II SA/Wr 701/07
WyrokWSA we Wrocławiu2008-02-28
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Julia Szczygielska, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzeciw organu architektoniczno-budowlanego wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych, który został doręczony inwestorowi po upływie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia zgłoszenia, jest skuteczny?Ratio decidendi
Sprzeciw organu architektoniczno-budowlanego wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych jest skuteczny tylko wtedy, gdy zostanie doręczony inwestorowi w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia. Przekroczenie tego terminu powoduje bezskuteczność sprzeciwu, co oznacza, że inwestor może przystąpić do realizacji robót budowlanych, a organ traci kompetencje do jego wniesienia.Stan faktyczny
Spółka A zgłosiła zamiar zainstalowania tablicy informacyjnej o wymiarach 3x6m. Organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw, uznając, że jest to budowla wymagająca pozwolenia na budowę. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, choć wskazał na błędne uzasadnienie organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i k.p.a. oraz doręczenie decyzji po terminie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody D. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, i zasądził od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Sędzia WSA Alicja Palus,, Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej - M.W. sprawy ze skargi Spółka A w W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 517 zł (słownie: pięćset siedemnaście zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
W dniu 1 czerwca 2007 r. pełnomocnik Spółki A w W. zgłosił zamiar zainstalowania tablicy informacyjnej "[...]" o wymiarach 3x6m na terenie działki położonej we W. przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie nr 2/18, obręb 0028 - G.. Strona wyjaśniła, że tablica jest znakiem informującym, związanym z potrzebami użytkowników ruchu i znajduje się poza pasem drogowym. Podkreśliła, że znaczne poszerzenie katalogu zwolnień od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zastąpienie ich procedurą "zgłaszania", nakazuje postrzegać formę "zgłoszenia" jako wystarczającą dla realizacji robót budowlanych wymienionych w art. 30 ustawy - Prawo budowlane. Zdaniem wnioskodawcy, przepisy art. 29 i 30 przywołanej ustawy zawierają katalog obiektów i robót budowlanych, dla których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada zapisana w jej art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.
Nadto wskazano, że projektowana tablica informacyjna nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa osób i mienia oraz nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie pogarsza stanu środowiska ani warunków zdrowotno-sanitarnych jak też nie zwiększa ograniczeń dla terenów sąsiednich.
Prezydent W. decyzją z [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 30 ust. 5 i ust. 6 pkt.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118/ wniósł sprzeciw wobec zgłoszonego zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na zainstalowaniu tablicy informacyjnej na opisanej wyżej nieruchomości.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że z dostarczonych przez inwestora dokumentów wynika, ze roboty budowlane mają polegać na ustawieniu tablicy reklamowej przymocowanej do konstrukcji nośnej na fundamencie /w postaci studni/ zagłębionym w gruncie o wysokości około 3,5m i średnicy zewnętrznej 1,5m.
Zdaniem organu jest to zatem obiekt budowlany, zakwalifikowany do budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, jako wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, stąd wymagane jest na tego typu roboty pozwolenie na budowę.
Nadto organ stwierdził, że zamierzona inwestycja wymaga uzyskania decyzji określającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, jako, że planowane roboty zmienią sposób zagospodarowania terenu
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 30 ust.5 i art.29 ust.2 pkt.6 Prawa budowlanego oraz akcentując, że sporna decyzja została doręczona jej po upływie 30 dni od daty dokonania zgłoszenia.
Podniesiono także zarzut naruszenia art.50 ust.2 pkt.2 w związku z art.59 ust.1 zd.2 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zaskarżoną decyzją z [...], Nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przepisy Prawa budowlanego nie definiują ani pojęcia "reklamy" - tablicy i urządzenia reklamowego ani pojęcia "informacji" - tablicy i urządzenia informacyjnego. Pojęcie reklamy zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), stąd pomocniczo należy się nim posługiwać stosując przepisy prawa budowlanego. W myśl przepisu art. 4 pkt 23 powołanej stawy reklama jest nośnikiem informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczonymi w polu widzenia użytkowników drogi, nie będąca znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach drogowych lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. Od pojęcia tablicy i urządzenia reklamowego należy odróżnić pojecie urządzenia informacyjnego, które jest obiektem, będącym zarówno informacją jak i stanowiącym jej nośnik, a nie będącym reklamą. Kryterium odróżniającym oba pojęcia jest spełniana przez nie funkcja.
Organ podkreślił, że przedmiotem zgłoszenia nie jest wykonanie urządzenia reklamowego lecz urządzenia informacyjnego, natomiast organ pierwszej instancji w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zamiennie, jako synonimy, używa pojęć "tablica informacyjna" i "tablica reklamowa", co doprowadziło do wniesienia sprzeciwu z niewłaściwej przyczyny.
Powołując się na przepisy art. 29 i art. 31 Prawa budowlanego, organ wskazał, że instalacja tablicy informacyjnej (zgodnie z treścią dokonanego zgłoszenia), czy też wykonanie nośnika wraz z tablicą informacyjną (zgodnie z dokumentacją dokonaną do zgłoszenia) nie zostały w Prawie budowlanym ujęte jako roboty budowlane zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Stosownie zatem do przepisu 30 ust. 6 Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej obowiązany jest do wniesienia w drodze decyzji sprzeciwu.
Ponieważ decyzja organu pierwszej instancji o wniesieniu sprzeciwu, choć wymienia niewłaściwy powód wniesienia sprzeciwu (obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w związku z tym, że budowa nośnika wraz z tablicą reklamową wymaga uzyskania pozwolenia na budowę) zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, to należało ją zdaniem organu utrzymać w mocy.
Dalej organ stwierdził, iż wbrew zaprezentowanemu przez skarżącą stanowisku, sprzeciw został złożony w przewidzianym do tego terminie.
W myśl bowiem przepisu art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego termin na wniesienie sprzeciwu wynosi 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia. Przepis zaś nie określa, że w tym terminie ma nastąpić doręczenie sprzeciwu zgłaszającemu budowę czy wykonanie określonych robót budowlanych. Dodać wypada, że organ administracji nie jest w stanie w momencie składania sprzeciwu ustalić daty doręczenia decyzji w tej sprawie. Zastosowanie wobec tego do obliczenia terminu opisanego w powołanym wyżej art. 30 ust. 5, będą miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej - k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie przez inwestora zostało dokonane 1 czerwca 2007r., termin do złożenia sprzeciwu upływał zatem z dniem 2 lipca 2007 r. (por. art. 57 § 1 i 4 k.p.a.). Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] o wniesieniu sprzeciwu została nadana w urzędzie pocztowym przed upływem terminu o jakim mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego (informacja o awizowaniu pisma z dnia 22 czerwca 2007 r.).
Odnosząc się do zapisu zawartego w uzasadnieniu decyzji wskazującego na konieczność uzyskania decyzji, o warunkach zabudowy w celu realizacji inwestycji, należy w ocenie organu odwoławczego uznać tę uwagę na niewłaściwą. Ocena niezbędności powyższej decyzji wykracza bowiem poza granice rozpoznawanej sprawy. Organ zwrócił uwagę, że sprzeciw wobec zgłoszenia w niniejszej sprawie, został wydany z powodu istnienia obowiązku uzyskania dla zamierzenia inwestycyjnego pozwolenia na budowę. Uwaga organu I instancji dotyczy natomiast obowiązku uzyskania decyzji określającej warunki zabudowy dla zamierzenia polegającego na wybudowaniu nośnika reklamowego (choć, o czym była mowa już wcześniej, nie było to przedmiotem zgłoszenia), a zatem dokumentu którego niezbędność może zostać oceniona dopiero w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Jako, że niniejsze postępowanie dotyczy zgłoszenia robót budowlanych bezprzedmiotowe jest dokonywanie oceny jaka dokumentacja powinna być zgromadzona w innym postępowaniu, które nawet nie zostało wszczęte. Uwaga organu nie ma natomiast znaczenia dla poprawności podjętego rozstrzygnięcia.
Podsumowując powyższe rozważania organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie decyzji Prezydenta W. z dnia [...], Nr [...], zgodne jest z prawem. Dlatego też, uwzględniając poczynione uwagi, należało utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka A w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak też o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając że obie wydane w sprawie decyzje są niezgodne z prawem, bowiem wydano je z naruszeniem obowiązujących przepisów oraz uchybiają jej interesowi.
Zdaniem skarżącej, decyzja organu odwoławczego wydana została z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 2 pkt 6 oraz art. 30 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane, a także art.35 § 1 i 3 k.p.a.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów Spółka wskazała, iż organ administracji rażąco naruszył treść art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy prawo budowlane przyjmując, iż zgłoszona inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącej niezrozumiała wydaje się, wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako okoliczność przesądzająca o treści rozstrzygnięcia, konkluzja organu administracji, że "od pojęcia tablicy i urządzenia reklamowego należy odróżnić pojęcie urządzenia informacyjnego, które jest obiektem, będącym zarówno informacją jak i stanowiącym jej nośnik, a nie będącym reklamą. Kryterium odróżniającym oba pojęcia jest spełniana przez nie funkcja". Skarżąca zauważyła, że urządzenie określone w zgłoszeniu jako tablica informacyjna jest w rzeczywistości urządzeniem reklamowym, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, tym samym jego instalacja może nastąpić w trybie zgłoszeniowym. Powyższe potwierdza m.in. treść odwołania od decyzji organu I instancji, w którym przedmiot zgłoszenia jest określany jako urządzenie reklamowe. Ponadto, w przekonaniu skarżącej, dla oceny dopuszczalności zastosowania trybu zgłoszeniowego przy realizacji inwestycji nie ma znaczenia treść części ekspozycyjnej tablicy reklamowej ani pełniona przez nią funkcja, istotna jest bowiem konstrukcja techniczna urządzenia reklamowego. Jeżeli organ administracji rozpatrujący przedmiotową sprawę miał jakiekolwiek wątpliwości dotyczące charakteru zgłaszanej przez skarżącą inwestycji, powinien w ramach postępowania administracyjnego dokonać stosownych ustaleń i na tej podstawie wydać decyzję.
Z tego względu, w ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw do wyłączenia przedmiotowej inwestycji z trybu zgłoszeniowego.
W związku z powyższym w ocenie skarżącej, organ odwoławczy stwierdzając, że przedmiotowe roboty budowlane nie mogą zostać objęte trybem zgłoszeniowym, zastosował niewłaściwą interpretację art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 30 ust. 5 Prawa budowanego skarżąca, powołując się na wykładnię celowością, podniosła, że decyzja zawierająca sprzeciw winna być wydana i doręczona inwestorowi w terminie określonym w tym przepisie. Jeżeli decyzja nie zostanie w ogóle doręczona wnioskodawcy lub zostanie mu doręczona po upływie wskazanego terminu, to może on przystąpić do wykonywania objętych zgłoszeniem robót budowlanych. Również ten pogląd Spółka poparła przywołanymi orzeczeniami sądów administracyjnych. W rezultacie stwierdziła, że skoro decyzja wnosząca sprzeciw została jej doręczona po upływie ustawowego terminu 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, nie może budzić wątpliwości, że organ podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie rażąco naruszył art. 30 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane.
Odnosząc się do trzeciego z podniesionych zarzutów, skarżąca Spółka wskazała, że odwołanie wniesione zostało 13 lipca 2007r., zaś zaskarżona decyzja wydana została dopiero [...], a doręczona 12 października 2007r., stąd w Jej ocenie decyzja ta jest dotknięta wadą prawną.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we W., który zgłosił udział w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dokonując kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, co powoduje, iż wniesiona skarga została uwzględniona.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm./, w którym uregulowana została instytucja zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.
Jak wskazuje się w doktrynie instytucja ta stanowi swego rodzaju substytut pozwolenia na budowę, a ściślej wniosku o pozwolenie na budowę /Z.Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa CH. Beck 2006, s. 366/. Na skutek zgłoszenia zamiaru budowy wszczyna się zatem postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie przez właściwy organ architektoniczno-budowlany, czy zamierzona budowa lub roboty budowlane są zgodne z wymogami prawa. Konsekwencją tego postępowania jest albo możliwość realizacji tych robót, albo brak takiej możliwości, ze względu na nie dopuszczenie do tego przez organ.
Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy - Prawo budowane w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia dołączyć też trzeba oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami.
W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia w określonym terminie brakujących dokumentów, a w przypadku ich nie uzupełnienia, wnosi sprzeciw w drodze decyzji. Nadto z treści art. 30 ust. 5 wynika, że zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych należy dokonać przed terminem zamierzonego ich rozpoczęcia. Do wykonywania robót można zaś przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.
Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że postępowanie administracyjne wszczęte omawianym zgłoszeniem kończy się milczącą zgodą organu polegającą na nie wniesieniu w ustawowo zakreślonym terminie sprzeciwu, bądź kończy się wniesieniem sprzeciwu, który przybiera formę decyzji administracyjnej. Organ administracji jest uprawniony w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia do wniesienia w formie decyzji sprzeciwu z przyczyn wskazanych w art. 30 ust. 6, albo w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 7 ustawy do nałożenia na inwestora w decyzji o sprzeciwie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia o którym mowa w ust. 1.
Podnieść w tym miejscu należy, że termin określony w w/w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego - ze względu na jego skutki - uznawany jest w orzecznictwie i w doktrynie za termin prawa materialnego /por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2007 r. II SA/Kr 971/05 nie publik; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r. VII SA/Wa 555/04, LEX nr 169408; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2005 r. VII SA/Wa 1450/04 nie publik; Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa CH. Beck 2006, s. 374/.
Termin ten ma więc charakter zawity i nie jest dopuszczalne jego przedłużanie przez organ administracji /należy też oddzielić sytuację, gdy ze względu na niekompletność zgłoszenia wydawane jest postanowienie z art. 30 ust. 2, które przerywa bieg tego terminu, co w niniejszej sprawie nie mało jednak miejsca/. Przekroczenie omawianego terminu skutkuje zaś pozbawieniem organu kompetencji do wniesienia sprzeciwu. W czasie biegu tego terminu inwestor ma obowiązek powstrzymać się od rozpoczęcia robót budowlanych. Brak w omawianym okresie reakcji organu jest zaś równoznaczny ze zgodą na rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych.
Omówione wyżej skutki przekroczenia terminu określonego w art. 30 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane, potwierdzają, że mamy w tym przepisie do czynienia z terminem prawa materialnego, a nie terminem proceduralnym. Skutki upływu terminu prawa materialnego są bowiem bardziej doniosłe niż terminu procesowego. W pierwszym przypadku organ zostaje pozbawiony kompetencji do działania, w drugim, zobowiązany jest nadal prowadzić postępowanie, a nawet może przedłużyć termin załatwienia sprawy /art. 36 k.p.a./, co niedopuszczalne jest w pierwszym przypadku.
Na tle omawianego przepisu w orzecznictwie i doktrynie pojawiły się poglądy, że termin określony w art. 30 ust. 5 ustawy, zakreślony jest dla organu i stanowi termin załatwienia sprawy, a nie termin wydania decyzji, dlatego obejmuje również doręczenie decyzji stronie postępowania administracyjnego /por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., VII SA/Wa 555/05, LEX nr 169408; z dnia 7 października 2004 r., IV SA 1244/03, LEX nr 160775; z dnia 20 marca 2007 r., VIII SA/Wa 168/07 nie publik; WSA w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2007 r., II SA/Kr 971/05, nie publik; z dnia 20 czerwca 2007 r. II SA/Kr 890/05 nie publik; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 lipca 2006 r. II OSK 956/05; ONSA i WSA 2007, Nr 1, poz. 12 oraz Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa CH. Beck 2006, s. 372/.
Dla prawidłowego ustalenia czy organ wnosząc sprzeciw dochował 30 dniowego terminu konieczne jest określenie daty jego początkowego biegu jak również daty z jaką bieg tego terminu się kończy. Analizując treść art. 30 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy - Prawo budowlane należy stwierdzić, że początek biegu terminu stanowi następny dzień, po dniu, w którym dokonano odpowiadającego wszelkim wymogom formalnym zgłoszenia. Od tego momentu organ ma zagwarantowane 30 dni na podjęcie czynności wyjaśniających oraz na zajęcie stanowiska i ewentualne wniesienie sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu polega natomiast nie tylko na wydaniu decyzji ale również na poinformowaniu strony o jej treści, co może nastąpić jedynie przez doręczenie jej inwestorowi.
W ocenie Sądu sprzeciw, o którym mowa w art. 30 ust. 5 zostaje wniesiony w chwili doręczenia decyzji inwestorowi. Za przedstawionym poglądem przemawia przede wszystkim wykładnia celowościowa i gramatyczna. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że celem wprowadzonej w art. 30 instytucji " zgłoszenia", było przede wszystkim uproszczenie i przyspieszenie procedury inwestycyjnej w przypadku robót budowlanych o mniejszym ciężarze gatunkowym /inwestycji o niewielkim stopniu skomplikowania/. Temu celowi nie służy zaś oczekiwanie na stanowisko organu po upływie określonego w ustawie terminu. Ponadto wykładnia gramatyczna przepisu jednocześnie wskazuje, że inwestor może przystąpić do wykonywania zgłoszonych robót bezpośrednio po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia. Ustawodawca nie pozostawił tutaj żadnego marginesu czasowego związanego z doręczeniem decyzji zawierającej sprzeciw, co oczywiście może być z kolei utrudnieniem dla organu. W świetle obowiązujących regulacji oznacza to jednak, konieczność szczególnego uwzględniania omawianego elementu w postępowaniu w którym organ ocenia zgłoszenie. Na powyższą kwestię uwagę zwrócił również Naczelny Sąd Administracyjny, który w przywołanym już wcześniej wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. zauważył, że: "dochowanie jedynie terminu z art. 30 ust. 5 /bez wzywania do uzupełniania dokumentów/ musi w praktyce powodować trudności, skoro obowiązuje art. 44 § 1 k.p.a. i organ musi z odpowiednim wyprzedzeniem wydać decyzję wyrażającą sprzeciw, by doręczenie nastąpiło w terminie 30 dni. Widać, z tego, że przepis nie spełnia oczekiwań, a jego wady mogą prowadzić do niepożądanych społecznie skutków w postaci chociażby braku możliwości sprawdzenia w określonym terminie zasadności zgłoszenia".
Zwrócić przy tym należy uwagę na wyrażane w judykaturze poglądy, że specyfika postępowania wszczętego na skutek zgłoszenia oraz wprowadzenie do art. 30 ust. 5 ustawy terminu prawa materialnego powoduje, że do postępowania tego nie mają zastosowania wszystkie regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego /wyrok NSA z dnia 17 listopada 2005 r., II OSK 197/05/. Konsekwencją takiego ukształtowania instytucji zgłoszenia jest zaś wyeliminowanie czynności, które przedłużałyby czasowo kompetencje do wniesienia sprzeciwu dotyczących zawieszenia postępowania a nawet obliczania terminów, czy ich przywracania /por. wyrok WSA w Warszawie z 31 stycznia 2006 r., VII SA/Wa 1293/05; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2007 r., II SA/Kr 1088/05 nie publik/.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej poglądy nie można więc zgodzić się z prezentowanym przez Wojewodę stanowiskiem, że termin do wniesienia sprzeciwu został w niniejszej sprawie dochowany z tego względu, że decyzja wyrażająca tenże sprzeciw została wydana i nadana przed upływem 30 dni od chwili dokonania zgłoszenia.
Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że zgłoszenie w przedmiocie wykonania robót budowlanych wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 1 czerwca 2007 r., termin do wniesienia sprzeciwu upływał zatem w dniu 2 lipca 2007 r. Decyzja zawierająca sprzeciw doręczona została natomiast pełnomocnikowi inwestora w dniu 6 lipca 2007 r., a więc po upływie terminu wyznaczonego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Niewątpliwe jest zatem, że w sprawie doszło do przekroczenia terminu ustawowego przy zgłoszeniu sprzeciwu, co spowodowało w konsekwencji bezskuteczność tej czynności prawnej. Powyższa okoliczność musiała być uwzględniona nie tylko jako podstawa uchylenia decyzji organu odwoławczego ale również decyzji organu I instancji.
W tym stanie faktycznym i prawnym, na obecnym etapie bezprzedmiotowe jest więc rozważanie, czy zachodziły przesłanki do wniesienia sprzeciwu w oparciu o przepis art. 30 ust. 6 pkt.1 ustawy - Prawo budowlane.
Brak sprzeciwu właściwego organu w ustawowym terminie wyłącza bowiem - co do zasady - ustalenia, że roboty wykonane zostały bez wymaganego zgłoszenia.
Sąd zwraca jednak uwagę, że według wyrażanego w orzecznictwie stanowiska, nie jest wyłączony stan samowoli budowlanej w sytuacji, w której inwestor zgłosił zamiar wykonania określonych robót budowlanych objętych w rzeczywistości obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z zamiarem obejścia tego obowiązku /por. NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r. , OSK 108/04, ONSAiWSA 2004/1/26/.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny - stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z istotnym naruszeniem prawa - zgodnie z art. 145 § 1 lit. a i c powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt II wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu w sposób uwzględniający skargę, przepisu art. 152 przywołanego aktu. Orzeczenie o kosztach swoje wsparcie znalazło zaś w art. 200 przywołanej ustawy.
H.B. 28.03.2008r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło