VIII SA/Wa 26/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Starosta R (dalej: "organ I instancji", "Starosta"), działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 600 ze zm., zwana dalej: "ustawą o kierujących pojazdami") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej; "k.p.a."), skierował P W (dalej: "skarżący") na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że w dniu 1 sierpnia 2014 r. wpłynął wniosek M Komendanta Wojewódzkiego Policji w R (dalej: "MWKP") o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne, ponieważ w okresie od dnia 15 maja 2012 r. do 2 maja 2013 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego i otrzymał łącznie 26 punktów karnych. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając: 1/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2012 r., poz. 1137, zwana dalej: "P.r.d.") przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, wyrażające się w nieprawidłowym przyjęciu przez Starostę, iż punkty karne za wykroczenie popełnione przez skarżącego w dniu 2 maja 2013 r. nadal widniały w ewidencji, pomimo iż w okresie roku nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie w tym zakresie, 2/ naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami przez uznanie, że w okresie od 2 maja 2012 r. do 2 maja 2013 r. skarżący zgromadził liczbę punktów karnych przekraczającą 24. W konsekwencji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz wskazaniu przepisów prawnych, mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy wskazał, że należy odróżnić postępowanie w sprawie wpisania punktów do ewidencji od postępowania w sprawie skierowania na badania psychologiczne, które jest uwarunkowane uzyskaniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kolegium zaznaczyło, że kontrolowana decyzja ma charakter związany, ponieważ Starosta, po otrzymaniu stosownego wniosku od MWKP, zobligowany był wydać przedmiotowe rozstrzygnięcie z uwagi na domniemanie prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym – sformalizowanej informacji pochodzącej od organu kontroli ruchu drogowego. Starosta nie ma uprawnienia do badania prawidłowości wisów w zakresie ilości punktów karnych, ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego. Ewidencję kierowców naruszających te przepisy prowadzi Komendant Wojewódzki Policji i ten organ dokonuje w niej wpisów. Nie należy do kompetencji ani Starosty, ani SKO kontrolowanie stanu zapisów w ewidencji kierowców i sprawdzanie prawidłowości informacji sporządzonej przez MWKP na okoliczność zapisów naruszenia przepisów ruchu drogowego przez kierowcę, zgromadzonych w odpowiedniej ewidencji. Niewątpliwie skarżący w okresie od 15 maja 2012 r. do 2 maja 2013 r. otrzymał łącznie ponad 24 punkty karne wpisane do ewidencji za naruszenie ruchu drogowego, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. Z uwagi na ustalenie, że wniosek MWKP skierowany do Starosty sporządzony został we właściwej formie, to kontrolowana decyzja, w ocenie SKO, jest zgodna z prawem. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze powtórzył zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia jedynie na twierdzeniach wnioskodawcy, z pominięciem jakichkolwiek innych dowodów. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem dat, kiedy zapadły prawomocne rozstrzygnięcia za poszczególne zdarzenia drogowe. Zdaniem skarżącego, na dzień 2 maja 2013 r. posiadał on w ewidencji wpisane jedynie 16 punktów, a nie tyle, ile wskazuje w swoim wniosku WMKP, bowiem zdarzenie drogowe z dnia 2 maja 2013 r., za które przypisano mu 10 punktów karnych zostało rozstrzygnięte prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R, który uprawomocnił się w dniu 6 maja 2014 r. Tak więc upłynął rok od daty zdarzenia, a zgodnie z art. 130 ust. 1 P.r.d. (powinien być wskazany art. 130 ust. 2 P.r.d.), punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Zatem punkty karne przypisane skarżącemu za zdarzenie drogowe z dnia 2 maja 2013 r. winny zostać usunięte w dniu 2 maja 2014 r., a więc po upływie roku od daty zdarzenia. Umieszczenie tych punktów w ewidencji po 6 maja 2014 r., zdaniem skarżącego, jest naruszeniem ww. przepisu. Na dzień 2 maja 2013 r. skarżący posiadał wpisane 16 punktów karnych, a nie 26 punktów. Nie było więc podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Poza tym skarżący wskazał, że został skazany za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., w wyniku czego zastosowano wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, który to upłynął w dniu 2 maja 2013 r. Składając wniosek o wydanie mu zatrzymanego prawa jazdy, został skierowany przez Starostę na badania psychologiczne, którym się poddał i otrzymał orzeczenie z dnia 7 maja 2014 r., w którym stwierdzono brak przeciwwskazań do kierowania przez skarżącego pojazdami. Takie orzeczenie ważne jest przez 5 lat, a więc ponowne skierowanie skarżącego na badania psychologiczne, po upływie zaledwie 4 miesięcy, jest bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badanie w tym kontekście zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. W dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa o kierujących pojazdami, która określa m.in. wymagania w stosunku do osób uprawnionych do kierowania pojazdami po drogach publicznych oraz zasady wykonywania badań lekarskich i psychologicznych kierowców. Zastąpiła ona odpowiednie unormowania zawarte dotychczas w P.r.d. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy (...) na badanie psychologiczne, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów za naruszenia ruchu drogowego. Starosta wydaje taką decyzję na wniosek organu kontroli ruchu drogowego (art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący w okresie od 15 maja 2012 r. do 2 maja 2013 r. otrzymał łącznie 26 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, co wynika z wniosku MWKP do organu I instancji o skierowanie na badanie psychologiczne. W dniu 15 maja 2012 r. za spowodowanie kolizji drogowej otrzymał 6 punktów, w dniu 21 lutego 2013 r. za przekroczenie prędkości 10 punktów i w dniu 2 maja 2013 r. za kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości 10 punktów. Przekroczenie 24 punktów karnych skutkuje skierowaniem kierowcy na badania psychologiczne, nie pozostawiając organowi I instancji żadnych możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania skierowania. Decyzja wydawana w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami ma charakter związany, a więc przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów karnych obliguje organ do skierowania go na badanie psychologiczne (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 marca 2014 r., II SA/Bk 956/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2014 r., II SA/Rz 1361/13 oraz z dnia 15 kwietnia 2015 r., II SA/Rz 1192/14, publ. CBSOA). Tak więc wydanie decyzji jest obligatoryjne w każdym przypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy 24 punkty karne w ewidencji kierowców. Organ uwzględnia w tym przypadku stan faktyczny na dzień, w którym dochodzi do przekroczenia ww. ilości punktów. Omawiana instytucja służy przede wszystkim ochronie interesu publicznego i bezpieczeństwu ruchu drogowego, a nie ochronie praw jednostki. Starosta nie jest organem prowadzącym ewidencję kierowców, a działa jedynie na podstawie informacji przekazanych przez komendanta wojewódzkiego Policji. W myśl art. 130 ust. 1 P.r.d., to Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Tylko zatem ten organ jest uprawniony do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i do ich usuwania. Przy czym należy podkreślić, że czynności ewidencyjne mają charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ww. ewidencji. Nie ma takich kompetencji inny organ administracyjny w toku prowadzonego przez siebie postępowania, ponieważ jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyroki NSA: z dnia 13 marca 2013 r., I OSK 2187/11, z dnia 2 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z dnia 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, z dnia 24 października 2012 r., I OSK 1203/11 i I OSK 1306/11, z dnia 15 marca 2012 r., I OSK 413/11, z dnia 9 grudnia 2011 r., I OSK 73/11, z dnia 13 października 2011 r., I OSK 1721/10, z dnia 15 września 2010 r., I OSK 1456/09, wszystkie dostępne w CBOSA). Jeśli zatem skarżący kwestionuje wpisy w ewidencji kierowców co do ilości i prawidłowości wpisanych punktów, może wystąpić do Policji o korektę wpisu oraz wykorzystać możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności materialno-technicznej, dokonanej przez organ ruchu drogowego, z której nie byłby zadowolony. Należy więc odróżnić postępowanie w sprawie wpisania punktów do ewidencji kierowców od postępowania o skierowanie na badania psychologiczne. Z treści art. 130 ust. 2 P.r.d. wynika, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia , chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (...). W związku z tym, zdaniem Sądu, zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 130 ust. 2 P.r.d., nie odnosi się w tej sprawie do działania Starosty, bowiem przepis ten jest adresowany do Policji, prowadzącej ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, która ma prawo dokonywania wpisów, usuwania ich, czy też odmowy ich usunięcia. W przepisie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami nie ma rozróżnienia na punkty ostateczne i tymczasowe. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela pogląd, że z punktu widzenia ratio legis omawianej regulacji, której celem nadrzędnym jest stworzenie mechanizmów minimalizujących zagrożenia w ruchu drogowym ze strony kierowców notorycznie naruszających przepisy o ruchu drogowym, koncepcja zaliczania w okresie roku do sumy punktów tylko wpisów ostatecznych do ewidencji byłaby nieracjonalna, gdyż stwarzałaby możliwość uniknięcia skierowania na badania kierowców wykorzystujących wszelkie dostępne środki prawne przedłużające czas trwania wpisu tylko tymczasowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2014 r., II SA/Sz 1296/13, Lex nr 1462211). Interpretacja przepisu art. 130 ust. 2 P.r.d. w związku z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, wskazana przez skarżącego w skardze, a przypisująca Staroście możliwość ustalania kierowcy liczby punktów karnych w okresie 1 roku od dnia naruszenia, byłaby contra legem. Stąd należy zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego, zawartą w zaskarżonej decyzji, co do zasadności skierowania skarżącego na badanie psychologiczne. Dla przedmiotowej sprawy nie ma również znaczenia uzyskanie przez skarżącego orzeczenia psychologicznego z dnia 7 maja 2014 r., bowiem zostało ono wydane na innej podstawie prawnej (art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 135 a ustawy o kierujących pojazdami), z których każda funkcjonuje niezależnie od siebie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wbrew wywodom skargi, ustalenia faktyczne dokonane przez organy w tej sprawie są prawidłowe i w pełni wystarczające do oceny prawnej wyrażonej w zaskarżonej decyzji, której rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego. Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.