VIII SA/Wa 579/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...]maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z [...] marca 2021 r., znak: [...] o odmowie przyznania M. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H. K.. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z [...] grudnia 2020 r. M. B. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. K., która wyrokiem Sądu Rejonowego w R. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2020r. [...] została zaliczona do [...] stopnia niepełnosprawności od [...] stycznia 2016 r. na stałe. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że H. K. jest mężatką, a jej małżonek S. K. (lat [...]) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto ustalono, że jest on osobą schorowaną, porusza się o lasce i nie jest w stanie podjąć się opieki nad żoną. Opiekę tę sprawuje osobiście wnioskodawczyni i jest to opieka całodobowa, dlatego też skarżąca nie może podjąć zatrudnienia. Wnioskodawczyni mieszka z mężem i dwójką dzieci razem ze swoimi rodzicami. Decyzją z [...] marca 2021 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2-3, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23-26, art. 29 oraz art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką H. K.. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wyjaśnił, że uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, na skutek uchylenia przez Kolegium wcześniejszej decyzji organu I instancji, którą odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia w związku z nie spełnieniem przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponownie rozpoznając sprawę, Burmistrz uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, bowiem H. K. pozostaje w związku małżeńskim ze S. K., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji uznał zatem, że tylko w przypadku posiadania takiego orzeczenia przez męża doszłoby do przejścia na skarżącą obowiązków alimentacyjnych wobec matki. W tej sytuacji obowiązek sprawowania opieki nad H.K. spoczywa w pierwszej kolejności na ojcu skarżącej. W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji skarżąca podniosła m.in., że jej ojciec jest [...]-letnim, niedołężnym staruszkiem z [...], który wprawdzie nie posiada [...] stopnia niepełnosprawności, ale z racji wieku i stanu zdrowia sam wymaga opieki. Skarżąca powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 czerwca 2011r. stwierdziła, że zły stan zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu stanowi przeszkodą w opiece nad chorym i uzasadnia przejście obowiązku alimentacyjnego na osoby zobowiązane w dalszej kolejności. Skarżąca wniosła o merytoryczne rozpatrzenie odwołania, co do istoty sprawy i w konsekwencji przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] maja 2021r., po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, Kolegium przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r. Następnie wywiodło, że ww. art. 17 ust. 5 u.ś.r. wprowadza przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO wskazało, że z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Jednocześnie Kolegium podniosło, że ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Nadto SKO zwróciło uwagę na regulację art. 23, art. 60 § 1 i art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej : k.r.o.). Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność zaistnienia rzeczywistej, stale sprawowanej przez skarżącą, w ramach obowiązku alimentacyjnego opieki nad niepełnosprawną matką, nie znosi obowiązków określonych w art. 23 k.r.o. ciążących na S. K.. Ustawodawca uznał bowiem za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Kolegium zauważyło, że nie ma wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Z kolei rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. Pismem z [...] czerwca 2021r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając zmiany wydanych w sprawie decyzji oraz przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację, polegającą na uznaniu, że tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez małżonka osoby wymagającej opieki wyłącza przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy w sprawie niniejszej nie było kwestionowane, że rzeczywisty stan męża osoby wymagającej opieki w żaden sposób nie pozwala na jej sprawowanie, co oznacza, że sprawować ją musi inna osoba. W uzasadnieniu skargi strona wskazała min., że organy orzekające trzymając się dosłownego znaczenia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. pomijają jego funkcję i to jak ten przepis powinien być interpretowany. Powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych, tj. wyrok WSA w Gliwicach z 22 kwietnia 2021r. oraz wyrok NSA z 18 października 2016 r. I OSK 1171/15, cytując ich fragmenty. Skarżąca podniosła, że w sytuacji, gdy organy nie kwestionowały faktycznego braku możliwości sprawowania opieki nad osobą wymagającą opieki przez jej męża, to nie znajduje podstaw przyjmowania dosłownego brzmienia ww. przepisu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Kolegium nie podzieliło zarzutów skargi, iż istnieje możliwość odstępstwa od normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r., w przypadku gdy skarżąca sprawuje rzeczywistą opiekę nad matką bowiem ojciec, a mąż matki, ze względu na stan zdrowia nie może tej opieki wykonywać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. W badanej sprawie spór między stroną a organami obu instancji dotyczy spełnienia przez skarżącą przesłanek do otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikających z art. 17 u.ś.r. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest bowiem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Zdaniem organów orzekających, skarżącej nie przysługuje prawo do ww. świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o w spieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przesłanki wyłączające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, określone zostały w ustępie 5 pkt 2 cytowanego przepisu, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zatem, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym zakresie organy orzekające w kontrolowanej sprawie zastosowały ściśle literalną wykładnię cytowanego wyżej przepisu. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie za zasadny należy uznać zarzut poprzestania przez organy orzekające tylko na jednej metodzie wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. z pominięciem konieczności wykorzystania wszystkich dostępnych metod wykładni w procesie interpretacji tekstu prawnego. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do odkodowania normy prawnej z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. dominuje wykładnia celowościowa i systemowa. W tym zakresie w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1200/14 powtórzyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach o sygn. akt I OSK 722/09 i sygn. akt I OSK 723/09 szczegółowo wypowiedział się na temat niezgodności z Konstytucją wąskiej, językowej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Stwierdził m.in., że: "nie wytrzymuje" ona krytyki na gruncie wartości konstytucyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie z przepisu tego wywodzić można obowiązek dokonywania takiej wykładni prawa, która nie stoi w sprzeczności z dobrem rodziny i małżeństwa. Tymczasem negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. Powyższe potwierdza również analiza treści art. 71 Konstytucji RP, w myśl którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Przepis ustawy nie powinien zatem wywoływać skutku w postaci np. rozwiązywania małżeństw w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad rodzicem, podczas gdy pozostaje on w związku małżeńskim z drugim niepełnosprawnym rodzicem. Z podobnych przyczyn literalna wykładnia spornego przepisu kłóci się z treścią art. 32 Konstytucji RP, w myśl którego, wszyscy są wobec prawa równi oraz wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Ponadto według treści art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które umożliwia sprawowanie efektywnej opieki przez członków rodziny nad osobami niepełnosprawnymi, jest niewątpliwie realizacją powinności wskazanej w powyższym przepisie konstytucyjnym. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym dominuje stanowisko, wedle którego pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować (zob. wyroki WSA: w Rzeszowie z 7 lipca 2021r. sygn. II SA Rz 662/21, z 27 kwietnia 2021r. sygn. II SA/Rz 358/21, z 23 marca 2021r. sygn. II SA/Rz 189/21; w Gdańsku z 27 maja 2021 sygn. III SA/Gd 143/21, z 20 maja 2021r. sygn. III Gd 119/21, z 13 maja 2021 r. sygn. III Gd 183/21, z 2 lipca 2020 r. III Gd 152/20; w Szczecinie z 15 kwietnia 2021 r. sygn. II SA/Sz 1086/20; w Opolu z 11 marca 2021r. sygn. II SA/Op 98/21; w Łodzi z 6 lipca 2020 r. sygn. II SA/Łd 346/20; w Poznaniu z 1 lipca 2020 r. sygn. IV SA/Po 473/20, z 14 maja 2020 r. sygn. II Po 25/20; w Warszawie z 30 czerwca 2020 r. sygn. I SA/Wa 2731/19; w Olsztynie z 30 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Ol 297/20; w Gliwicach z 14 lutego 2020 r. sygn. II SA/Gl 1304/19, z 5 lutego 2020 r. sygn. II Gl 1337/19; w Bydgoszczy z 11 lutego 2020 r. sygn. II Bd 1158/19). Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (zob. wyroki: WSA w Rzeszowie z 13 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Rz 121/12; WSA w Białymstoku z 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z 4 kwietnia 2013 r. sygn. IISA/Bk 987/12; WSA we Wrocławiu z 8 marca 2012 r., sygn. IV SA/Wr 848/11; WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Po 242/12, WSA w Olsztynie z 22 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Ol 1391/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, Sąd w rozpoznawanej sprawie, nie aprobuje przyjętej przez Kolegium zasady honorowania prymatu wykładni językowej i przychyla się do potrzeby stosowania przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej. Wymaga jednak wyraźnego podkreślenia, że odkodowanie z powołanego wyżej przepisu prawnego słusznego znaczenia normy prawnej nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę reguły, wedle której fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w małżeństwie z osobą o stanie zdrowia niekwalifikującym się do uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z zasady możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz krewnego (dziecka). Natomiast wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. lit. a u.ś.r., sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. A zatem przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. lit. a u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. wyroki WSA: w Białymstoku z 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 , z 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12, z 26 listopada 2019 r. sygn. II SA/Bk 649/19; w Olsztynie z 12 marca 2020 r. sygn. II SA/Ol 28/20; w Rzeszowie z 2 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Rz 192/20 i z 24 czerwca 2020 sygn. II SA/Rz 288/20). Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych. W związku z tym w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zachodzi możliwość wykazania obiektywnego braku zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W każdym bądź razie ocena ta nie może być dorozumiana i interpretowana liberalnie. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organom orzekającym należy zarzucić naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem w kontrolowanej sprawie nie ustalono i przeanalizowano wszystkich okoliczności sprawy, dotyczących obiektywnej możliwości sprawowania opieki przez S. K. nad jego żoną - H. K.. Należy wręcz zauważyć, co podnosi w skardze również skarżąca, że w niniejszej sprawie organy obu instancji nie kwestionowały, że rzeczywisty stan zdrowia męża osoby wymagającej opieki w żaden sposób nie pozwala na jej sprawowanie, co oznacza opiekę tę musi sprawować inna osoba. Otóż czyniąc ustalenia faktyczne organy orzekające oparły się wyłącznie na stwierdzeniu, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że H. K. jest osobą wymagającą stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazuje na to przede wszystkim orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności, jej wiek oraz zakres czynności opiekuńczych, jakie spełnia przy matce skarżąca. Jak wynika z wywiadu środowiskowego z [...] maja 2020 r. organ nie kwestionuje zakresu opieki strony nad matką, wręcz wskazano, że H. K. wymaga całodobowej opieki, którą zdecydowała się świadczyć wnioskodawczyni, rezygnując z podjęcia dalszego zatrudnienia. Tymczasem, organy nie ustaliły rzeczywistej sytuacji ojca skarżącej, czy jest on w stanie realnie, fizycznie i efektywnie sprawować opiekę nad żoną – H. K. ze względu na jego wiek i stan zdrowia. Zdaniem Sądu, organy obu instancji zaniechały odniesienia się do okoliczności na które powoływała się skarżąca, jak i wynikających z oświadczenia S. K. z [...] lutego 2021r. i przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, wskazujących na fakt niemożności sprawowania faktycznej opieki nad żoną przez jej współmałżonka. Nie można bowiem pominąć ustaleń, że S. K., będący w wieku [...] lat, jest osobą chorą, niedołężną, poruszającą się o lasce, po przebytej operacji [...], mający [...]. Nie odniesienie się do kwestii rzeczywistej sytuacji zdrowotnej, materialnej współmałżonka matki skarżącej w uzasadnieniu odmownych decyzji i poprzestanie organów jedynie na braku posiadania przez S. K. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowi także o istotnym naruszeniu przez organy orzekające przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W świetle powyższego, błędna wykładnia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r., jak i istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającą ją decyzji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania oraz uwzględni przyjętą przez Sąd i przedstawioną wyżej wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., co pozwoli w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.