VII SA/Wa 641/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić L. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. L. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca jest stowarzyszeniem zwykłym, składającym się z trzech członków. Z treści wniosku wynika, że Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodów. W piśmie z dnia 15 czerwca 2015 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku Stowarzyszenie oświadczyło, że nie zostały ustalone składki członkowskie. Wskazało, że koszty związane z jego działalnością mają wysokość symboliczną i członkowie ponoszą je w równych częściach, są to koszty wydruku pisemnych wystąpień Stowarzyszenia. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Wskazać też trzeba, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania osoba prawna czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08 Lex nr 479111, z dnia 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Lex nr 479009, z dnia 26 stycznia 2009 r. II OZ 28/09 LEX nr 537851, z 29 marca 2011 r. I OZ 191/11 LEX nr 794951, J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.). Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie może zatem nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie L. jest stowarzyszeniem zwykłym, według oświadczenia zawartego we wniosku nie posiada żadnego majątku oraz jakichkolwiek dochodów. Z udzielonych przez Stowarzyszenie informacji wynika ponadto, że liczy trzech członków, nie zostały ustalone żadne składki członkowskie. Wskazać wobec tego trzeba, że każde stowarzyszenie musi brać pod uwagę koszty wiążące się z prowadzeniem działalności, dla której zostało utworzone. Powinno zatem podejmować odpowiednie kroki w kierunku uzyskania stosownych środków pieniężnych na ten cel np. poprzez ustalenie składek w wysokości gwarantującej sfinansowanie podejmowanych działań, czy też poprzez przyjęcie w poczet swoich członków odpowiedniej liczby osób, które takie składki będą uiszczać. Stowarzyszenia zwykłe mogą podejmować działania w celu przekształcenia w stowarzyszenia "rejestrowe", które oprócz składek członkowskich mogą pozyskiwać środki również z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności oraz z ofiarności publicznej. Podkreślenia wymaga, że sam fakt, iż stowarzyszenie jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych i działa w interesie społecznym nie zwalnia od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność winno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział ze celowy i mieć przygotowane na ten cel odpowiednie środki finansowe. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby częściowo finansowana ze środków publicznych, a to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: z dnia 17 kwietnia 2012 r. II OZ 252/12 Lex nr 1138287, z dnia 25 października 2012 r. I OZ 807/12, z dnia 18 października 2012 r. II OZ 916/12, z 27 września 2012 r. II OZ 810/12, z 25 września 2012 r. II OZ 801/12, z dnia 13 września 2012 r. II OZ 754/12, z dnia 19 czerwca 2012 r. II OZ 508/12). Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.