I SA/Wr 438/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 18 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do października 2012 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. W piśmie z [...] maja 2017 r. skarżąca A. K. wniosła o wstrzymanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. W motywach wniosku skarżąca powołała się na ryzyko wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazała, że utrzymuje się z pracy fizycznej, uzyskując z tego tytułu nieznaczne wynagrodzenie przekazywane przelewem na rachunek bankowy, który w przypadku odmowy udzielenia ochrony tymczasowej, skutkować będzie jego zajęciem, a w konsekwencji pozbawieniem skarżącej środków egzystencji. Taki zaś skutek, w ocenie skarżącej, jest nieodwracalny, albowiem stanowi zagrożenie podstawami jej bytu. Skarżąca dodała, że poza wynagrodzeniem za pracę, nie posiada innego majątku. Pismo o tożsamej treści zostało wniesione przez skarżącą również do organu, jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., przy piśmie z 8 sierpnia 2017 r., przekazał tenże wniosek do rozpoznania Sądowi, z uwagi na brak wskazania przez skarżącą w jakim trybie składa wniosek. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja finansowo-majątkowa skarżącej, przedłożona do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej w skrócie: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14). Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (por. postanowienie NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 52/05). Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). Mając na uwadze przytoczone rozważania natury ogólnej, wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, skarżąca upatruje jego zasadności przede wszystkim w tym, że wdrożenie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, spowoduje zagrożenie jej egzystencji przez pozbawienie środków na realizację jej podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie Sądu, przedstawiona we wniosku argumentacja, nie stanowi wykazania prawdopodobieństwa wystąpienia skutków, o jakich jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając bowiem na uwadze określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.; w skrócie: u.p.e.a.) zasady, jakie wiążą organ egzekucyjny przy prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, trudno zgodzić się ze skarżącą, że w wyniku egzekwowania należności wynikającej z zaskarżonej decyzji, zostanie ona pozbawiona środków do życia. Po pierwsze, stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Po drugie, w art. 8 - 10 u.p.e.a. wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji. I tak, w myśl art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a., nie podlegają egzekucji administracyjnej pieniądze w kwocie 760 zł. Ograniczenia występują również w przypadku zajęcia wynagrodzenia za pracę, co wynika z art. 9 § 1 u.p.e.a., wedle którego wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy. Zgodnie więc z art. 871 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za prace w 2017 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1456), od dnia 1 stycznia 2017 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 2000 zł brutto. Zatem, tylko kwota przewyższająca minimalne wynagrodzenie, podlega potrąceniu w drodze egzekucji. To zaś oznacza, że w świetle obowiązujących zasad prowadzenia egzekucji (wybór środka egzekucyjnego, który jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego) i ograniczeń przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, nie można podzielić argumentacji skarżącej, że egzekucja zagrozi jej egzystencji. W tym miejscu warto przytoczyć pogląd zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, że ograniczenia przewidziane w ustawie egzekucyjnej gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przy czym, pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09). Ponadto, w razie uchylenia zaskarżonej decyzji, można uzyskać zwrot uiszczonej a wynikającej z decyzji kwoty. Wskazać też trzeba, że przyznania ochrony tymczasowej nie uzasadnia trudna sytuacja finansowa strony wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, która stanowiła podstawę dla przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi i ustanowienia adwokata, gdyż przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy, Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek uznał, że skarżąca nie wykazała, aby w stosunku do niej zachodziła którakolwiek z przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Orzekł zatem, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., o odmowie udzielenia ochrony tymczasowej.