VII SA/Wa 634/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. S. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 5 maja 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. S. S. odniósł się do ww. wezwania pismem z dnia 11 maja 2017 r. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że koszty sądowe związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny, a więc gdy skutkowałoby pozbawieniem możliwości zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a tylko wówczas, gdy zgromadzenie w ten sposób środków na koszty postępowania byłoby niemożliwe, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że pomimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2009 r. II FZ 80/09 LEX nr 550323, z dnia 7 kwietnia 2011 r. I OZ 238/11 LEX nr 1081146, z dnia 27 lipca 2010 r. I FZ 272/10 LEX nr 604110). Z wniosku złożonego w niniejszej sprawie wynika, że S. S. posiada dom o powierzchni około 140 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 46,5 m2, które – jak wskazał – zajmuje syn z rodziną. Jest też właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,9859 ha, a ponadto posiada wspólnie z synem P. dwa samochody (w tym [...] z 1999 r.). We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. S. S. oświadczył, że żona uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2297,70 zł oraz z tytułu diety radnej powiatowej w kwocie 1166 zł netto miesięcznie. Wskazał też na dochód z gospodarstwa rolnego, jednak bez określenia jego wysokości. Pismem z dnia 5 maja 2017 r. z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwano skarżącego do uzupełnienia danych poprzez: - wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Wezwano ponadto S. S. do wskazania, czy prowadzi (sam bądź z innymi osobami) fermę lisów, jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody - z uwagi na to, że z bazy orzeczeń sądów administracyjnych wynika, że w latach 2008-2012 S. S. składał skargi na rozstrzygnięcia organów Inspekcji Weterynaryjnej związane z prowadzoną przez skarżącego fermą lisów, natomiast w internecie dostępne są informacje wskazujące na prowadzenie fermy lisów przez P. S. pod adresem zamieszkania skarżącego S. S. Skarżący udzielając odpowiedzi na wezwanie z dnia 5 maja 2017 r. wskazał w piśmie z dnia 11 maja 2017 r., że nie posiada własnego konta bankowego, od przynajmniej trzech lat nie prowadzi już fermy lisów i nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Odnośnie dochodu z gospodarstwa rolnego wskazał, że nie prowadzi żadnego chowu inwentarza, nie posiada sprzętu rolniczego, "wg GUS z 1 ha przeliczeniowego jest to 1975 zł rocznie". Oświadczył cyt.: "pole obsiewa mi sąsiad, w zamian otrzymuję miód, kaszę, ziemniaki i inne warzywa". Nadesłał wyciągi z rachunku bankowego żony oraz kserokopię własnego zwolnienia lekarskiego. W ocenie referendarza sądowego informacje wynikające ze złożonego wniosku oraz dodatkowych dokumentów nie wskazują na wyjątkowo trudną sytuację materialną, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa jest tak trudna, że nawet w przypadku ograniczenia wydatków do najbardziej niezbędnych uniemożliwi mu poniesienie kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny, przez który należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia natomiast przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. S. S. nie wykazał natomiast, aby był osobą ubogą, znajdującą się w wyjątkowo trudnej sytuacji. Skarżący posiada dom o powierzchni około 140 m2, mieszkanie o powierzchni 46,5 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 1,9859 ha, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. S. S. oświadczył, że żona uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2297,70 zł oraz z tytułu diety radnej powiatowej w kwocie 1166 zł netto miesięcznie. Stałe dochody, z których skarżący wraz z żoną się utrzymują, wynoszą zatem łącznie 3463,70 zł netto miesięcznie, przy czym nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Zauważyć ponadto trzeba, że w złożonym wniosku w rubryce dotyczącej dochodów skarżący wskazał też na dochód z gospodarstwa rolnego, jednak bez określenia jego wysokości. W odpowiedzi na wezwanie do wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu S. S. oświadczył cyt.: "wg GUS z 1 ha przeliczeniowego jest to 1975 zł rocznie. Pole obsiewa mi sąsiad, w zamian otrzymuję miód, kaszę, ziemniaki i inne warzywa". Pomimo skierowanego do skarżącego wezwania nie udało się zatem wyjaśnić jednoznacznie kwestii dochodów z gospodarstwa rolnego. Warto też zwrócić uwagę, że, jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego żony skarżącego, w dniu 14 marca 2017 r. dokonano przelewu kwoty 100 zł - ze wskazaniem jako tytułu przelewu: "oszczędzanie" - na inne konto należące do żony skarżącego, przy czym skarżący nie nadesłał wyciągów z tego konta, ani nie wskazał wysokości zgromadzonych na nim środków. W ocenie referendarza sądowego na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie można stwierdzić, aby znajdował się w sytuacji, w której poniesienie kosztów sądowych spowodowałoby pozbawienie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. S. S. nie wykazał w sposób bezsporny, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.