I SA/Wr 2101/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju napędowego postanawia I. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy; II. odrzucić skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 19 stycznia 2016 r. Przewodniczący Wydziału I WSA we Wrocławiu wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej od postanowienia WSA z 20 października 2014 r. o odrzuceniu skargi. W odpowiedzi na wezwanie, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skarżąca wniosła po raz kolejny o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 4 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 2101/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Umarzając postępowanie Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy strona składa kolejny wniosek, oparty na identycznej argumentacji, która została już oceniona przez Sąd w orzeczeniach prawomocnie oddalających wnioski strony, rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. ( I GZ 508/16 ) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na ww. postanowienie. Zarządzeniem z dnia 18 października 2016 r. ponownie wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy załączając tożsamy wniosek jak poprzednie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez WSA postanowień z dnia 23 czerwca 2014 r., 20 października 2014 r., 24 sierpnia 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, które stały się prawomocne na skutek oddalenia zażaleń spółki przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 19 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I GZ 271/14), 13 stycznia 2015 r. (sygn. akt I GZ 615/14), 26 listopada 2015 r. ( sygn. akt I GZ 758/15). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu niezbędnym jest wskazanie, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego niejednokrotnie oceniano sytuację finansową skarżącej spółki w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych. Zajmując stanowisko negatywne wobec żądania skarżącej spółki przyznania prawa pomocy Sąd podkreślał, że treść składanych wniosków nie wskazuje na taką sytuację finansową spółki, która uzasadniałaby zmianę pierwotnie podjętego rozstrzygnięcia. Wnioski te bowiem nie wskazywały żadnych nowych okoliczności w sprawie, stanowiąc praktycznie kopię poprzednio składanych pism. W związku z powyższym przedmiotowy wniosek należało ocenić w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy. Skoro skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne a postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a p.p.s.a. należało umorzyć. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 249a p.p.s.a. w związku z art. 258 § 4 p.p.s.a, orzekł jak w pkt I sentencji. Z kolei zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową (wpis) należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W oparciu o art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pismem podlegającym opłacie jest także skarga kasacyjna. W myśl art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku, gdy nie został uiszczony odpowiedni wpis, przewodniczący - w oparciu o art. 220 § 1 zdanie drugie w zw. z § 3 p.p.s.a. - wzywa wnoszącego skargę kasacyjną, aby pod rygorem jej odrzucenia, "uiścił od tej skargi wpis, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania". Bezskuteczny upływ tego terminu skutkuje, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzuceniem skargi kasacyjnej przez sąd. Podkreślenia wymaga, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 ppsa. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13). A zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Po oddaleniu zażalenia strony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. ( I GZ 508/16) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zarządzeniem z dnia 18 października 2016 r. ( doręczonym 24 października 2016 r. ) została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym terminie, strona nie uiściła należnego wpisu od skargi kasacyjnej a złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerwał biegu terminu do jego uiszczenia oraz nie chronił strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. - obowiązany był odrzucić skargę kasacyjną, o czym orzekł jak w pkt II sentencji.