VII SA/Wa 642/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. N. i I. N. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2025 r. znak: DOR.7101.261.2024.JSK w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 3 stycznia 2025 r. znak: DOR.7110.261.2024.JSK, po rozpatrzeniu zażalenia I. N. i S. N. , utrzymał w mocy postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 listopada 2024 r. znak: WOP.7718.58.2024.MH o odmowie stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z 18 października 2023 r. znak: PINB-7141/78d/2023/PO wstrzymującego roboty budowlane. W uzasadnieniu postanowienia GINB podał, że postanowieniem z 7 listopada 2024 r. Pomorski WINB odmówił stwierdzenia, na wniosek I. N. i S. N. , nieważności postanowienia PINB w powiecie p. z [...] października 2023 r. wydanego na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, którym organ powiatowy: 1. postanowił wstrzymać roboty budowlane przy posadowieniu wiaty o konstrukcji mieszanej, na słupach stalowych zagłębionych trwale w gruncie za pomocą zaprawy klejowej, z dachem płaskim krytym blachą trapezowa, o wymiarach 2,50 m x 6,00 m, pobudowanego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] , obręb ew. K. , gmina K. ; 2. poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. wiaty, w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji. Ponadto PINB w powiecie p. poinformował strony o konieczności wykonania niezbędnych zabezpieczeń budowy, a jej teren należało zabezpieczyć przed dostępem osób niepowołanych. GINB wskazał, że organ powiatowy wystąpieniem z 6 lipca 2023 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie zabudowy na terenie działki nr [...] , obręb ew. K. , gmina K. . Następnie do PINB w P. wpłynęło pismo skarżących z 24 Iipca 2023 r. dotyczące zgłoszenia budowy określonej jako budynku nie trwale z gruntem związany jako budynek czasowy o wymiarach 9m x 3m z zadaszeniem o wymiarach 2,5 m x 6 m, oraz budynek gospodarczy o wymiarach 4m x 2m. Z protokołu oględzin, przeprowadzonych przez pracowników organu powiatowego 20 września 2023 r. wynika, że według oświadczenia I. i S. N. poprzednia właścicielka rzeczonej działki posadowiła bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia: 1. budynek (składający się z części kubaturowej i wiaty) o konstrukcji drewnianej, parterowy z dachem płaskim, trwale związany z gruntem - posadowiony na stalowych kotwach zagłębionych w wylewce betonowej, pełniący funkcję gospodarczą o wymiarach 6,65 m x 1,62 m; 2. budynek - domek holenderski o konstrukcji drewnianej, posadowiony na kołach i bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, posiadający instalację: elektryczną z paneli fotowoltaicznych, wodę ze studni głębinowej i kanalizacyjną do szczelnego zbiornika na ścieki sanitarne, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,08 m x 8,80 m; 3. tymczasowy obiekt budowlany - przyczepa kempingowa parterowa, nietrwale związany z gruntem - posadowiony na kołach i stalowych podporach, pełniący funkcje gospodarczą, o wymiarach 1,97 m x 4,00 m; 4. obiekt budowlany - wiatę o konstrukcji mieszanej na słupach stalowych zagłębionych trwale w gruncie za pomocą zaprawy klejowej z dachem płaskim krytym blachą trapezową o wymiarach 2,50 m x 6,00 m. Przedmiotowa wiata nie jest połączona konstrukcyjnie z domkiem holenderskim. Nie ustalono daty posadowienia budynków z uwagi na brak wiedzy aktualnych właścicieli. Wykonano dokumentację fotograficzną oraz szkic posadowienia obiektów na gruncie. Zgodnie z księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W. IV Wydział Ksiąg Wieczystych, właścicielami działki nr [...] są I. N. i S. N. . Poprzednia właścicielka działki nr [...] K. R. w piśmie z 11 października 2023 r. oświadczyła "postawiłam obiekt budowlany (w) 2015 r." Organ wyjaśnił, że I. N. i S. N. , jako następcy prawni poprzednich właścicieli, wstąpili w ogół ich praw i obowiązków. Prawo budowlane i wynikające z niego obowiązki dotyczące obiektów budowlanych nie są roszczeniami ciążącymi na nieruchomości. Są to obowiązki wynikające z ustawy, które aktualne są względem inwestora, a później także każdoczesnego właściciela, względnie zarządcy. Postanowieniem z 18 października 2023 r., organ powiatowy wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu spornego obiektu i poinformował strony o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację. Postanowienie to zostało doręczone S. N. i I. N. 6 listopada 2023 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone, a zatem stało się ostateczne i było wiążące dla dalszego toku postępowania. W dniu 23 listopada 2023 r. skarżący złożyli wniosek o legalizację. Postanowieniem z [...] lutego 2024 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie p. na podstawie art. 48b Prawa budowlanego nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2024 r. dokumentów wymienionych w tym postanowieniu. Postanowienie to zostało skarżącym doręczone 11 marca 2024 r. Skarżący nie przedłożyli żadnych dokumentów legalizacyjnych. Wystąpili natomiast wnioskiem z 4 września 2024 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia z 18 października 2023 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W treści wniosku, uzasadniając rażące naruszenie prawa, skarżący podnieśli kwestie dotyczące kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego, tj. "brak wytłumaczenia podstaw uznania obiektu posadowionego na działce nr [...] za wiatę o konstrukcji mieszanej" oraz że "organ I instancji nie ustalił jaką funkcję ów obiekt, uznając (...) że jest to wiata i nie tłumacząc co rozumie pod pojęciem wiaty i jaką funkcję ma ona pełnić". Argumentacja wniosku dotyczy w szczególności wydania tego postanowienia z "rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.: art. 126 w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 kpa". GINB wyjaśnił, że we wskazanym przez K. R. roku 2015 obowiązywały dwa przepisy dotyczące postępowania w sprawie wiat. Przed 28 maja 2015 r. budowę wiaty w ustawie Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) regulował art. 29 ust. 1 pkt 2, który przewidywał, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m.in. wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Ponadto art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, który zawierał katalog robót wymienionych w art. 29 ust 1, które wymagały zgłoszenia, stanowił wówczas, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 budowa, o której mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego. Od 28 czerwca 2015 r. obowiązywał zaś 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Należy jednak zauważyć, że w badanej sprawie nie mamy do czynienia z budynkiem mieszkalnym lub przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe na działce nr [...] w K. , a więc budowa ówcześnie wymagałaby uzyskania pozwolenia. Zatem budowę spornej wiaty, biorąc pod uwagę przepisy zarówno w dacie jej powstania, jak i w dacie wydania przez organ powiatowy postanowienia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, należy określić jako dokonaną z naruszeniem przepisów Rozdziału 4 Prawa budowlanego, tj. dotyczących postępowania poprzedzającego rozpoczęcie robót budowlanych. W odniesieniu do zarzutu braku trwałego związania obiektu z gruntem, a w konsekwencji niemożliwości określenia go jako "wiaty", GINB wyjaśnił, że Prawo budowlane nie definiuje tego pojęcia, ale stosownie do wyroku NSA z 7 listopada 2013 r., II OSK 1260/12, za wiatę może być uznana jedynie lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Nie może zostać uznany za wiatę obiekt budowlany, który jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, tj. posiada ściany i dach. W wyroku z 9 stycznia 2019 r., II OSK 3465/18 NSA orzekł zaś, że należy posiłkować się definicją zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - według której wiata to pomieszczenie naziemne, nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub bez ścian. Natomiast w wyroku z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 1082/19 NSA stwierdził, że kwalifikacja wiaty wymaga każdorazowo oceny organów. Analiza tego orzecznictwa wskazuje, że wiata to samodzielna, lekka budowla, która posiada dach, niekiedy ściany i której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). Zatem w ocenie organu, w świetle przywołanego orzecznictwa NSA, badany obiekt spełnia definicję wiaty. Wobec powyższego zdaniem GINB, cechy rażącego naruszenia prawa nie nosi zastosowanie przepisów, dotyczących postępowania w sprawie wiat, uregulowanego w Prawie budowlanym - co uczyniły organy wszystkich instancji. Jeżeli bowiem przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa, nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową wobec zmiany podejścia interpretacyjnego, albo gdy inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2024 r., I OSK 216/21). GINB wyjaśnił, że brak dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakimi przesłankami kierował się organ, określając sporny obiekt jako wiatę, może wprawdzie zostać uznany za działanie naruszające przepisy kpa dotyczące gromadzenia i oceny dowodów oraz wadliwe uzasadnienie postanowienia, jednak w analizowanym przypadku, wobec zawartych powyżej ustaleń, nie jest możliwe stwierdzenie, że PINB w powiecie p. dopuścił się rażącego naruszenia prawa, nakładając obowiązek wstrzymania robót budowlanych przy budowie wiaty oraz informując o możliwości złożenia wniosku celem zalegalizowania tak sklasyfikowanego obiektu. Zgodnie z art. 48 ust. 1 i ust. 5 Prawa budowlanego (stan z daty wydania postanowienia z 18 października 2023 r.), organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. GINB podał, że biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, PINB w powiecie p. prawidłowo rozstrzygnął o wstrzymaniu robót budowlanych. Stosownie do art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. GINB podał, że w postanowieniu z 18 października 2023 r. PINB poinformował skarżących o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej, jak również wskazał na art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego, który reguluje zasady ustalania wysokości takiej opłaty. Tym samym, zdaniem GINB, organ powiatowy wypełnił obowiązek informacyjny, określony przez ustawodawcę. Mając na uwadze powyższe, w ocenie GINB postanowienie PINB w powiecie p. z [...] października 2023 r. nie jest obarczone żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Kwestionowane postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, zostało skierowane do właściwych stron postępowania, było wykonalne w dniu jego wydania, a jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli S. N. i I. N. . Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 158 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 listopada 2024 r. odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. z [...] października 2023 r. wstrzymującego roboty budowlane przy budowie wiaty, w sytuacji w której w sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia organu I instancji, określone w art. 156 § 1 kpa, b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PWINB w sytuacji, w której organ bezzasadnie uznał, że postanowienie z 18 października 2023 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w postaci zasady prawdy obiektywnej, jak również w postaci braku uzasadnienia faktycznego i prawnego, w sytuacji, w której przesłanki rażącego naruszenia prawa zachodziły, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia PINB, jak również z uwagi na fakt, że organ nie dokonał ustaleń w zakresie daty dokonania samowoli budowlanej, które pozwoliłyby na właściwe zastosowanie przepisów prawa; c) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 10 i art. 8 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia PWINB w sytuacji, w której postanowienie PINB wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa w postaci zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i zasady zaufania do władzy publicznej, d) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PWINB na skutek błędnego uznania, że stwierdzone naruszenie prawa w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 kpa musi mieć znacznie większą wagę aniżeli status ostatecznego postanowienia administracyjnego w sytuacji, w której powyższe założenie przyjęte przez organ nie wynika z treści ustawy. Podnosząc powyższe zarzuty, rozwinięte w uzasadnieniu skargi, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz postanowienia z 18 października 2023 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd w pełni podziela ustalenia i wnioski płynące z wykładni przepisów prawa przyjętej przez organ administracji. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięć organów, podjętych w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności postanowienia z Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie p. z [...] października 2023 r., którym wstrzymano roboty budowlane przy posadowieniu wiaty o konstrukcji mieszanej, na słupach stalowych zagłębionych trwale w gruncie za pomocą zaprawy klejowej, z dachem płaskim krytym blachą trapezowa, o wymiarach 2,50 m x 6,00 m, pobudowanego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] , obręb ew. K. , gmina K. oraz poinformowano skarżących o możliwości złożenia wniosku o legalizację powyższej wiaty, w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. W ocenie Sądu, wszystkie zarzuty wskazane w skardze wskazujące na naruszenia prawa procesowego są niezasadne. Przypomnieć trzeba, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji (postanowień) administracyjnych. Stwierdzenie nieważności takich rozstrzygnięć może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nadzorcze jest postępowaniem administracyjnym ograniczonym do oceny legalności decyzji/postanowienia w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji/postanowienia organ administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją/postanowieniem, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia ma bowiem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznawanie zakończonej sprawy. W konsekwencji, zakres prowadzonego w ramach trybu nadzorczego postępowania dowodowego nie odpowiada temu, prowadzonemu w trybie zwykłym. Istotą tego postępowania jest ustalenie czy decyzja/postanowienie podlegająca ocenie jest zgodna z prawem i nie zawiera wad powodujących jej nieważność, czy zatem przeprowadzone postępowanie i dowody w nim zgromadzone dawały podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia, jakie z decyzji/postanowienia badanej wynika (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 stycznia 2020 r., IV SA/Wa 2341/19). Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej kontrolowanym orzeczeniem. Badając przedmiotową decyzję/postanowienie w postępowaniu nieważnościowym organ zobligowany jest sprawdzić, czy nie zachodzi jakakolwiek przesłanka wymieniona w art. 156 § 1 kpa, obligująca organ do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Jedną z przesłanek skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji/postanowienia jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zauważa, że skoro przedmiotem kontroli jest postanowienie podjęte w ramach postępowania nieważnościowego, to prowadzone w trybie nadzoru postępowanie organów administracji nie mogło mieć na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, jakie ma miejsce w przypadku postępowania odwoławczego, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem postanowienia objętego tym postępowaniem. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest kolejnym, trzecim etapem postępowania zwykłego. Jest to postępowanie nadzwyczajne, w którym stosuje się szczególne kryteria oceny kwalifikowanej decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji bądź postanowienia może mieć miejsce wówczas, gdy są one dotknięte w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia służy więc eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć wydawanych w toku administracyjnego postępowania, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawnego i obowiązującego systemu prawnego. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji lub postanowienia. Działanie organu w tym postępowaniu wymaga więc zupełnie innego podejścia niż w postępowaniu zwykłym. Nastawione powinno być wyłącznie na poszukiwanie najcięższych wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. To zaś również oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione, bo nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2020 r., I OSK 1405/19, LEX nr 3085896). Poza powyższym konieczne jest przypomnienie, że przesłanki stwierdzenia nieważności orzeczeń administracyjnych mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z naruszeniem przepisów postępowania, w którym wydano decyzję/postanowienie, ale wynikają z samej decyzji/postanowienia (wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA 339/98, LEX nr 44548; wyrok NSA z 16 października 1998 r., II SA 1241/98 "Jurysta" 1998, nr 12, s. 27; wyrok NSA z 16 października 1998 r., II SA 1079/98, LEX nr 41821; wyrok NSA z 8 października 1999 r., IV SA 1646/97, LEX nr 48679; wyrok NSA z 7 maja 2020 r., I OSK 4078/18, LEX nr 3036910). Nie oznacza to, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn procesowych. Jednakże stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa w stosunku do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2007 r., IV SA/Wa 1806/06, LEX nr 322283). Można mówić o rażącym naruszeniu przepisów proceduralnych wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, zostały zastosowane nieprawidłowo albo w ogóle nie byłyby zastosowane (zob. wyroki NSA: z 25 maja 2020 r., I GSK 1711/19, LEX nr 3065080; z 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, LEX nr 377245; tak też: P.M. P. , Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022). W wyroku z 6 marca 2019 r., II OSK 1018/17, LEX nr 2644837) NSA wskazał, że zasadniczo w odniesieniu do postępowania administracyjnego "rażące naruszenie prawa" ma miejsce wtedy, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego, albo też prowadziły je w sposób niepozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego w danej sprawie. W przypadku przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa należy brać pod uwagę zasadę, że tylko wyjątkowe naruszenie prawa może być uznane za rażące. Jednocześnie doktryna prawa administracyjnego i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne co do rozumienia pojęcia rażącego naruszenia prawa. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Musi ono wykazywać znamiona uchybień o wyjątkowym ciężarze gatunkowym. Inaczej rzecz ujmując, rażące naruszenie prawa nastąpi wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym. Po drugie, trzeba wyjaśnić, że w przypadku przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa niezbędne jest wykazanie, że zostały spełnione trzy przesłanki: (1) wspomniana już oczywistość naruszenia prawa, (2) jednoznacznie imperatywny charakter przepisu, który został naruszony, tj. taki, który wyznacza jednoznaczny obowiązek określonego zachowania się, a nie np. kompetencję fakultatywną bądź uprawnienie (upoważnienie) oraz (3) racje ekonomiczne lub gospodarcze, które uniemożliwiają zaakceptowanie w praworządnym państwie skutków społecznych lub ekonomicznych powodowanych przez kwestionowaną decyzję. Dodatkowo, wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale muszą być jasno wskazane (patrz np. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r., II OSK 1439/16). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za trafne stwierdzenia organów nadzoru budowlanego, że kontrolowane postanowienie PINB z [...] października 2023 r. wstrzymujące roboty budowlane nie jest dotknięte żadną ze wskazanych wyżej wad. W przedmiotowej sprawie nie można bowiem mówić o oczywistym charakterze naruszenia prawa, które wywołuje przy tym skutki społeczno-gospodarcze nie dające się pogodzić z zasadą praworządnego państwa. Przede wszystkim należy podkreślić, że postanowienie organu powiatowego znajdowało oparcie w dyspozycji art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, w roku 2015, w którym wybudowana została sporna wiata, a na którą to datę wskazała ówczesna właścicielka K. R. , do dnia 27 czerwca 2015 r. budowę wiaty regulował art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który przewidywał, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m.in. wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Ponadto art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, który zawierał katalog robót wymienionych w art. 29 ust 1, które wymagały zgłoszenia, stanowił wówczas, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 budowa, o której mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 Prawa budowlanego. Od 28 czerwca 2015 r. obowiązywał zaś 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Należy jednak zauważyć, na co słusznie zwrócił uwagę GINB, że w badanej sprawie nie mamy do czynienia z budynkiem mieszkalnym lub przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe na działce nr [...] w K. , a więc ówcześnie budowa wiaty wymagała uzyskania pozwolenia. Zatem budowę spornej wiaty, biorąc pod uwagę przepisy zarówno w dacie jej powstania, jak i w dacie wydania przez organ powiatowy postanowienia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, należy określić jako dokonaną z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane dotyczących postępowania poprzedzającego rozpoczęcie robót budowlanych w postaci budowy wiaty. Słusznie jest również stanowisko organu odwoławczego przytoczone za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że za wiatę może być uznana jedynie lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Nie może zostać uznany za wiatę obiekt budowlany, który jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, tj. posiada ściany i dach. Wiata to pomieszczenie naziemne, nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub bez ścian. Wiata to samodzielna, lekka budowla, która posiada dach, niekiedy ściany i której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). Zatem rację mają organy orzekające w sprawie, że badany obiekt budowlany spełnia definicję wiaty. Wobec powyższego rażącego naruszenia prawa nie nosi zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane w postępowaniu dotyczącym spornej wiaty. Ponadto oceniając stanowisko organów wyrażone w ich rozstrzygnięciach należy również zwrócić uwagę na przyczynę wystąpienia skarżących z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z 18 października 2023 r., a mianowicie powodem wystąpienia jest zdaniem skarżących wadliwa kwalifikacja spornego obiektu budowlanego, tj. "brak wytłumaczenia podstaw uznania obiektu posadowionego na działce nr [...] za wiatę" oraz że "organ I instancji nie ustalił jaką funkcję ów obiekt [pełni], uznając (...) że jest to wiata i nie tłumacząc co rozumie pod pojęciem wiaty i jaką funkcję ma ona pełnić". Argumentacja wniosku dotyczy w szczególności wydania tego postanowienia z "rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.: art. 126 w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 kpa". Otóż w świetle przytoczonego stanowiska skarżących, a także poglądów NSA wyrażonych w powołanym wyżej orzecznictwie sądowym, rację mają organy orzekające w sprawie, że kwestie dotyczące kwalifikacji objętego postępowaniem obiektu budowlanego nie mieszczą się w granicach pojęcia "rażącego naruszenia prawa", jak również ze swej istoty nie obejmują wad aktu administracyjnego, które są oceniane pod kątem przepisów art. 156 § 1 kpa. Upatrywanie przez skarżących wadliwości postanowienia PINB z 18 października 2023 r. w trybie nadzwyczajnym, w zasadzie wyłącznie w samej tylko błędnej – w ich ocenie – kwalifikacji robót i funkcji jaką pełni obiekt, jako wymagających zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, nie może odnieść zamierzonego skutku. Przede wszystkim trzeba bowiem ponownie podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia z przyczyn procesowych może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy organ w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej (postanowienia) z obrotu prawnego w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa musi być bezsporne i pewne. Fakt rażącego naruszenia prawa musi być oczywisty i nie podlegający jakimkolwiek wątpliwościom (por. wyrok WSA w Gdańsku z 1 lipca 2020 r., II SA/Gd 732/19, LEX nr 3039327). Nie stanowi tej przesłanki również odmienna ocena dowodów, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2016 r., VII SA/Wa 2224/15, LEX nr 2138062), ani też zastosowanie przepisu, którego wykładnia prowadzi do odmiennych rezultatów. Tym samym, o rażącym naruszeniu prawa nie można mówić w przypadku wybrania jednej z rozbieżnych wykładni przepisu o niejednoznacznej treści, nawet jeśli później wykładnia ta uznana zostanie za nieprawidłową (zob. wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r., II OSK 1040/21). W świetle powyższych rozważań, nie można postawić PINB zarzutu braku odpowiednich ustaleń w sygnalizowanym przez skarżących zakresie. W sprawie nie doszło do rażącego naruszenia przywołanych przez skarżących przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się poza tym, aby kontrolowane przez organy postanowienie PINB z 18 października 2023 r. było obarczone którąkolwiek z pozostałych wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji GINB, Sąd uznał je za przekonujące i odpowiadające wymogom wynikającym z reguł postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów prawa materialnego. Dlatego należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a postępowanie zmierzające do jego wydania nie naruszało przepisów procedury administracyjnej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie dostrzegł przy tym w zaskarżonym postanowieniu takiego naruszenia prawa, które wskazywałoby na konieczność uwzględnienia skargi z urzędu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.