I SA/Wr 1227/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant starszy specjalista Małgorzata Jakubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji kwoty zabezpieczonej na rachunkach bankowych przez organ egzekucyjny oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]odmawiające A sp. z o.o. we W. (dalej: spółka, strona, skarżąca) zwolnienia z egzekucji kwoty 135.406 zł zabezpieczonej na rachunkach bankowych w B S.A. przez organ egzekucyjny na podstawie zajęcia zabezpieczającego z dnia [...] listopada 2014 r. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy spółka pismem z dnia [...] stycznia 2015r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zwolnienie z zabezpieczenia kwoty w wysokości 135.406 zł celem zapłaty należnego podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. Ww postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. organ odmówił zwolnienia z egzekucji żądanej kwoty. Wskazał, że spółka korzystała dwukrotnie z przepisu art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.- dalej u.p.e.a.) występując z wnioskami z dnia 25 listopada 2014r. o zwolnienie kwoty 71.444,00zł celem zapłaty podatku od towarów i usług za październik 2014r. oraz z dnia 29 grudnia 2014r. o zwolnienie kwoty 32.914,00zł celem zapłaty podatku od towarów i usług za listopad 2014r. Oceniając obecny wniosek organ powołując treść art. 13 u.p.e.a. wskazał, że przepis ten daje możliwość organowi egzekucyjnemu zwolnienie z egzekucji na wniosek zobowiązanego określonych składników majątkowych, w tym środków znajdujących się na rachunku bankowym, ze względu na jego ważny interes. O tym, co w określonej sytuacji stanowi ważny interes zobowiązanego, rozstrzyga organ uprawniony do dokonywania zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., rozpatrując przedmiotową sprawę, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku spółki w przedmiocie zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym Wyjaśnił, że pod pojęciem "ważnego interesu strony" należy rozumieć przede wszystkim sytuacje, w jakich znalazł się podatnik z przyczyn losowych, nadzwyczajnych, niezależnych od własnego działania. Jednocześnie są to zdarzenia powodujące tak znaczne obniżenie zdolności płatniczych podatnika, iż nie jest on w stanie wywiązać się z ciążących na nim zobowiązań podatkowych. Przesłanką wskazującą na ważny interes strony może być także ciężka sytuacja finansowa spowodowana np. klęską żywiołową lub innym zdarzeniem losowym, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. Takich przesłanek organ egzekucyjny nie znalazł w przedmiotowej sprawie. Spółka w miesiącu grudniu 2014r. wykazała sprzedaż towarów i świadczonych usług, do których został naliczony podatek VAT, który winien być odprowadzony w terminie określonym w ustawie o podatku od towarów i usług na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego. Natomiast kolejne zwolnienie kwoty 135.406,00zł z zabezpieczenia podatkowego na rachunku bankowym w B S.A., które wynosi obecnie 7.763.209,14zł może doprowadzić znacznie do uszczuplenia kwoty przekazywanej przez bank na zabezpieczenie. Spółka prowadząc działalność gospodarczą i uzyskując z tej działalności dochody nie może być finansowana z kwoty zabezpieczonej na poczet przybliżonych kwot zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do czerwca 2014r. wynikających z decyzji z dnia [...] października 2014r. Organ podkreślił, że spółka sprzedając swoje usługi - jako podatnik podatku od towarów i usług - pobierała podatek należny, który następnie winien być przez stronę odprowadzony. Przepis art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że prowadzone postępowanie zabezpieczające okaże się bezskuteczne. Strona musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie postępowania zabezpieczającego i uzyskanie pozostałej kwoty objętej zabezpieczeniem w wysokości 7.763.209,14 złotych z jego innych składników majątkowych. Po rozpatrzeniu zażalenia – w którym spółka zarzuciła przekroczenie zasady uznania administracyjnego oraz nieuwzględnienie jej ważnego interesu – organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie zasługuje na pozostawienie go w obrocie prawnym. Organ podkreślił, że okoliczność, iż wcześniej składane wnioski były pozytywnie rozpatrywane nie przesądza o tym, że organ egzekucyjny - w przypadku złożenia kolejnych identycznych wniosków - jest zobligowany do ich załatwienia na korzyść strony. Wskazał, że wciąż pozostaje niezabezpieczona kwota w wysokości 7.763.209,14 zł. Kolejne zwolnienia wpływałyby negatywnie na uszczuplenie kwoty zabezpieczonej, która i tak jest niska w porównaniu do całej kwoty podlegającej zabezpieczeniu. Organ nadzoru wyjaśnił, że zajęcie zabezpieczające może skutkować pogorszeniem sytuacji finansowej spółki, jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż organ egzekucyjny - rozpoznając wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia określonych składników majątkowych winien się kierować nie tylko ważnym interesem zobowiązanego, ale również interesem wierzyciela - uwzględnienie wniosku zobowiązanej - nie było możliwe, zwłaszcza, że spółka nie wskazała innych składników majątkowych, na których można by dokonać zabezpieczenia. W skardze do Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji, zarzuciła naruszenie przepisów art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 7 i 8 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania do organów oraz przekroczeniu granic uznania administracyjnego przy orzekaniu o zwolnieniu z egzekucji składników majątkowych. Zarzuciła, że organ pomimo, że wcześniej uwzględniał wnioski skarżącej nie wskazał okoliczności, które miałyby świadczyć o zmianie oceny jej sytuacji. Strona wskazała, że nie kwestionuje, iż postanowienie wydane w trybie art. 13 u.p.e.a. ma charakter uznaniowy, jednakże nie można uznaniowości utożsamiać z dowolnością w podejmowaniu rozstrzygnięć. Podniosła, że organ nie uwzględnił jej ważnego interesu. Dodatkowo wyjaśniła, że w jej przypadku zachodzi przesłanka zwolnienia z odpowiedzialności spółki za zobowiązania w podatku od towarów i usług na podstawie art. 105a ust. 3 pkt 3 O.p., z uwagi na fakt, iż była ona nabywającym od podmiotu występującego jako sprzedający, który złożył kaucję gwarancyjną. W jej ocenie okoliczność ta wyklucza ewentualność orzeczenia o zobowiązaniu po stronie skarżącej, dla którego wymagane byłoby utrzymywanie zabezpieczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przedmiotem kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej jest kwestia zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanej, określonych w piśmie skarżącej z dnia [...] stycznia 2015 r. (k. 59 akt administracyjnych). Stosownie do art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.- dalej u.p.e.a.), organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., II FSK 789/08, Lex nr 863802). Wskazać także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96 – publikowane w CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r., I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427). To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie. W realiach tej sprawy skarżąca nie wykazała, aby "jej ważny interes" przemawiał za zwolnieniem z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych. Nie wskazała także innych składników swojego majątku z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Skarżąca we wniosku z dnia 26 stycznia 2015 r. wskazała, że wnosi o zwolnienie kwoty z zabezpieczenia celem zapłaty należnego podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. Jak zaś wyżej podkreślono, aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji zobowiązany powinien przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za jego zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej argumenty należy skonstatować, że w tej sprawie skarżąca nie wskazała ani okoliczności przemawiających za zwolnieniem wierzytelności z rachunków bankowych, ani tego, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników jego majątku. Wbrew twierdzeniom skargi organy wyjaśniły przesłanki , którymi kierowały się odmawiając zwolnienia z zabezpieczenia żądanej przez spółkę kwoty. Wskazały, że spółka w miesiącu grudniu 2014r. wykazała sprzedaż towarów i świadczonych usług, do których został naliczony podatek VAT, który winien być odprowadzony w terminie określonym w ustawie o podatku od towarów i usług na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego. Natomiast kolejne zwolnienie kwoty 135.406,00zł z zabezpieczenia podatkowego na rachunku bankowym w B S.A., które wynosi obecnie 7.763.209,14zł może doprowadzić znacznie do uszczuplenia kwoty przekazywanej przez bank na zabezpieczenie. Spółka prowadząc działalność gospodarczą i uzyskując z tej działalności dochody nie może być finansowana z kwoty zabezpieczonej na poczet przybliżonych kwot zaległości w podatku od towarów i usług. Organ podkreślił, że spółka sprzedając swoje usługi - jako podatnik podatku od towarów i usług - pobierała podatek należny, który następnie winien być przez stronę odprowadzony. Spółka wnioskująca o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych w kwocie 135.406,00zł celem zapłaty należnego podatku od towarów i usług za m-c grudzień 2014r. w zamian nie zaproponowała innego składnika majątkowego, na którym można zabezpieczyć pozostałą kwotę zabezpieczenia w wysokości 7.763.209,14zł objętą zarządzeniami zabezpieczenia z dnia [...].11.2014r. o numerach [...], [...], [...]. Tym samym podzielić należy stanowisko zaprezentowane przez organ, że okoliczność, iż wcześniej składane wnioski były pozytywnie rozpatrywane nie przesądza o tym, że organ egzekucyjny - w przypadku złożenia kolejnych identycznych wniosków - jest zobligowany do ich załatwienia na korzyść strony. Nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy argumenty podniesione na etapie skargi, dotyczące prawidłowości prowadzonej kontroli podatkowej. Postępowanie zabezpieczające jest odrębnym postępowaniem od postepowania kontrolnego. Skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ponieważ zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu.