze, gdyż z nadesłanego formularza wynika, że działka leśna wnioskodawcy o powierzchni 1.600 m ² oraz udział w nieruchomości w J. zostały zajęte przez komornika. Zapytano wnioskodawcę także, czy otrzymuje pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 11 grudnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca zawarł odpowiedzi na ww. wezwanie. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca mieszka w domu rodziców, którzy pomagają mu utrzymać się w życiu codziennym. Wnioskodawca oświadczył, że żona i córka nie są na jego utrzymaniu, a ponadto z żoną posiada rozdzielność majątkową. Wnioskodawca oznajmił, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, jak również kredytów i pożyczek oraz kont bankowych. Podał, że w chwili obecnej nikogo nie zatrudnia. Wnioskodawca do wniosku dołączył PIT -36 L za rok 2012 r., zaświadczenie od komornika z dnia [...] oraz wydruk księgi wieczystej Nr [...] dotyczący hipoteki przymusowej w dziale IV. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie nie podał jakiego rodzaju działalności gospodarczą prowadzi, nie wskazał branży oraz charakteru i rodzaju wykonywanej pracy. Wnioskodawca jedynie oświadczył, że w chwili obecnej nie zatrudnia żadnej osoby. Z akt sprawy wynika natomiast, że wnioskodawca jest inwestorem, który wybudował budynek mieszkalny jednorodzinny bliźniaczy [...] "Q." na działce nr ew. [...] w obrębie [...], przy ulicy R. w J. Z nadesłanego do sprawy o sygn. akt (VII SA/Wa 2515/11) w dniu 14 grudnia 2011 r. formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca jest początkującym przedsiębiorcą, który zainwestował w budowę domów. Z nadesłanych natomiast do niniejszej sprawy akt administracyjnych oraz stron internetowych wynika, że wnioskodawca jest deweloperem zajmującym się budową i sprzedażą mieszkań i domów. Biorąc pod uwagę rodzaj prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej uznano, że mało przekonywującym jest, aby uzyskiwał on tylko straty z prowadzonej działalności gospodarczej, a nie uzyskiwał żadnych zysków. Zaznaczyć należy, iż nadesłane przez wnioskodawcę zeznanie podatkowe przedstawia sytuacje finansową za 2012 r., wnioskodawca natomiast nie podał jaki dochód lub też jaką stratę poniósł w trzech ostatnich miesiącach do czego został zobowiązany. W nadesłanych formularzach wnioskodawca podał jedynie stratę jaką poniósł w 2012 r., co wynika ze złożonego zeznania podatkowego za 2012 r. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż strata na którą strona skarżąca się powołuje jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08., dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 260/08, Lex nr 479125). O możliwościach płatniczych wnioskodawcy świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). W niniejszej sprawie wnioskodawca podał okoliczności świadczące o jego problemach finansowych, takie jak zajęcie działki leśnej w E. o powierzchni 1.600 m ² przez komornika oraz udziału w nieruchomości w J. Wnioskodawca nadesłał także zaświadczenie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W. z dnia [...], iż jego zaległości na dzień 19 listopada 2013 r. wraz z kosztami egzekucyjnymi wynoszą 518.546,50 złotych. Wnioskodawca dołączył także wydruk z księgi wieczystej z którego wynika, iż w dziale IV zatytułowanym hipoteka ustanowiono została na nieruchomości rolnej o powierzchni 1.600 m ² w E. hipoteka przymusowa na kwotę w wysokości 863.065,50 złotych. Stwierdzić jednak należy, iż wnioskodawca pomimo wskazanych trudności nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a zatem zgodnie z ww. linią orzeczniczą powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego. Zaznaczyć także należy, iż jedynymi informacjami jakie wnioskodawca udzielił dotyczącymi swojej małżonki jest to, że zarówno małżonka, jak i córka nie są na jego utrzymaniu oraz że posiada z żoną rozdzielność majątkową. Wskazać należy, iż okoliczność posiadania rozdzielności majątkowej z małżonką nie zwalniają wnioskodawcy od wykazania sytuacji finansowej małżonki. Wnioskodawca wnioskując o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny – domowników, którzy pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 p.p.s.a). Niewątpliwie skarżący jest z małżonką w relacji powinności alimentacyjnych. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Zgodnie z treścią art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o. małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zatem nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 k.r.o.) Do obowiązków tych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2009 r. II FZ 6/09 LEX nr 551925). Wyjaśnić należy, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.i.o.) i orzeczenia separacji (art.61 4 § 1 k.r.i.o., por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., II OZ 1142/09, Lex nr 582903, postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 113/11, Lex 783804, postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12 Lex 1240477). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej i materialnej małżonki. Reasumując, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych samodzielnie. W ocenie orzekającego, dane przedstawione przez wnioskodawcę są niepełne, nie przedstawiają wyczerpująco jego sytuacji majątkowej oraz małżonki, która pozostaje z wnioskodawcą w relacji powinności alimentacyjnych. Ponadto, jak wskazano powyżej wykazanie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstałej w 2012r. nie oznacza jeszcze, że wnioskodawca utracił możliwości płatnicze. Podkreślić należy, że pomimo wykazywanej straty wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.