II SAB/Wr 1207/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-12-16

Skład orzekający: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie samowolnych robót budowlanych polegających na budowie pawilonu, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, ponieważ czynności były podejmowane w dużych odstępach czasu, bez zawiadamiania stron o przyczynach zwłoki i wyznaczania nowych terminów. Jednakże, sąd uznał, że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ podjął szereg czynności i wydał merytoryczną decyzję, a trudności kadrowe organu nie zwalniają go z odpowiedzialności, ale nie uzasadniają kwalifikacji naruszenia jako rażącego. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, uznając je za bezprzedmiotowe, a dalej idącą skargę oddalił.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie samowolnych robót budowlanych polegających na budowie pawilonu. Postępowanie, wszczęte w listopadzie 2023 r., charakteryzowało się długimi przerwami w działaniach organu, brakiem zawiadomień o zwłoce i nieprzedłużaniem terminów. PINB wydał postanowienie o wstrzymaniu robót, a następnie decyzję nakazującą rozbiórkę, która została uchylona przez DWINB. Po uchyleniu decyzji, PINB przez kilka miesięcy nie podejmował znaczących działań, co skłoniło skarżących do złożenia kolejnego ponaglenia. Skarżący domagali się stwierdzenia bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu do wydania decyzji oraz zasądzenia odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że PINB dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, ale nie z rażącym naruszeniem prawa. Umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania PINB do załatwienia sprawy, a dalej idącą skargę oddalił. Zasądził od PINB na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. H. i E. H. na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim w przedmiocie budowy pawilonu I. stwierdza, że Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mają miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do załatwienia sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. H. i E. H. (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli w dniu 11.09.2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność i przewlekłość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim (dalej: PINB, organ) w sprawie samowolnych robót budowlanych polegających na budowie pawilonu na działce nr [...] wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą towarzyszącą w B., gmina K. Jak wynika z treści skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 11.07.2023 r. do PINB wpłynęło pismo E. H., zastępowanej przez pełnomocnika, dotyczące zbadania legalności wykonanych robót budowlanych w częściach wspólnych nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. przez najemcę lokalu usługowego nr [...] – spółkę H. sp. z o.o. Pismem z 28.08.2023 r. PINB zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatu Wrocławskiego o informację czy wydano pozwolenie na budową lub przyjęto zgłoszenie na wykonanie robót budowlanych opisanych w zawiadomieniu. Organ architektoniczno-budowlany udzielił odpowiedzi przy piśmie z 07.09.2023 r., gdzie wyszczególniono decyzje administracyjne wydawane w latach 2009-2013 w przedmiocie robót budowlanych wykonywanych na działce nr [...]. Zawiadomieniem z 28.08.2023 r. PINB poinformował właściciela lokalu użytkowanego nr [...] – E. i J. H. oraz najemcę tego lokalu – spółkę H. sp. z o.o. o przeprowadzeniu kontroli w dniu 19.09.2023 r. W terminie zakreślonym przez PINB czynności kontrolne zostały przeprowadzone i protokolarnie oraz fotograficznie udokumentowane. Na podstawie dokonanych ustaleń PINB wszczął z urzędu w dniu 20.11.2023 r. cztery odrębne postępowania administracyjne, w tym postępowanie dotyczące budowy pawilonu na działce nr [...] wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą towarzyszącą (znak: PINB.7355-67.4250-1.3724.2023.MGF), o czym zawiadomiono strony postępowania: spółkę H. sp. z o.o., E. i J. H., spółkę D. sp. z o.o., D. M., R. sp. j., spółkę R.(1) S.K.A., M. i G. S. oraz W. U. Pismem z tego samego dnia organ wezwał właściciela lokalu usługowego nr [...] – E. H. do przedłożenia odpisu umowy najmu lokalu nr [...] spółce H. sp. z o.o. Żądana umowa wraz z dodatkowymi wyjaśnianymi została przedłożona w dniu 05.12.2023 r. Następnie stanowisko w sprawie przedstawił współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] – W. U. Pismem z 04.01.2024 r. stanowisko w sprawie wyraził kolejny współwłaściciel - spółka D. sp. z o.o. W dniu 15.02.2024 r. przeprowadzono na nieruchomości oględziny, które potwierdziły ustalenia z czynności kontrolnych. Dnia 18.04.2024r. wpłynęło pismo pełnomocnika E. H., zawierające stanowisk w sprawie. Pismem z 29.05.2024 r. E. i J. H. wnieśli ponaglenie na działanie PINB. Wydanym w wyniku jego rozpoznania postanowieniem z 13.06.20214r. (nr 655/2024), DWINB stwierdził, że PINB dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, która nie miała rażącego charakteru, jednocześnie zobowiązując organ do załatwienia sprawy do 30.09.2024 r. PINB postanowieniem z 06.06.2024 r. (nr 235/2024) nałożył na współwłaścicieli nieruchomości posiadających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane: E. i J. H., spółkę D. sp. z o.o., D. M., R. sp. j.. spółkę R.(1) S.K.A., M. i G. S. oraz W. U. obowiązek wstrzymania robót budowlanych związanych z samowolną budową pawilonu na działce nr [...] oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację samowoli zgodnie z art. 48 ust. 3 u.p.b. Powyższe postanowienie zostało oprotestowane zażaleniem przez E. i J. H. Z kolei w dniu 18.07.2024 r. H. sp. z o.o. złożyła wniosek o legalizację obiektu budowlanego. DWINB postanowieniem z 25.09.2024 r. (nr 1022/2024) utrzymał w mocy postanowienie PINB z 06.06.2024 r. Po wydaniu tego postanowienia DWINB zwrócił akta administracyjne do PINB w dniu 26.09.2024 r. Pismem z 14.10.2024 r. PINB zawiadomił strony o zamiarze wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie wykonując wezwanie DWINB z 30.10.2024 r. dotyczące przekazania akt administracyjnych celem rozpoznania wniosku H. sp. z o. o. o uchylenie lub zmianę postanowienia DWINB z 25.09.2024 r., PINB przekazał przy piśmie z 08.11.2024 r. akta temu organowi. Postanowieniem z 21.11.2024 r. DWINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia postanowienia z 25.09.2024r. Po otrzymaniu w dniu 27.01.2025 r. akt administracyjnych, PINB wydał w dniu 05.03.2025 r. decyzję nr 82/2025, którą nakazał współwłaścicielom nieruchomości posiadającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane rozbiórkę całości samowolnie dobudowanego pawilonu do budynku usługowego na działce nr [...] w B. Powodem wydania takiego nakazu było stwierdzenie braku złożenia przez nich wniosku o legalizację. Powyższa decyzja zastała skutecznie oprotestowana przez współwłaścicieli nieruchomości - W. U. i D. M. DWINB decyzją z 29.04.2025 r. (nr 533/2025) uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. DWINB uznał uchylone rozstrzygnięcie za przedwczesne z uwagi na błędny pogląd PINB dotyczący braku złożenia w wymaganym terminie wniosku o legalizację. DWINB wskazał, że taki wniosek został skutecznie złożony przez jednego z uprawnionych podmiotów – inwestora. Pismem z 06.08.2025 r. E. H. i J. H., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli kolejne ponaglenie w sprawie prowadzenia postępowania dotyczącego samowoli budowlanej dotyczącej wybudowania pawilonu na działce nr [...]. Z kolei po zwrocie akt sprawy wraz z decyzją z 29.04.2025 r., PINB przeprowadził w dniu 12.08.2025 r. kontrolę, celem ustalenia czy nastąpiło wstrzymanie robót zgodnie z postanowieniem nr 235/2024. Kontrola wykazała, że nie są prowadzone roboty budowlane, a stan faktyczny obiektu nie uległ zmianie. Wykonując z kolei wskazania dotyczące dalszego postępowania zawarte w decyzji z 29.04.2025 r., PINB wydał w dniu 13.08.2025 r. postanowienie nr 653/2025, którym nałożył na E. i J. H., spółkę D. sp. z o.o., D. M., R. sp. j., spółkę R.(1) S.K.A., M. i G. S. oraz W. U. – jako współwłaścicieli nieruchomości posiadających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowalne – w związku z procedurą legalizacji samowolnej budowy pawilonu na działce nr [...] - obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie 3 miesięcy od ostateczności postanowienia. W treści skargi na bezczynność i przewlekłość organu skarżący wnieśli o: stwierdzenie bezczynności i przewlekłości organu, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie PINB do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 40 908,60 zł; zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania oraz dopuszczenie wskazanych w skardze dowodów. W uzasadnieniu tak sformułowanych zarzutów skargi jej autor przedstawił opis trwającego ponad dwa lata postępowania, od jego wszczęcia w dniu 20.11.2023 r. do dnia złożenia skargi z dnia 09.09.2025 r., wskazując na charakter przewlekłości i okresy bezczynności PINB. Zaznaczył, że skarżący nie przyczynili się do przedłużenia postępowania, uzupełniali bowiem wymagane dokumenty oraz nie zwlekali z odbiorem korespondencji. Podkreślono w skardze, że sprawa jest w istocie sprawą prostą do rozstrzygnięcia. Skarżący nie otrzymali od sprawcy samowoli żadnych dokumentów ani dowodów, które potwierdzałyby legalność wzniesionych obiektów. W skardze zwrócono uwagę, że PINB nie dochował terminu na załatwienie sprawy do 30.09.2024 r., który został wyznaczony postanowieniem DWINB z 13.06.2024 r. co dowodzi, że jego bezczynność i przewlekłość postępowania mają charakter rażącego naruszenia prawa i tym samym czyni zasadnym przyznanie sumy pieniężnej w wysokości żądanej w skardze. Pełnomocnik skarżących zwrócił szczególną uwagę na rażących charakter zaniechań PINB, do których doszło po wydaniu przez DWINB decyzji z 29.04.2025 r. Wówczas organ ten, pomimo dysponowania pełną wiedzą o stanie sprawy, podejmował dalsze działania dopiero po interwencji skarżących – złożeniu kolejnego ponaglenia. Ponadto w skardze przedstawiono szczegółowe uzasadnienie dotyczące poniesionych przez skarżących realnych i udokumentowanych kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, które były konieczne dla bieżącego monitorowania i prowadzenia korespondenci z PINB. W tym celu dołączono do skargi faktury VAT wystawione za usługi prawne świadczone w okresie przewlekłości organu wraz z raportami z wykonanych czynności, korespondencją e-mailową dotyczącą rozliczeń oraz potwierdzeniami dokonania płatności przez skarżących. Wskazano również, że długotrwałe procedury administracyjne prowadzą do zwiększenia kosztów skarżących, zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich. Nadto w skardze sformułowano wniosek o łączne rozpoznanie skarg na przewlekłość we wszystkich prowadzonych przed PINB postępowaniach, ponieważ pozostają one ze sobą w ścisłym związku. W tym zakresie zwrócono uwagę na identyczny trzon materiału dowodowego, który w znacznej części się pokrywa oraz wskazano na powielanie czynności, np. oględzin, co dodatkowo wskazuje na rażącą przewlekłość. Zdaniem autora skargi, wspólne rozpoznanie skarg pozwoli na jednoczesną ocenę tych samych dokumentów i tych samych okoliczności. W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie, wskazując dotychczasowy przebieg postępowaniu. Zwrócił uwagę, że zwłoka w załatwieniu sprawy powstała z przyczyn od niego niezależnych, m.in. z uwagi na konieczność zgromadzenia w sprawie dodatkowego materiału dowodowego oraz wielokrotne przekazywanie akt sprawy w toku postępowania do DWINB celem rozpoznania wniosków i środków zaskarżenia składanych przez strony postępowania. PINB zwrócił także uwagę na ograniczony zasób kadrowy, którym dysponuje, biorąc pod uwagę ilość prowadzonych postępowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a zatem m.in. w sprawach kończących się wydaniem decyzji administracyjnej. W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę – w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. w przypadku bezczynności jest instytucja ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem datowanym na dzień 29.05.2025 r. wnieśli wymagane ponaglenie, wobec czego przesłanka formalna do wniesienia skargi została spełniona. Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi należy zauważyć, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Bezczynność zdefiniowana została przez ustawodawcę jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej niezgodnej nie tylko z przepisami k.p.a., ale również unijnymi standardami dobrej administracji (por. art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 09.10.2018 r., sygn. akt I OSK 1987/2018). Przewlekłość występuje zaś w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia oraz bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Przewlekłość postępowania występuje więc w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Przewlekłość oznacza opieszałe, niesprawne i nieskuteczne lub nieporadne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyrok WSA w Białymstoku z 11.10.2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 84/2018). Ponadto w piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się, iż jeżeli organ wskazał stronie nowy termin załatwienia sprawy (art. 36) i nie przekroczył tego terminu, to organ nie pozostaje bezczynny. Jednakże bezzasadne przedłużanie terminu załatwienia sprawy należy kwalifikować jako przejaw przewlekłości postępowania (por. P. Przybysz, K.p.a. Komentarz, Lex 2021, t. 3 do art. 37, W. Chróścielewski , Z. Kmieciak (red.), K.p.a. Komentarz WKP 2019 , t. 2 do art. 37, P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, wyroki NSA: z 12.03.2020 r., sygn. akt I OSK 79/19, z 15.09.2020r., sygn. akt I OSK 978/20, z 13.11.2020 r., sygn. akt I OSK 260/20, z 18.01.2021 r., sygn. akt I OSK 2256/20). Niewątpliwie PINB dopuścił się tak rozumianej bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Czynności w toku postępowania wszczętego z urzędu w dniu 20.11.2023 r. były podejmowane w dużych odstępstwach czasu, wbrew zasadzie szybkości postępowania oraz bez zawiadamiania stron o przyczynach zwłoki i poinformowania o nowych terminach jej załatwienia. Wprawdzie po upływie siedmiu miesięcy od wszczęcia postępowania, PINB wydał w dniu 06.06.2024 r. postanowienie, którym nałożył na współwłaścicieli nieruchomości posiadających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane obowiązek wstrzymania robót budowlanych związanych z samowolną budową pawilonu na działce nr [...] oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację samowoli, zaś po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie a później po odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jego zmiany lub uchylenia, wydał w dniu 05.03.2025 r. decyzję merytoryczną w przedmiocie nakazu rozbiórki, to po jej uchyleniu przez DWINB w dniu 25.04.2025r., PINB przez kolejne trzy miesiące, poza przeprowadzeniem w dniu 12.08.2025 r. kolejnych oględzin nieruchomości, nie podjął żadnych czynności, w szczególności nie przedłużył terminu rozpoznania sprawy w trybie art. 36 § 1 k.p.a. Dopiero w dniu 13.08.2025 r. wydał postanowienie, którym nałożył na współwłaścicieli nieruchomości posiadających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – w związku z procedurą legalizacji samowolnej budowy pawilonu na działce nr [...] - obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie 3 miesięcy od ostateczności tego postanowienia, popadając tym samym w sposób oczywisty w bezczynność, przekraczając termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. Stwierdzić również należy, że analiza akt sprawy wskazuje, iż organ prowadzi postępowanie opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co również przesądza o przewlekłym prowadzeniu postępowania. Podkreślić przy tym należy, że rozpoznając skargę na bezczynności lub przewlekłość postępowania sąd nie ocenia legalności aktów administracyjnych wydawanych w tak kontrolowanym postępowania. W tym zakresie skarżącym przysługuje odrębny środek zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził na podstawie art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że PINB dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt I wyroku). Jednocześnie Sąd stwierdza na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu powyższego przepisu pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21.06.2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do k.p.a., Warszawa 1998r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., sygn. akt I OSK 468/13). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, skoro organ podjął szereg czynności i wydał merytoryczną decyzję. Trudno więc uznać w kontekście powyższych okoliczności, że działania organu miały charakter celowy, noszący cechy lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na organy administracji. Takiej kwalifikacji w żadnym zakresie nie można przypisać ze względu na konieczność dokonywania odrębnych czynności dowodowych w stosunku do każdego z samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych nr [...]. Odnosząc się natomiast do stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na skargę, w której organ wskazał, jako przyczynę zwłoki w rozpoznaniu sprawy, zbyt małą liczbę pracowników i znaczną liczbę prowadzonych postępowań, to Sąd podziela stanowisko orzecznictwa, że kwestie związane z trudnościami kadrowymi organu nie zwalniają z zarzutu przewlekłości czy bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 07.01.2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 593/19). Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (zob. wyrok NSA z 08.10.2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 23.05.2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). W warunkach sprawy Sąd nie uznał, aby zaistniały tego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby zasądzenie sumy pieniężnej, w szczególności nie uzasadniają tego poniesione przez skarżących koszty związane z obsługą prawną, dlatego też w tym zakresie skargę oddalił, o czym orzekł w pkt IV sentencji wyroku. Jednocześnie uwzględniając, że na datę wniesienia niniejszej skargi nie upłynął jeszcze termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, który został wyznaczony postanowieniem z 13.08.2025 r., Sąd uznał za bezprzedmiotowe zobowiązanie organu administracji do załatwienia sprawy, co po myśli art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uzasadniało umorzenie postępowania w tym zakresie (pkt III sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Odnosząc się do wniosku o połączenie spraw należy wskazać, że w sprawie nie zachodziły obligatoryjne przesłanki do połączenia niniejszej sprawy ze sprawą II SAB/Wr 1208/25. Sąd nie znalazł również podstaw do fakultatywnego połączenia spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. ponieważ pomimo, że dotyczą jednego problemu to jednakże stan oby spraw, w tym przede wszystkim możliwość rozpoznania sprawy II SAB/Wr 1208/25 na jednym terminie ze sprawą II SAB/Wr 1207/25, czyniły bezcelowym takie połącznie. Nadto nieprawomocnym wyrokiem z 21.10.2025 r., sygn. akt II SAB/Wr 998/25 Sąd rozpoznał już skargę skarżących na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w przedmiocie samowolnych robót budowlanych wykonywanych w lokalu usługowym. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło