III SA/Wr 241/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu w przedmiocie odmowy usunięcia z ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego wpisów punktów przypisanych za popełnione naruszenia przepisów ruchu drogowego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. G. (dalej: skarżący) jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu (dalej: Komendant Policji, organ) w przedmiocie odmowy usunięcia z ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego wpisów punktów karnych przypisanych za popełnione naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z akt sprawy wynika, że skarżący w piśmie z 10 września 2019 r., skierowanym do Komendanta Policji, domagał się wykreślenia z ewidencji 22 punktów karnych, przypisanych mu za popełnione wykroczenia drogowe. Odnosząc się do punktów karnych za przekroczenie prędkości wskazał, że policjanci, którzy dokonali pomiaru prędkości nie mieli wymaganych prawem uprawnień, a urządzenie do pomiaru prędkości nie spełniało wymogów rozporządzenia z 17 lutego 2014 r. W następstwie dokonanych ustaleń, pismem z 3 października 2019 (nr [...]), Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu odmówił usunięcia z ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego wpisów punktów, przypisanych skarżącemu za popełnione naruszenia przepisów ruchu drogowego. Organ wskazał, że Komendant Policji nie rozstrzyga o zasadności wpisania do ewidencji danego naruszenia. Organ prowadzący ewidencję opierając się na prawomocności rozstrzygnięć, które stanowią podstawę dokonania w niej wpisu ostatecznego, realizuje określone czynności, do których został upoważniony w art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Komendant Policji dodatkowo podkreślił, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w 2014 r. funkcjonariusz Policji obsługujący ręczny miernik prędkości nie był zobowiązany do posiadania odpowiedniego przeszkolenia zawodowego w tym zakresie. Biorąc pod uwagę, że wpisy wprowadzone w ewidencji są zgodne z treścią prawomocnych mandatów karnych, które są podstawą do dokonania ostatecznych wpisów, Komendant Policji wskazał, że podnoszone przez skarżącego argumenty nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i nie zasługują na uwzględnienie. W skardze skarżący wskazał, że nie został pouczony o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Podkreślił, że wykroczenia zostały mu przypisane niezgodnie z prawem i logiką, a funkcjonariusze, którzy dokonywali pomiaru prędkości nie mieli kwalifikacji do dokonania tych czynności i posługiwali się sprzętem niespełniającym wymagań rozporządzenia z 17 lutego 2014 r. W odpowiedzi na skargę Komendant Policji w pierwszej kolejności wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej z uchybieniem terminu. Organ wskazał, że pismo z 3 października 2019 r. zostało wysłane do skarżącego listem poleconym (bez zwrotnego poświadczenia odbioru), a z uwagi na upływ czasu organ nie dysponuje informacją, w którym konkretnie dniu zostało ono skarżącemu doręczone. Niemniej jednak pismo to z pewnością skarżący otrzymał, skoro w piśmie skierowanym do Komendanta Policji z 27 listopada 2019 r. podjął polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w piśmie z 3 października 2019 r., dołączając jego kserokopię. Przyjmując zatem, że co najmniej w dacie 27 listopada 2019 r. skarżącemu doręczono pismo Komendanta Policji z 3 października 2019 r., organ wskazał, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął najpóźniej w dniu 27 grudnia 2019. Skarżący natomiast wniósł skargę dopiero 19 kwietnia 2024 r., przy czym złożył ją w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Gdyby jednak Sąd uznał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, organ wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie jej na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wskazał, że w okresie od lipca 2014 r. do lipca 2015 r. skarżący kilkukrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 28 punktów karnych, wpisanych do ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego. W sprawie na wniosek Komendanta Policji, wobec przekroczenia przez skarżącego liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, zostały wydane decyzje o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne oraz kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2023 poz. 1897) Starosta niezwłocznie pisemnie informuje komendanta wojewódzkiego Policji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego wpisanego do ewidencji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Otrzymanie takiej informacji jest kluczowe dla możliwości usunięcia punków karnych z ewidencji, gdyż zgodnie z § 6 ust. 1 przytoczonego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 2023 r. - organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego dopiero w przypadku otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 18 pkt 1) ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Komendant Policji nie został dotychczas poinformowany o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego, ani też o wyniku badania psychologicznego. W tej sytuacji brak jest przesłanek do usunięcia punktów karnych, przypisanych skarżącemu za popełnione naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd ocenił samą skargę jako dopuszczalną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pismo organu Policji, będące odpowiedzią na wniosek o skorygowanie wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającą kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11, wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2114/13, postanowienie NSA z 3 września 2014 r. I OSK 1968/14, wyrok WSA w Poznaniu z 13 września 2017 r., sygn. IV SA/Po 538/17, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kierowca zainteresowany wykreśleniem punktów karnych z ewidencji może zatem zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko, skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego. Należy wskazać, że stosownie do brzmienia art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W sprawie skarżący dowiedział się o kwestionowanej czynności najpóźniej w dniu 27 listopada 2019 r., a skargę wniósł 19 kwietnia 2024 r., czyli z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Mając jednak na uwadze charakter zaskarżonej czynności, brak pouczenia skarżącego o możliwości wniesienia skargi do Sądu oraz działanie skarżącego w postępowaniu przed organem administracji publicznej i przed Sądem bez pomocy zawodowego pełnomocnika, należało uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1226 ze zm.) w przypadku gdy naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przed dniem określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328, z 2022 r. poz. 1002 i 1715 oraz z 2023 r. poz. 1123, 1234 i 1723). Powyższy komunikat nie został ogłoszony do dnia podjęcia zaskarżonej czynności (3 października 2019 r.). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły więc przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej: p.r.d.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488, dalej: rozporządzenie). Zgodnie z art. 130 ust. 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym w okresie, kiedy doszło do popełnienia naruszeń, policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 p.r.d.). Szczegółowe regulacje dotyczące: sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia; liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, zawarte zostały w wydanym na podstawie delegacji określonej w art. 130 ust. 4 p.r.d. rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W akcie tym określa się w szczególności, że ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji (§ 3 ust. 1), że wpisu do ewidencji dokonuje policjant lub pracownik jednostki Policji (§ 4 ust. 8) z tym, że wpisu ostatecznego dokonuje się, jeżeli naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone zostanie prawomocnym wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 ust. 1). Wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1 (§ 4 ust. 4 rozporządzenia). Stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia, organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji wpis ostateczny, jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania (skazania) lub osoba wpisana do ewidencji zmarła. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W takiej sytuacji ustawodawca założył, że wielokrotne naruszenia przepisów świadczą o utracie kwalifikacji i w związku z tym taka osoba powinna być poddana ich kontrolnemu sprawdzeniu. W niniejszej sprawie skarżący otrzymał w okresie od 19 lipca 2014 r. do 8 lipca 2015 r. tj. w okresie krótszym niż rok, 28 punktów karnych. Jak wynika z akt sprawy w dniu 19 lipca 2014 r. nałożono na skarżącego mandat karny kredytowany [...] za spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizja drogowa - kod czynu [...] - 6 pkt; w dniu 23 października 2014 r. nałożono na skarżącego mandat karny kredytowany [...] za przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h - kod [...] - 6 pkt; w dniu 15 grudnia 2014 r. nałożono na skarżącego mandat karny kredytowany [...] za przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h - kod czynu [...] - 4 pkt. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2015 r. (sygn. akt [...]) Sąd [...] uznał skarżącego za winnego spowodowania w dniu 8 lipca 2015 r. zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego – kolizja drogowa – kod czynu [...]- 6 pkt. Wyrok ten jest prawomocny od 19 grudnia 2015 r. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2015 r. (sygn. akt [...]) Sąd [...] uznał skarżącego za winnego spowodowania w dniu 8 lipca 2025 r. zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizja drogowa - kod czynu [...]. Jak wynika z akt sprawy Komendant Policji wnioskami z 12 lutego 2016 r. zwrócił się do Prezydenta Wrocławia o skierowanie skarżącego na badanie psychologiczne oraz na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień z powodu otrzymania przez skarżącego w okresie od 19 lipca 2014 r. do 8 lipca 2015 r. 28 punków karnych. W niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której organ byłby zobligowany do usunięcia z ewidencji skarżącego punktów z uwagi na upływ czasu. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - 20 punktów. Ponadto w analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, należało przyjąć, że skoro podstawą skierowania przez organ wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego było przekroczenie przez niego 24 punktów przypisanych za naruszenia popełnione w okresie od 19 lipca 2014 r. do 8 lipca 2015 r., to usunięcie punktów przypisanych na podstawie wpisów ostatecznych w podanym okresie może nastąpić jedynie na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a mianowicie w przypadku otrzymania przez organ informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Jak wynika z odpowiedzi na skargę Prezydent Wrocławia jak dotąd nie poinformował Komendanta Policji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, ani też o wyniku badania psychologicznego. Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie dotyczącej usunięcia punktów karnych z ewidencji kierujących pojazdami nie bada się prawidłowości wystawienia mandatu karnego, jak też ewentualnych uprawnień funkcjonariuszy Policji do dokonywania pomiarów prędkości. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego. Punkty karne przypisywane kierowcom w związku z popełnionym przez nich wykroczeniem lub przestępstwem drogowym mają charakter akcesoryjny w stosunku do tego wykroczenia lub przestępstwa. O ich naliczeniu nie decyduje policjant lub sąd, lecz są one przypisywane ex lege do poszczególnych naruszeń (por. np. wyroki NSA: z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1682/16; z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1327/16; z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1241/15; z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt I OSK 181/15; z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I OSK 283/14; z dnia 5 sierpnia 2015 r., I OSK 743/14). W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi okazały się bezzasadne na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.