II SA/Wr 247/05

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D., M., M. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący D. i M. W. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując w uzasadnieniu, że łączny ich dochód netto wynosi 2.195 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili działki gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 6 listopada 2009 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że ponoszą następujące wydatki: opłata za energię elektryczną- 150 zł; za gaz- 50 zł; koszt leków "ratujących życie"- ok. 200 zł. Dodała, że jedną emeryturę przeznaczają na korespondencję z Sądem, ksero i dojazdy. Poinformowała, że musieli zaciągać kolejny kredyt, a posiadanej nieruchomości nie sprzedadzą, gdyż stanowi ona współwłasność całej rodziny a "rodziny się nie sprzedaje". Z załączonych do pisma dokumentów wynika, że łączny dochód netto wnioskodawców wynosi 2.345, 77 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawcy nie dopełnili ww. obowiązku. Skarżący nie wykazali bowiem, że konieczność poniesienia przez nich wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla ich koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wyjaśnili i nie udokumentowali wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację finansową np. nie udokumentowali wysokości wydatków (m.in. wyżej wymienionych) swojej rodziny; nie wykazali wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia i jego wysokości; nie udowodnili również dlaczego nie mogą sfinansować przedmiotowych opłat sądowych ze źródła (kredyt), z którego czerpali (i czerpią) środki na pokrycie swoich wydatków i kosztów sądowych w innych postępowaniach; nie wyjaśnili skąd czerpali środki na prace związane z pokryciem dachu w swoim domu; nie wykazali, że co miesiąc ponoszą wydatki związane z prowadzonymi postępowymi sądowymi w wysokości "swojej emerytury". Podkreślić należy, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Z treści wniosku wynika, że skarżący nie mają nikogo na utrzymaniu, uzyskiwany przez nich dochód miesięczny netto wynosi 2. 345 zł, nadto jak wskazują- mają możliwości uzyskania środków z kredytu, a wysokość przedstawianych wydatków nie została udokumentowana. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, że przyznanie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawców zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będącym przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. Zauważyć w tym miejscu należy, że nie zrozumiałym jest postępowanie skarżących, którzy w każdym z wszczętych przez nich postępowaniu przed tut. Sądem żądają ustanowienia im pełnomocnika, a gdy takiego otrzymują (a jest to już znaczna liczba) to albo odmawiają z nim współdziałania (np. nie udzielając mu pełnomocnictwa) albo udzielone pełnomocnictwo cofają oskarżając go o związki z "mafią". Może warto, aby skarżący sami postarali się zatrudnić zawodowego pełnomocnika (np. z "drugiego końca" Polski czy nawet z zagranicy, jeśli nie odpowiadają im miejscowi pełnomocnicy) aby w końcu ktoś komu zaufają uświadomił im, że absurdalne i fałszywe jest ich przekonanie, że sędziowie tutejszego Sądu i ustanawiani z urzędu adwokaci pozostają w jakiś związku przestępczym stworzonym tylko po by skrzywdzić rodzinę skarżących. Przypomnieć należy, że to skarżący świadomie i -jak pokazuje statystyka orzeczeń- najczęściej bezzasadnie "zalewają" dziesiątkami skarg tak tutejszy, jaki i inne sądy administracyjne. A zatem jeśli skarżący uczynili sobie z procedowania przed Sądem cel aktywności życiowej (i nie szkoda im na to czasu oraz pieniędzy), to powinni tak gospodarować posiadanymi środkami finansowymi i majątkowymi aby mogli bez przeszkód realizować swoje ulubione zajęcie. Jeśli wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są niezbędne do ich utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w tej i w wielu innych sprawach aktualną sytuację skarżących (zob. sygn. akt II OZ 614/09, II OZ 577/09, II OZ 562/08, II OZ 635/08, II OZ 583/08, II OZ 932/08) uznał, iż ich sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec nich instytucji prawa pomocy w żadnym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.