VII SA/Wa 38/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-17
Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wolnostojący, podświetlany nośnik reklamowy trwale związany z gruntem, o określonych wymiarach i konstrukcji, wymaga pozwolenia na budowę, czy jedynie zgłoszenia, a w przypadku braku pozwolenia, czy podlega nakazowi rozbiórki jako samowola budowlana?Ratio decidendi
Wolnostojący, podświetlany nośnik reklamowy, trwale związany z gruntem ze względu na swoją konstrukcję, wielkość i sposób posadowienia na fundamencie betonowym, jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Instalacja takiego nośnika bez wymaganego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną, która podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, zwłaszcza gdy jego lokalizacja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwia jego legalizację.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wolnostojącego, podświetlanego nośnika reklamowego. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że nośnik został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, ponieważ stanowił budowlę trwale związaną z gruntem, a nie urządzenie reklamowe wymagające jedynie zgłoszenia. Dodatkowo, jego lokalizacja była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Spółka skarżąca twierdziła, że nośnik został zainstalowany na podstawie skutecznego zgłoszenia i zarzucała organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nośnika reklamowego oddala skargę
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] października 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] z [...] września 2015 r., Nr [...] nakazującą inwestorowi - [...] Sp. z o.o. - dokonanie całkowitej rozbiórki wolnostojącego nośnika reklamowego podświetlanego (numer ewidencyjny [...]), posadowionego na terenie działki nr ewid. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] i ul. [...] w [...].
Organ odwoławczy omówił stan faktyczny sprawy wskazując, że w dniu [...].02.2015 r. do organu powiatowego wpłynęło pismo Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] wnoszące o podjęcie działań kompetencyjnych w stosunku do 4 nośników reklamowych usytuowanych na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] w pobliżu skrzyżowania ul. [...] i [...]. Przedstawiciel organu powiatowego w dniu [...].04.2015 r. przeprowadził oględziny ww. nośników reklamowych stwierdzając, że w rejonie u zbiegu ul. [...] z ul. [...] od strony ul. [...] na ww. działce istnieją 4 nośniki reklamowe wolnostojące. 3 z tych nośników są identyczne, a jeden inny: "czwarty nośnik reklamowy usytuowany najbliżej ul. [...] posiada nieco inną konstrukcję od trzech opisanych powyżej. Tablica o wym. 2,40 x 5,0 m zamontowana jest na dwóch słupach stalowych o przekroju kwadratowym zespolonych w jeden słup centralnie w osi tablicy. Całość konstrukcji posadowiona na prefabrykowanej betonowej stopie fundamentowej na powierzchni terenu. Tablica podświetlana halogenem na wysięgniku - od góry". Przedmiotowy nośnik posiada numer ewidencyjny [...].
W dniu [...].05.2015 r. do PINB dla m. [...] wpłynęło pismo [...] Sp. z o.o. z [...].05.2015 r., w którym wyjaśniono, iż "wskazane urządzenia reklamowe funkcjonują na wskazanym terenie na podstawie uzyskanego "Potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia przystąpienia do robót budowlanych".
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego dla m. [...] decyzją Nr [...]z [...] września 2015 r., na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał inwestorowi [...] Sp. z o.o. całkowitą rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego o nr ewidencyjnym [...].
Odwołanie w ustawowym terminie złożył inwestor - [...] Sp. z o.o.
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu odwołania podzielił argumentację organu I instancji, który dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Z treści pisma Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z [...].02.2015 r. wynika, iż w archiwum tego wydziału nie odnaleziono dokumentów dotyczących nośników reklamowych usytuowanych na terenie ww. działki, w tym przedmiotowego nośnika reklamowego. W aktach sprawy znajduje się kserokopia pisma [...] Sp. z o.o. datowanego na dzień [...].05.2015 r., z którego wynika, że urządzenia reklamowe usytuowane na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...], w tym nośnik oznaczony nr identyfikacyjnym [...], zrealizowane zostały na podstawie dokonanego zgłoszenia i potwierdzenia jego przyjęcia z [...].11.2001 r. Do pisma tego została załączona kopia ww. potwierdzenia oraz opinii Wydziału Zagospodarowania Przestrzennego z [...].09.2001 r.
Wobec tych informacji organ powiatowy uzyskał od organu administracji architektoniczno-budowlanej akta dotyczące przedmiotowego nośnika reklamowego, z których wynika, że [...] Sp. z o.o. zgłosiła (w piśmie z [...].09.2001 r.) zamiar wykonania robót budowlanych polegających na montażu 5 szt. przestawnych tablic reklamowych o wymiarach 5,04 x 2,38 m, na terenie ww. nieruchomości. Zgłoszenie zostało przyjęte bez wniesienia sprzeciwu, co wynika z potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia adresowanego do inwestora. Do zgłoszenia została załączona dokumentacja techniczno-montażowa, z której wynika, iż nośniki będą składały się z fundamentu ustawionego na gruncie wysokości 0,3 m, do którego mają być przytwierdzone dwa słupy o wysokości pomiędzy fundamentem, a dolną krawędzią tablicy wynoszącą 0,5 m (wysokość od gruntu do dolnej krawędzi tablicy 0,8 m) i tablicy o całkowitych wymiarach 5,22 x 2,55 m. Rozstaw słupów, do których ma być przytwierdzona tablica reklamowa wynosi 3,1 m.
Z powyższego wynika, że przedmiotowy nośnik reklamowy nie jest nośnikiem tożsamym z objętym zgłoszeniem. Obecnie wybudowany nośnik reklamowy, będący przedmiotem niniejszego postępowania posiada tablicę o wym. 2,40 x 5,0 m, jednakże tablica ta jest zamontowana na jednym słupie stalowym (zespolonym z dwóch słupów o przekroju kwadratowym) usytuowanym centralnie w osi tablicy, całość konstrukcji posadowiona jest na prefabrykowanej betonowej stopie fundamentowej ustawionej na powierzchni terenu. Tablica jest podświetlana halogenem na wysięgniku.
W aktach sprawy znajduje się kserokopia umowy najmu nr [...] zawartej [...].08.2001 r. pomiędzy Uniwersytetem [...], a firmą [...] Sp. z o.o., dotyczącej najmu części nieruchomości przy ul. [...] róg [...] w [...] w celu ustawienia 5 szt. nośników reklamowych - tablice do ekspozycji plakatów w formacie 5,04 x 2,38 m oraz dwa aneksy do tej umowy (z dnia [...].03.2008 r. i [...].01.2013 r.) z treści których wynika, że prawa wynikające z ww. umowy zostały przeniesione na [...] Sp. z o.o., a następnie na [...] Sp. z o.o. Z analizy tych dokumentów wynika, iż [...] Sp. z o.o. jest następcą prawnym firmy [...] Sp. z o.o. w zakresie korzystania z przedmiotowej nieruchomości i wykorzystywania wybudowanych na jej terenie nośników reklamowych.
Z informacji z rejestru gruntów z [...].03.2015 r. wynika, iż działka o nr ew. [...] z obrębu [...] jest własnością Uniwersytetu [...].
Organ wskazał, że w świetle ustawy Prawo budowlane można mówić o co najmniej dwóch rodzajach urządzeń reklamowych. Do pierwszej grupy należy zaliczyć, wymienione jako budowle w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego "wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe", na które wymagane jest pozwolenie na budowę, bowiem ich budowa nie została wymieniona jako nie wymagająca pozwolenia na budowę w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego. Do drugiej zaś grupy należy zaliczyć tablice i urządzenia reklamowe, na instalowanie których jest wymagane jedynie, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Gdyby ustawodawca chciał zwolnić z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę "wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe", o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, to zamieściłby stosowne postanowienie o tym w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego.
Z akt sprawy wynika, że ww. urządzenie reklamowe zostało zrealizowane z naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, tj. inwestor przystąpił do wykonania prac bez uzyskania ostatecznej decyzji właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Prawo budowlane co prawda zastrzega, iż wymóg legitymowania się pozwoleniem na budowlę nie dotyczy, co do zasady, przypadków określonych w art. 29-30 ustawy Prawo budowlane. Artykuł 29 wymienia katalog budów i robót budowlanych, których realizacja nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiąże się najczęściej z koniecznością dokonania zgłoszenia zgodnie z treścią art. 30 tejże ustawy. Inwestor na budowę nośnika reklamowego o wskazanych powyżej parametrach zobowiązany był, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, do uzyskania pozwolenia na budowę, o które nie wystąpił.
Zdaniem [...]WINB, aby można było mówić, że zgłoszenie było skuteczne, musi ono dotyczyć robót budowlanych, których wykonanie wymaga tylko zgłoszenia, a nie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W przeciwnym wypadku takie zgłoszenie może być jedynie próbą obejścia prawa. Zgłoszenie, będące czynnością faktyczno-prawną dokonane w sytuacji nieprzewidzianej w przepisach prawa jest jedynie czynnością faktyczną, a nie prawną i nie wywołuje oczekiwanych skutków prawnych, a może jedynie narazić zgłaszającego na dodatkowe konsekwencje prawne. W ocenie organu wojewódzkiego, jeżeli zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego nie jest zgłoszeniem w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego dla tej instytucji.
Ponadto zgłoszenie spółki [...] Sp. z o.o. dotyczyło budowy nośników reklamowych o zupełnie innych parametrach niż będący przedmiotem niniejszego postępowania. W wyniku powyższych ustaleń należało stwierdzić, że przedmiotowy nośnik reklamowy nie był objęty zawiadomieniem o zamiarze wykonania robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, na które to zgłoszenie powołuje się skarżący. Przedmiotowy nośnik posiada inne parametry niż objęte ww. zgłoszeniem nośniki reklamowe, co stanowi o jego realizacji w warunkach samowoli budowlanej.
Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu powiatowego, iż przedmiotowa inwestycja wykracza poza ramy przepisu art. 29 prawa budowlanego w związku z czym jej realizacja wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepis ten zwalnia z uzyskania pozwolenia na budowę m.in. w stosunku do zamiaru instalowania tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Roboty takie wymagają jedynie skutecznie dokonanego zgłoszenia zamiaru ich wykonania organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z budowlą określoną w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, którą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Z dokumentacji wynika, iż przedmiotowy wolnostojący nośnik reklamowy jest związany trwale z gruntem, co potwierdza protokół oględzin. Z ustaleń dokonanych przez przedstawiciela organu powiatowego wynika, że nośnik reklamowy o wskazanych powyżej parametrach, usytuowany jest na słupie stalowym połączonym z betonowym fundamentem prefabrykowanym ustawionym na gruncie. Podkreślić również trzeba, że dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. W świetle powyższego przedmiotowa konstrukcja jest budowlą wolnostojącą trwale związaną z gruntem. Świadczy o tym jej wielkość, a także sposób posadowienia związania z gruntem, co przesądza, iż jest ona na tyle trwała, żeby opierała się czynnikom zewnętrznym. Wskazane cechy konstrukcyjne, takie jak tablica zamontowana na słupie stalowym, posadowiona na fundamencie betonowym prefabrykowanym oraz wielkość nie pozwalają zaliczyć tego obiektu ani jako budynku (brak przegród budowlanych, fundamentu i dachu - art. 3 pkt 3), ani jako obiektu małej architektury, którym są zazwyczaj obiekty niewielkie, nieskomplikowane pod względem technicznym, łatwe do posadowienia czy przeniesienia w inne miejsce (w szczególności obiekty kultu religijnego, architektury ogrodowej, czy obiekty użytkowe służące codziennej rekreacji i utrzymaniu porządku - art. 3 pkt 4 cytowanej ustawy). Przedmiotowy obiekt niewątpliwie jest konstrukcją przestrzenną stanowiącą budowlaną i techniczno-użytkową całość, odpowiadają zatem ogólnym cechom budowli, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego.
W związku z powyższymi ustaleniami, organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego prawidłowo ustalił, iż właściwym trybem prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie jest art. 48 ustawy Prawo budowlane. Reguluje on kwestię samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, która skutkuje, co do zasady, nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, i czy nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
Przedmiotowy obiekt usytuowany jest na terenie objętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] Wschodniego, przyjętym Uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z [...].06.2009 r. Przepis § 8 pkt 1 planu stanowi, że "Wolnostojące nośniki reklamowe, z wyjątkiem słupów ogłoszeniowych, mogą być lokalizowane tylko w liniach rozgraniczających ulic: [...] i [...], wyłącznie w miejscach dopuszczalnego sytuowania wolnostojących nośników reklamowych, wskazanych na rysunku planu". Z pisma Urzędu m. [...] Biura Architektury i Planowania Przestrzennego z dnia [...].12.2014 r. wynika, że wszystkie nośniki reklamowe wskazane w piśmie usytuowane są w miejscu, w którym plan nie dopuszcza ich lokalizacji.
W związku ze wskazaną powyżej niezgodnością z przepisami planistycznymi brak jest prawnej możliwości legalizacji przedmiotowego nośnika reklamowego, w związku z czym organ powiatowy prawidłowo odstąpił od zobowiązania inwestora do przedłożenia dokumentacji wymaganej na podstawie przepisu art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. W sytuacji takiej właściwy organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest nałożyć na inwestora nakaz rozbiórki, zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nie zaś zobowiązać inwestora do przedłożenia określonych dokumentów.
W tym miejscu wskazać należy, iż z brzmienia przepisu art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wynika, iż "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt la, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia". Wyjątek od obligatoryjnego nakazu rozbiórki stanowi sytuacja zgodności inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz brak naruszeń przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi wyjątek określony w art. 48 ust. 2 w/w ustawy, więc właściwy organ zobligowany był do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Ponadto organy nadzoru budowlanego nie tylko są uprawnione, ale zobowiązane do podejmowania z urzędu wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, w tym również do dokonania interpretacji przepisów planistycznych i stosownych analiz parametrów legalizowanych inwestycji.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego analizy niewłaściwej dokumentacji technicznej, organ wskazał, że [...] Sp. z o.o. zawiadomieniem datowanym na dzień [...].09.2001 r. dokonała zgłoszenia zamiaru montażu 5 szt. nośników reklamowych usytuowanych na wskazanej powyżej działce. Zgłoszenie to zostało podpisane przez Dyrektora Regionu Centralnego Pana B. S. i wpłynęło do Urzędu Gminy [...] w dniu [...].09.2001 r. (w rozstrzygnięciu organu powiatowego najprawdopodobniej omyłkowo wskazano datę [...].09.2001 r.). Jednakże datą dokonania zgłoszenia nie jest data wskazana w piśmie, ani data nadania pisma w placówce pocztowej, ale data wpływu pisma do organu administracji publicznej. Do zgłoszenia dołączono m.in. dokumentację techniczno-montażową tablicy przestawnej typu [...]. Na załączniku tym widnieje pieczęć Gminy oraz informacja, iż dokumentacja ta stanowi załącznik do pisma znak: [...] - jak wynika z pozostałych akt jest to potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia, na które powoduje się skarżąca spółka. Ponadto na dokumentacji tej jako inwestor wskazana jest [...] Sp. z o.o. Tak więc zarzut, iż dokumentacja ta pochodzi od firmy konkurencyjnej względem skarżącej jest całkowicie niezasadna.
Zdaniem tutejszego organu skarżona decyzja w żaden sposób nie narusza przepisów prawa, na podstawie których została wydana, zaś organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego rozpatrzył przedmiotową sprawę w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy i uzasadnił swoje stanowisko w treści wydanego rozstrzygnięcia. Zaś organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2015 r. nr [...] złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła :
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w
postaci:
1) art. 3 ust. 6 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, przez niewłaściwą wykładnię ww. przepisów, polegającą na błędnym przyjęciu przez organy, że w niniejszym stanie faktycznym mamy do czynienia z procesem budowy, dla którego wymagane jest pozwolenie na budowę oraz na pominięciu przez oba organy, że możliwość dokonania zgłoszenia, czyli zwolnienia z potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę, nie zależy od tego, czy obiekt odpowiada pojęciu budowli w rozumieniu ww. ustawy, lecz od tego czy urządzenie reklamowe będzie instalowane, czy też poddane procesowi budowy, co doprowadziło organ do zastosowania art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane,
2) art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy (poprzednio art. 29 ust. 2 pkt. 2) Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten wymaga, żeby instalacja urządzeń reklamowych nastąpiła na istniejącym obiekcie budowlanym, podczas gdy przepis ten nie zawiera takiego ograniczenia,
3) art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie nakazu rozbiórki pomimo tego, że instalacja została wykonana na podstawie skutecznego zgłoszenia przedmiotowego nośnika,
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym: nieustalenie w sposób wyczerpujący zgodności instalacji z dokonanym zgłoszeniem, charakteru ewentualnych odstępstw od dokonanego zgłoszenia, co w konsekwencji doprowadziło organ I i II instancji do niezasadnego przyjęcia, że instalacja została wykonana w sposób zupełnie inny niż wynika to ze zgłoszenia oraz, że w niniejszym stanie faktycznym mamy do czynienia z procesem budowy, a nie z procesem instalacji w rozumieniu ustawy - prawo budowlane,
2) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.
Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było zatem -stosownie do dyspozycji powołanych przepisów- dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego (1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo (2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Przepisy art. 48-49 ustawy Prawo budowlane, przewidują możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, przy czym konieczne jest przy tym łączne spełnienie warunków: budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - inwestor przedkłada stosowne dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3, i uiszczona zostaje opłata legalizacyjna. Niespełnienie któregokolwiek z powyższych warunków skutkuje nakazem rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, natomiast w art. 30 ust. 1 tej ustawy, ustawodawca określił katalog inwestycji, których wykonanie wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji. Nie budzi wątpliwości, że instytucja zgłoszenia jest złagodzeniem obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w stosunku do określonych w ustawie robót budowlanych.
W rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo uznały, że przedmiotowe urządzenie reklamowe zostało zrealizowane z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, tj. bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W myśl art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak (...) wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Mając na uwadze definicję budowli określoną w treści przywołanego przepisu, stwierdzić należy, iż urządzenie reklamowe, wolno stojące, trwale związane z gruntem stanowi obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażany już niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dla określenia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność zagłębienia w gruncie czy też posadowienia na nim obiektu ani technika w jakiej tego dokonano. Istotny dla rozstrzygnięcia jest stopień trwałości połączenia oraz to czy konstrukcja opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, co sprowadza się do konieczności zapewnienia stabilnej podstawy uniemożliwiającej łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru. (por. wyroki NSA z 1 marca 2012 r., II OSK 2558/10, z 5 stycznia 2011 r., II OSK 25/10, z 10 października 2010 r., II OSK 1596/09, z 1 października 2009 r., II OSK 1461/08, z 12 maja 2009 r., II OSK 735/08 oraz z 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, orzeczenia publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 a Prawa budowlanego obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa jego konstrukcji. Bezpieczeństwo konstrukcji przedmiotowej tablicy reklamowej zapewnia m. in. betonowy fundament powodujący trwałe związanie jej z gruntem. (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2015 r., II OSK 954/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sporny nośnik reklamowy o wymiarach o wym. 2,40 x 5,0 m zamontowany jest na dwóch słupach stalowych, o przekroju kwadratowym, zespolonych w jeden słup centralnie w osi tablicy. Całość konstrukcji posadowiona jest na prefabrykowanej betonowej stopie fundamentowej na powierzchni terenu.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić zatem należy, że wielkość opisanego urządzenia reklamowego, jak i sposób jego osadzenia, świadczą o tym, że jest to wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawo budowlane. Obiekt bezspornie jest trwale związany z gruntem, bowiem jego posadowienie na gruncie jest stabilne i odporne na działanie czynników atmosferycznych np. wiatru.
W konsekwencji należało podzielić pogląd organów, iż przedmiotowy nośnik reklamowy jest trwale związany z gruntem, a więc zgodnie z ogólnie przyjętą i wyżej omówioną linią orzecznictwa sądów administracyjnych budowa urządzeń reklamowych wolnostojących trwale związanych z gruntem wymaga pozwolenia na budowę i nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy (wyroki NSA: z 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05 oraz z 28 czerwca 2006 r, II OSK 931/05). Tym samym nie można się zgodzić z zawartym w skardze zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędne uznanie, że w sprawie wymagane było jedynie dokonanie zgłoszenia, a nie pozwolenie na budowę.
Prawidłowo organy stwierdziły, że konstrukcja, rozmiary, posadowienie spornego nośnika reklamowego wyczerpuje znamiona budowli, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Parametry techniczne inwestycji przedstawione w materiale dowodowym nie pozwalają na odmienną kwalifikację i uznanie - jak wskazuje skarżąca - że wybudowanie tego urządzenia reklamowego stanowiło roboty budowlane polegające na instalacji wymienionej w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Urządzenia reklamowe, o których mowa w tym przepisie to urządzenia wolno stojące niezwiązane trwale z podłożem, stosunkowo lekkie, przenośne o małych gabarytach.
Z akt sprawy wynika, że [...] Sp. z o.o. (której następcą prawnym jest strona skarżąca - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]) w piśmie z [...].09.2001 r. zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych polegających na montażu 5 przestawnych tablic reklamowych o wymiarach 5,04 x 2,38 m, na terenie ww. nieruchomości. Z dołączonej do zgłoszenia dokumentacji techniczno-montażowej wynika, że nośniki będą składały się z fundamentu ustawionego na gruncie wysokości 0,3 m, do którego mają być przytwierdzone dwa słupy o wysokości pomiędzy fundamentem, a dolną krawędzią tablicy wynoszącą 0,5 m (wysokość od gruntu do dolnej krawędzi tablicy 0,8 m) i tablicy o całkowitych wymiarach 5,22 x 2,55 m. Rozstaw słupów, do których ma być przytwierdzona tablica reklamowa wynosi 3,1 m.
Objęty zaskarżoną decyzją wybudowany nośnik reklamowy posiada zaś tablicę o wym. 2,40 x 5,0 m, jednakże tablica ta jest zamontowana na jednym słupie stalowym (zespolonym z dwóch słupów o przekroju kwadratowym) usytuowanym centralnie w osi tablicy, całość konstrukcji posadowiona jest na prefabrykowanej betonowej stopie fundamentowej ustawionej na powierzchni terenu. Tablica jest podświetlana halogenem na wysięgniku.
Z powyższego bezspornie wynika, że przedmiotowy nośnik reklamowy nie jest nośnikiem tożsamym z objętym zgłoszeniem.
Wobec powyższego nieuzasadnione jest stanowisko strony skarżącej, że przedmiotowe urządzenie zostało zainstalowane na podstawie ww. skutecznego zgłoszenia.
Wskazać również trzeba, że zgodnie z zobowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] Wschodniego, przyjętym Uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z [...].06.2009 r. - przepis § 8 pkt 1 planu stanowi, że "Wolnostojące nośniki reklamowe, z wyjątkiem słupów ogłoszeniowych, mogą być lokalizowane tylko w liniach rozgraniczających ulic: [...] i [...], wyłącznie w miejscach dopuszczalnego sytuowania wolnostojących nośników reklamowych, wskazanych na rysunku planu".
Z powyższego wynika, że sporny nośnik reklamowy usytuowany jest w miejscu, w którym plan nie dopuszcza jego lokalizacji.
Biorąc zatem pod uwagę brak możliwości zalegalizowania spornego nośnika reklamowego z uwagi na ograniczenia wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodzić się należy z organami, że w spawie zastosowanie znajduje jedynie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
W konsekwencji prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego, stosownie do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał rozbiórkę spornego nośnika reklamowego jako wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Sąd nie podziela również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów procesowych. W ocenie Sądu kontrola zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji wykazała, iż nie naruszają one prawa. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nie naruszający zasad wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zaś wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., organy w sposób nie budzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a zatem nie mogły odnieść zamierzonego skutku, oraz biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło